Quỹ bảo hiểm y tế dư gần 33.000 tỉ, tính toán hỗ trợ chi trả điều trị COVID-19

Ngày 11/10, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) đã cho ý kiến báo cáo của Chính phủ về việc quản lý và sử dụng quỹ bảo hiểm y tế năm 2020; hai năm (2019-2020) thực hiện Nghị quyết số 68/2013/QH13 (Nghị quyết 68) về đẩy mạnh việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm y tế, tiến tới bảo hiểm y tế toàn dân.

Báo cáo của Chính phủ cho thấy, năm 2020, chênh lệch thu và chi quỹ bảo hiểm y tế là dương 5.071 tỷ đồng do công tác kiểm soát thu, chi bảo hiểm y tế được tăng cường. Sau 8 năm thực hiện Nghị quyết 68, có 8 chỉ tiêu, nhiệm vụ đã hoàn thành, đạt yêu cầu và 4 chỉ tiêu, nhiệm vụ thành phần chưa hoàn thành hoặc mới chỉ hoàn thành được một phần.

Nhìn chung, các chỉ tiêu đã hoàn thành là các chỉ tiêu được xác định tại các nghị quyết về phát triển kinh tế, xã hội của Quốc hội và Chính phủ cũng như chính quyền địa phương, các chỉ tiêu chưa đạt liên quan đến cơ chế đầu tư, hỗ trợ tài chính.

Chỉ tiêu đến năm 2015 đạt ít nhất 75% dân số tham gia bảo hiểm y tế và đến năm 2020 đạt ít nhất 80% dân số tham gia bảo hiểm y tế đã được hoàn thành từ năm 2016, trước 4 năm so với quy định. Năm 2020, có 90,85% dân số tham gia bảo hiểm y tế, vượt 10,85% so với chỉ tiêu đề ra. Tuy nhiên, nhóm đối tượng tham gia bảo hiểm y tế theo hộ gia đình mới đạt độ bao phủ 76,5% trên tổng số người thuộc diện tham gia.

Thẩm tra các báo cáo của Chính phủ về kết quả thực hiện nghị quyết số 68, Chủ nhiệm Ủy ban Xã hội Nguyễn Thúy Anh cho biết, sau 8 năm thực hiện, 8 chỉ tiêu, nhiệm vụ đã hoàn thành nhưng 4 chỉ tiêu, nhiệm vụ thành phần chưa hoàn thành hoặc mới chỉ hoàn thành được một phần.

Về thu, chi và cân đối quỹ bảo hiểm y tế, Chủ nhiệm Ủy ban Xã hội Nguyễn Thúy Anh cho hay, năm 2020, tổng thu bảo hiểm y tế là 110.395 tỉ đồng, tăng xấp xỉ 390 tỉ đồng so với năm trước. Tuy nhiên, tổng chi cho công tác khám chữa bảo hiểm y tế là 99.730 tỉ đồng, cao hơn số được phép chi theo quy định hơn 2.000 tỉ đồng. Dự kiến chi phí quản lý quỹ năm 2020 là 4.101 tỉ đồng, bằng 3,7% ước thực hiện thu bảo hiểm y tế, giảm so với năm 2019. Số dư quỹ lũy kế dự kiến là 32.991 tỉ đồng, tăng 111,6%.

Cũng theo báo cáo thẩm tra, hạn chế trong việc sử dụng quỹ bảo hiểm y tế là tình trạng ngân sách chậm chuyển kinh phí, việc lạm dụng, trục lợi quỹ bảo hiểm y tế chưa giải quyết triệt để. Xã hội hóa, hợp tác công tư chưa đầy đủ, thiếu chế tài giám sát dẫn đến tình trạng khó quản lý chi phí khám chữa bệnh bảo hiểm y tế.

Do đó, Ủy ban Xã hội kiến nghị tiếp tục tăng cường giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm y tế và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan. Tiếp tục tăng đầu tư cho lĩnh vực y tế, ưu tiên dành ngân sách nhà nước để hỗ trợ người dân tham gia bảo hiểm y tế, ưu tiên ngân sách cho y tế dự phòng, và chăm sóc sức khỏe ban đầu. Giải quyết dứt điểm vướng mắc trong quá trình thanh quyết toán chi phí khám chữa bệnh bảo hiểm y tế; có giải pháp đột phá để duy trì và tăng tỉ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế, đặc biệt trong bối cảnh đại dịch COVID-19. Chuyển kinh phí mua bảo hiểm y tế cho các đối tượng được ngân sách đóng và hỗ trợ, cân đối hỗ trợ thêm mức đóng cho một số đối tượng...

Phát biểu về nội dung này, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ cho rằng đây là sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Quốc hội, của Chính phủ, các cấp, các ngành, trong đó trực tiếp là ngành y tế, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế... Như vậy, tiến tới bao phủ bảo hiểm y tế toàn dân là một mục tiêu khả thi, hoàn toàn có thể đạt được. 

Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh đến nhóm đối tượng tham gia bảo hiểm y tế theo hộ gia đình hiện mới đạt độ bao phủ là 76,5% trên tổng số người thuộc diện tham gia. Từ năm 2020, do ảnh hưởng của dịch COVID-19, công tác phát triển đối tượng tham gia bảo hiểm y tế tại một số địa phương bị ảnh hưởng, một số doanh nghiệp phải dừng hoạt động, giải thể, người lao động không có việc làm dẫn đến tình trạng chậm đóng, nợ đóng bảo hiểm y tế cũng như một số người không có điều kiện để tiếp tục tham gia bảo hiểm y tế theo hộ gia đình... "Mục tiêu của chúng ta trong giai đoạn tới có nhiều thách thức hơn, nếu không có những giải pháp căn cơ hoặc thậm chí đột phá hơn thì sẽ có khó khăn hơn", Chủ tịch Quốc hội nói. 

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, cần quan tâm chi y tế dự phòng và y tế cơ sở, nghiên cứu tham mưu Chính phủ nâng mệnh giá bảo hiểm y tế lên mức phù hợp, coi đây là gói kích thích kinh tế cho đầu tư. Sớm rà soát lại chi trả chi phí khám chữa bệnh cho bệnh nhân COVID-19 có bệnh nền, tách các khoản cho phù hợp… Đồng thời, cần nghiên cứu thêm gói dịch vụ bảo hiểm y tế cơ bản, mô hình bác sĩ gia đình, phạm vi khám chữa bệnh dùng bảo hiểm y tế chi trả tại bệnh viện tư, dùng vốn ODA đầu tư trạm y tế cấp xã…

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định  thì cần so sánh để đảm bảo tính bền vững, làm rõ 2 bộ phận bảo hiểm y tế do ngân sách nhà nước chi trả và người dân tự mua. Đồng thời, cần có phân tích kỹ hơn đối với bảo hiểm cho hộ nghèo, tích hợp công nghệ thông tin thẻ bảo hiểm y tế điện tử với thẻ căn cước công dân, đảm bảo hiệu quả khi thực hiện.

 Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Hoàng Thanh Tùng cho rằng với nguồn kết dư hơn 32.000 tỉ đồng, cần sử dụng để chi trả khám chữa bệnh COVID-19.  Bởi qua trao đổi lấy ý kiến các bệnh viện như Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Việt Đức, Bệnh viện Chợ Rẫy... đều kiến nghị phải tháo gỡ khó khăn liên quan đến thanh toán khám chữa bệnh với trường hợp bệnh nền bị lây nhiễm. 

Tuy nhiên, Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật cho rằng cần tính toán việc sử dụng quỹ để hỗ trợ ngân sách, phải bảo đảm an toàn quỹ cũng như hỗ trợ cho ngân sách để chữa bệnh nền và người bệnh COVID-19.

Phát biểu kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Y tế, các cơ quan liên quan tiếp tục khẩn trương rà soát, tiếp thu những nội dung UBTVQH góp ý, các cơ quan chủ trì thẩm tra nêu trong Báo cáo thẩm tra để hoàn thiện hai văn bản, báo cáo Quốc hội tại Kỳ họp thứ Hai; cần tiến hành tổng kết việc thực hiện Nghị quyết 68 để thấy được toàn diện kết quả, hạn chế, nguyên nhân sau 8 năm thực hiện, trong đó quan tâm đánh giá các chỉ tiêu, nhiệm vụ chưa thực hiện được; cần khẩn trương hoàn thiện hệ thống pháp luật cũng như các văn bản hướng dẫn chuyên môn về khám, chữa bệnh, bảo hiểm y tế, đấu thầu, tự chủ bệnh viện và các văn bản liên quan, tạo sự thống nhất, thuận lợi trong quá trình hoạt động; ban hành văn bản hướng dẫn việc thanh toán chi phí và điều trị cho người mắc COVID-19, nhất là các ý kiến phát biểu tại phiên họp về việc người bị bệnh nền phải đảm bảo điều trị, thanh toán đúng pháp luật, nhưng nếu còn vướng thì Bộ Y tế báo cáo lại với UBTVQH để có thể bổ sung vào Nghị quyết của Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XV.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội, việc tham gia bảo hiểm y tế đối với người lao động tại các địa phương trong giai đoạn chịu ảnh hưởng dịch COVID-19 cần được quan tâm đầu tư hơn nữa và có cơ chế để nâng cao chất lượng hoạt động y tế cơ sở, y tế dự phòng theo đúng quy định của pháp luật; quan tâm đến ứng dụng công nghệ thông tin để quản lý chặt chẽ hơn nữa, có thể kết nối hệ thống dữ liệu quốc gia của Bộ Công an quản lý.