Tháo gỡ các rào cản, tạo động lực mạnh mẽ cho khu vực HTX phát triển

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Khái, Trưởng Ban chỉ đạo và Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng, Phó Ban chỉ đạo, đồng chủ trì phiên họp.

Phấn đấu có khoảng 32% hợp tác xã nông nghiệp liên kết với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị

Theo Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng, trong những năm qua, khu vực nước ta đã có nhiều chuyển biến tích cực về cả nhận thức, chính sách, pháp luật, quá trình phát triển và chuyển đổi về số lượng, quy mô, cơ cấu tổ chức, tính liên kết và hiệu quả hoạt động.

Tính đến hết năm 2022, cả nước có gần 30 nghìn HTX, tăng hơn 2 nghìn HTX, tương ứng 7% so với năm 2021 và 125 Liên hiệp HTX (tăng 18 đơn vị-khoảng 17% so với năm 2021) cùng 71.000 tổ hợp tác. Các chỉ tiêu về kết quả hoạt động kinh doanh của khu vực kinh tế hợp tác đều tăng so với năm 2021.

Thống kê của Ban Chỉ đạo đổi mới, phát triển KTTT, HTX cho biết, tổng số thành viên khu vực KTTT là gần 8 triệu thành viên, với trên 5,9 triệu thành viên của HTX, 851 HTX thành viên của liên hiệp HTX và trên 1 triệu thành viên tổ hợp tác. Tổng số lao động thường xuyên trong HTX năm 2022 là 976,3 nghìn người.

So với năm 2021, doanh thu bình quân của HTX đạt gần 3,6 tỷ đồng, tăng 35%; lãi bình quân của 1 HTX đạt 366 triệu đồng (tăng 152 triệu đồng); thu nhập bình quân lao động thường xuyên trong HTX là 56 triệu đồng/người (tăng 4 triệu đồng, tăng khoảng 8%). Riêng trong quý I/2023, cả nước tiếp tục thành lập mới 562 HTX, giải thể 31 HTX, nâng tổng số HTX cả nước lên 29.909 HTX. Các tỉnh, thành phố có số HTX thành lập mới tiêu biểu như: Hà Nội (31 HTX), Bắc Giang (26 HTX) và Thái Nguyên (25 HTX).

Tuy nhiên, khu vực kinh tế tập thể nước ta đến nay chưa đạt mục tiêu, yêu cầu đề ra. Nhiệm vụ đổi mới và nâng cao hiệu quả khu vực này còn nhiều khó khăn, chưa đáp ứng kỳ vọng. Năng lực nội tại của HTX còn yếu, hiệu quả hoạt động chưa cao, mô hình tổ chức lỏng lẻo, chưa phù hợp; trình độ cán bộ quản lý HTX còn hạn chế. Trong bối cảnh mới, phong trào HTX còn gặp nhiều khó khăn và thách thức trước sự phát triển ngày càng mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0; cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường ngày càng khốc liệt; quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa diễn ra rất nhanh ở khắp cả nước; hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng đòi hỏi khu vực kinh tế tập thể phải có sự thay đổi và chủ động thích ứng...

Báo cáo đặt mục tiêu năm 2023, cả nước có khoảng 73 nghìn tổ hợp tác với 1,1 triệu thành viên; 31 nghìn hợp tác xã với 6,7 triệu thành viên, 158 liên hiệp hợp tác xã với 870  HTX thành viên.

Số hợp tác xã hoạt động đạt loại tốt, khá chiếm trên 60% tổng số hợp tác xã. Tỷ lệ cán bộ quản lý hợp tác xã tốt nghiệp cao đẳng, đại học đạt trên 22,5%. Trên 2.000 hợp tác xã ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất và tiêu thụ nông sản; thực hiện truy xuất nguồn gốc đối với nông sản.

Tăng cường liên kết theo chuỗi giá trị giữa doanh nghiệp và hợp tác xã, phấn đấu có khoảng 32% hợp tác xã nông nghiệp liên kết với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị.

Xử lý dứt điểm tình trạng các hợp tác xã đã ngừng hoạt động và các hợp tác xã chưa chuyển đổi, tổ chức lại theo Luật Hợp tác xã năm 2012.

Thúc đẩy khu vực hợp tác xã nông nghiệp phát triển mạnh mẽ hơn

Tại phiên họp, đại diện bộ, ngành, Liên minh HTX Việt Nam, Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, các chuyên gia đều thống nhất Báo cáo của Ban Chỉ đạo và đánh giá cao những kết quả đã đạt được trong phát triển KTTT, HTX năm 2022. Đồng thời, đại diện các bộ ngành, cơ quan, tổ chức trung ương cũng đề xuất, kiến nghị một số nội dung liên quan đến hoàn thiện chính sách, pháp luật, nhất là các cơ chế hỗ trợ về tài chính, tín dụng, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, đất đai, đào tạo nguồn nhân lực; kiện toàn nhân sự Ban Chỉ đạo; phát triển các hợp tác xã do phụ nữ làm chủ, tham gia quản lý; tạo điều kiện để các HTX thành lập doanh nghiệp nhằm tối đa hóa lợi nhuận; nghiên cứu bài bản nhằm hoàn thiện lý luận về phát triển KTTT, HTX, để triển khai hiệu quả Nghị quyết số 20-NQ/TW, tạo điều kiện cho KTTT, HTX tiếp tục có những bước phát triển mới trong thời gian tới.

Về nhiệm vụ xây dựng Dự thảo Luật Hợp tác xã (sửa đổi), Thường trực Ban Chỉ đạo cho biết, sau hội nghị tổng kết 10 năm thi hành Luật HTX, Ban Chỉ đạo đã tích cực, chủ động tham mưu Chính phủ trình Quốc hội thông qua đề nghị sửa đổi Luật HTX, bổ sung Dự án Luật HTX (sửa đổi) vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2022. Sau đó, đã thành lập Ban soạn thảo, Tổ biên tập; tổ chức nghiên cứu, xây dựng Dự thảo; tổ chức họp Ban soạn thảo; đăng tải trên mạng để lấy ý kiến rộng rãi; tổ chức nhiều đoàn khảo sát, hội thảo lấy ý kiến các tổ chức, cá nhân có liên quan và đặc biệt có hơn 300 tổ chức kinh tế hợp tác, HTX được lấy ý kiến. Bên cạnh đó, Bộ KH&ĐT cũng đã chủ trì và tham gia 2 đoàn khảo sát nước ngoài tại Israel và Đức phục vụ xây dựng Luật HTX. Dự án Luật đã được Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp tháng 11/2022, hiện tiếp tục được nghiên cứu giải trình, tiếp thu để hoàn thiện trình Luật Quốc hội xem xét thông qua tại kỳ họp thứ 5 (tháng 5/2023) theo đúng tiến độ.

Thời gian tới, Ban Chỉ đạo sẽ tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện khung khổ pháp luật, cơ chế chính sách thúc đẩy phát triển kinh tế tập thể, HTX. Kiện toàn và nâng cao vai trò của Ban Chỉ đạo quốc gia về KTTT, kiện toàn nhân sự, bộ máy giúp việc cho Ban Chỉ đạo các cấp để tạo sự thống nhất, đồng bộ, xuyên suốt, toàn diện trong lãnh đạo, chỉ đạo, phối hợp, điều hành, tổ chức thực hiện. Hoàn thiện và và trình Trưởng ban Chỉ đạo ban hành kế hoạch hoạt động năm 2023; xây dựng và công bố Sách trắng HTX Việt Nam năm 2023. Tăng cường công tác truyền thông về phát triển bằng nhiều hình thức đa dạng; tổ chức Diễn đàn kinh tế hợp tác, hợp tác xã 2023. Ngoài ra, tổ chức khảo sát, kiểm tra, đôn đốc, chỉ đạo và hướng dẫn triển khai Luật HTX; chương trình Hỗ trợ phát triển hợp tác xã giai đoạn 2021-2025.

Phó Thủ tướng Lê Minh Khái nhấn mạnh tầm quan trọng, vai trò cũng như sự đóng góp của khu vực kinh tế tập thể thời gian qua. Cần nhận xét, đánh giá đầy đủ thực trạng, nhận diện bất lợi, khó khăn để khắc phục và tập trung phát triển kinh tế HTX tương xứng với tiềm năng và mục tiêu đề ra.

Theo đó, trong năm 2023, cần đẩy mạnh triển khai và cụ thể hóa Nghị quyết số 20-NQ/TW; Nghị quyết số 09/NQ-CP, ngày 2/2/2023 của Chính phủ ban hành chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 20-NQ/TW; tiếp tục đổi mới, hoàn thiện khung khổ pháp lý, cơ chế chính sách thúc đẩy phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã; trọng tâm là dự án Luật Hợp tác xã (sửa đổi), các văn bản hướng dẫn thi hành và các cơ chế đặc thù hỗ trợ lĩnh vực kinh tế tập thể tạo tiền đề cho sự phát triển trong những năm tiếp theo.

Phó Thủ tướng Lê Minh Khái giao Bộ KH&ĐT chủ trì, phối hợp với các cơ quan của Quốc hội nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến đóng góp, hoàn thiện Dự án Luật Hợp tác xã (sửa đổi) để trình Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XV.