Phân cấp, tăng tính chủ động cho Chánh Thanh tra Bộ Công an, Chánh Thanh tra Bộ Quốc phòng
Sáng 8/5, Tổng Thanh tra Chính phủ Đoàn Hồng Phong đã trình Quốc hội dự thảo Luật Thanh tra (sửa đổi). Theo đó, các cơ quan thanh tra gồm: Thanh tra Chính phủ; Thanh tra tỉnh, TP trực thuộc Trung ương; Cơ quan thanh tra trong QĐND, CAND, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; Thanh tra Cơ yếu; Cơ quan thanh tra được thành lập theo điều ước quốc tế.
Dự thảo luật gồm 9 chương và 64 điều, bỏ 54 điều so với luật hiện hành. Đây là 54 điều quy định về Thanh tra Bộ; Thanh tra Tổng cục, Cục thuộc Bộ; cơ quan thanh tra ở cơ quan thuộc Chính phủ, Thanh tra sở, Thanh tra huyện, tổ chức và hoạt động của cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành…
Qua việc lược bỏ 54 điều của luật hiện hành, luật sửa đổi đã cắt giảm trên 40% thủ tục hành chính do 12 Thanh tra Bộ, 5 Thanh tra Tổng cục và Cục thuộc Bộ, Thanh tra Bảo hiểm xã hội Việt Nam, 696 Thanh tra huyện, 1.001 Thanh tra sở và 53 cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành thực hiện.
Với sửa đổi này, dự thảo luật quy định các cơ quan thanh tra gồm: Thanh tra Chính phủ; Thanh tra tỉnh, TP trực thuộc Trung ương; Cơ quan thanh tra trong QĐND, CAND, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam bao gồm: Thanh tra Bộ Quốc phòng, Thanh tra Bộ Công an, Thanh tra Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan thanh tra khác theo quy định của Chính phủ; Thanh tra Cơ yếu; Cơ quan thanh tra được thành lập theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Đáng chú ý, dự thảo luật quy định thống nhất một hoạt động thanh tra, không phân biệt thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành như trong luật hiện hành.
Dự thảo luật cũng quy định một số nội dung nhằm đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tăng cường tính chủ động, chịu trách nhiệm trong thực thi nhiệm vụ, công vụ. Cụ thể, phân cấp cho Chánh Thanh tra Bộ Công an, Chánh Thanh tra Bộ Quốc phòng, Chánh Thanh tra Ngân hàng Nhà nước, Chánh Thanh tra Cơ yếu, Thủ trưởng cơ quan thanh tra theo điều ước quốc tế, Chánh Thanh tra tỉnh ban hành kế hoạch thanh tra sau khi báo cáo Thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước cùng cấp cho ý kiến về chủ trương.
Phân quyền cho Chính phủ quy định chung về hoạt động kiểm tra trong các ngành, lĩnh vực để làm cơ sở triển khai hoạt động kiểm tra của các bộ, ngành trong thời gian tới...
Thẩm tra dự án luật, đa số ý kiến trong Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành với quy định về tổ chức các cơ quan thanh tra, vì vừa bảo đảm thể chế hóa tinh thần Kết luận số 134 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về sắp xếp hệ thống cơ quan thanh tra tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, vừa quy định khái quát phù hợp với yêu cầu đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, phù hợp với thực tiễn tổ chức các cơ quan thanh tra.
Về vị trí, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Thanh tra Chính phủ và Thanh tra tỉnh, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận thấy, một số nhiệm vụ, quyền hạn của Thanh tra Chính phủ quy định tại khoản 1 Điều 10 của dự thảo luật (như "Thanh tra các vụ việc phức tạp, liên quan đến trách nhiệm quản lý nhà nước của nhiều Bộ, cơ quan ngang Bộ", "Thanh tra việc quản lý, sử dụng vốn và tài sản của nhà nước tại doanh nghiệp do Bộ, cơ quan ngang Bộ đại diện chủ sở hữu") và vị trí, chức năng của Thanh tra tỉnh quy định tại Điều 15 (như giúp UBND cấp tỉnh "quản lý nhà nước về công tác thanh tra") đang kế thừa quy định của luật hiện hành là chưa thực sự bám sát những đổi mới trong tổ chức bộ máy các cơ quan thanh tra, vì các quy định đó chỉ phù hợp với bối cảnh ở các Bộ có Thanh tra Bộ, ở một số sở chuyên môn và UBND cấp huyện có tổ chức cơ quan thanh tra.
"Đề nghị rà soát các quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của Thanh tra Chính phủ và vị trí, chức năng của Thanh tra tỉnh trong dự thảo luật để chỉnh lý, hoàn thiện bảo đảm đồng bộ với mô hình tổ chức của các cơ quan thanh tra sau sắp xếp", Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh.
Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng đề nghị nghiên cứu, bổ sung quy định về xử lý chồng chéo, trùng lặp giữa hoạt động thanh tra với hoạt động kiểm tra chuyên ngành và hoạt động giám sát của các cơ quan dân cử, để tạo thuận lợi trong thực hiện, bảo đảm hiệu quả hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát cũng như quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân là đối tượng thanh tra, kiểm tra, giám sát...