Tăng cường công tác về quy hoạch và xây dựng để giảm tình trạng ngập úng tại các đô thị
Hiện tượng ngập úng nặng nề xảy ra tại các đô thị, đặc biệt là xảy ra tại nhiều đô thị ở vùng cao hiện nay không phải hoàn toàn do biến đổi khí hậu mà cần đánh giá lại công tác quy hoạch, quản lý quy hoạch, xây dựng để đảm bảo tính chất, tầm nhìn trong dài hạn.
Tiếp tục Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, sáng 6/11, Quốc hội thảo luận ở tổ về các dự án luật. Cho ý kiến về dự thảo Luật Xây dựng (sửa đổi) tại Tổ 4, Đại biểu Lê Hữu Trí (Khánh Hòa) cho biết, một số năm gần đây và đặc biệt là năm 2025, sự tác động của một số cơn bão đã gây ngập úng tại nhiều đô thị ở vùng cao. Điều này có vẻ là không bình thường.
“Nếu chúng ta đổ lỗi do biến đổi khí hậu, theo tôi không hoàn toàn do vậy. Chúng ta cần nghiêm túc nhìn nhận, đánh giá lại công tác quy hoạch, quản lý quy hoạch, quản lý xây dựng ở các đô thị, đặc biệt là các đô thị mới phát triển sau này xem có vấn đề gì. Có ổn hay không ổn và có đảm bảo tính chất tầm nhìn trong dài hạn, cho sự phát triển bền vững của các đô thị hay không? Sự cần thiết này ở các tiêu chuẩn, các chế định đã được đặt ra trong luật nào, Luật Quy hoạch, Luật Quy hoạch Đô thị và nông thôn hay là Luật Xây dựng? Nếu không, với tốc độ đô thị càng ngày càng phát triển rất nhanh, chật hẹp, cứ một trận mưa là thấy úng… Hiện nay, chỉ cần mưa 1 ngày, thậm chí 2 ngày thôi là ngập úng ở các đô thị, xu hướng là các đô thị miền núi, vùng cao mới là câu chuyện cần được đặt ra đúng mức trong sự phát triển bền vững của các đô thị ở Việt Nam trong giai đoạn tới. Nếu không, người dân sao có thể an cư được”, đại biểu nêu vấn đề.
Đại biểu cho rằng, trong quản lý đô thị và xây dựng các đô thị có 2 mặt, một là mặt ở trên, không gian chiều cao, hạ tầng giao thông, mật độ xây dựng; hai là hệ thống dưới lòng đất. Tuy nhiên, các tiêu chuẩn, tiêu chí được đặt ra chưa phù hợp và chưa bảo đảm cho tính bền vững của đô thị ở Việt Nam. Đây cũng là một trong nhiều nguyên nhân gây ra tình trạng ngập nặng như vừa rồi.
Đại biểu nêu ví dụ, ở các khu đô thị cũ tại Hà Nội, đã quy hoạch cả trăm năm nhưng không bị úng mà lại ngập ở các khu đô thị mới. Điều này cho thấy, một trong những nguyên nhân dẫn đến hiện tượng trên là do các tiêu chuẩn về kỹ thuật đối với các công trình thoát nước, mật độ xây dựng dưới lòng đất hiện nay không ổn, không bảo đảm cho vấn đề thoát nước cũng như sự đồng bộ của hạ tầng, sự kết nối giữa các khu đô thị, sự kết nối giữa các hạ tầng kỹ thuật với nhau. Do vậy, cần cần đặt vào trọng tâm trọng yếu vấn đề này trong dự án Luật Xây dựng (sửa đổi). Cần có các phương án, phương thức quản lý các dự án xây dựng, các khu đô thị, khi các cơ quan nhà nước có thẩm quyền thẩm tra, thẩm định, phê duyệt các dự án này trước khi nhà đầu tư xây dựng.
Một vấn đề nữa được đại biểu đưa ra khi góp ý vào dự thảo luật là hiện Nhà nước đang thực hiện miễn giấy phép xây dựng và đơn giản hóa các thủ tục hành chính. Trong một thời gian dài, việc cấp giấy phép xây dựng đã được thực hiện và thủ tục cũng rất nhiêu khê. Để xây được một căn nhà có rất nhiều thủ tục, đặc biệt ở các đô thị lớn, tốn khá nhiều chi phí, thời gian. Tuy nhiên, vấn đề xây dựng trái phép, xây dựng không đúng quy hoạch, các tiêu chuẩn quy hoạch còn phổ biến.
Hiện nay, việc miễn giấy phép xây dựng là chủ trương mới rất phù hợp. Tuy nhiên, vẫn cần có cơ sở để kiểm soát và xử lý trong một số trường hợp, để bảo đảm việc xây dựng các công trình, xây dựng nhà ở bảo đảm tuân thủ quy hoạch. Đại biểu đề nghị, vấn đề này cần được thể hiện rõ trong dự thảo luật lần này.
Thêm nữa, ở các đô thị, cứ trống ở đâu thì đưa công trình, đưa khu đô thị tới đó mà không đánh giá một cách tổng thể các yêu cầu đặt ra như: đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, cấp thoát nước và các công trình dịch vụ khác như hệ thống điện, viễn thông… Cho nên, đường, vỉa hè vừa làm xong thì lại phải đào lên làm lại.
Do vậy, các vấn đề đặt ra trong dự thảo Luật Xây dựng (sửa đổi) cần có chế định quản lý, khắc phục những tồn tại này; hay yêu cầu, đòi hỏi bản thiết kế trong một công trình ở các đô thị thì phải quy hoạch đồng bộ cùng một lúc cả về lòng lề đường, các công trình ngầm, hạ tầng phía dưới thì mới đảm bảo được.
Đại biểu đánh giá cao việc bổ sung trách nhiệm của đơn vị tư vấn trong dự thảo luật. Bởi, đa số các quy hoạch từ công trình ở dưới ở cấp cơ sở cho đến các công trình lớn, phụ thuộc nhiều vào trình độ, tư duy, trách nhiệm của đơn vị tư vấn. Song song với đó, dự án luật cũng cần có quy định về trách nhiệm của người có thẩm quyền thẩm định phê duyệt các bản thiết kế, bản quy hoạch này.