Tháo gỡ khó khăn đảm bảo thực hiện Nghị định 46 thông suốt, đồng bộ

Chiều 2/2, Bộ Y tế tổ chức hội nghị phổ biến Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP và Nghị định 46/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm.

Hai văn bản này có hiệu lực từ 26/1/2026, bổ sung các nội dung siết chặt quản lý từ khâu sản xuất đến khi sản phẩm được lưu thông trên thị trường.

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho hay, để xử lý những bất cập trong thời gian chờ sửa Luật An toàn thực phẩm, Chính phủ đã cho phép sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 15.

Trên cơ sở đó, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 66.13 và Nghị định 46 với sự phối hợp của Bộ Y tế, Bộ Công Thương và Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế, việc có quy định mới chắc chắn sẽ phát sinh lúng túng ban đầu. Những ngày vừa qua, Bộ Y tế đã nhận được ý kiến của các doanh nghiệp, địa phương phản ánh về một số nội dung thực hiện còn lúng túng, cần làm rõ thêm. 

"Bộ Y tế đã tổ chức nhiều cuộc họp liên ngành ngay khi nhận được phản ánh, với sự tham gia của Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính và Văn phòng Chính phủ. Phó Thủ tướng Chính phủ cũng đã chủ trì cuộc họp rà soát toàn diện các vướng mắc liên quan đến Nghị định 46", Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh.

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế, khi triển khai quy định mới cần sự phối hợp của các ban ngành, tập trung vào việc hướng dẫn, giải quyết vướng mắc trong tổ chức thực hiện, ban hành văn bản hướng dẫn theo thẩm quyền.

Qua tổng hợp ban đầu, các khó khăn chủ yếu liên quan đến kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu, đặc biệt là nông sản, thủy sản và thực phẩm tươi sống, ngoài ra còn có phản ánh về bánh kẹo và một số nhóm thực phẩm khác.

Hội nghị được tổ chức nhằm mục tiêu phổ biến, quán triệt các nội dung cốt lõi của Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13, đồng thời lắng nghe khó khăn, vướng mắc từ địa phương để kịp thời tháo gỡ.

Tại cuộc họp, TS Chu Quốc Thịnh, Quyền Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế cho hay, bên cạnh cải cách thủ tục hành chính, Nghị định 46 sẽ tăng cường quản lý từ khâu tiền kiểm đến hậu kiểm. 

Thời gian đầu khi các quy định mới có hiệu lực, một số cửa khẩu, đặc biệt là đối với mặt hàng nông sản nhập khẩu, đã xảy ra tình trạng ách tắc do các bên chưa kịp thích nghi với quy trình kiểm tra mới. Trong khi nông sản nếu để thời gian ách tắc kéo dài sẽ gây hư hỏng và thiệt hại cho doanh nghiệp.

Để tháo gỡ, các đơn vị đã nhanh chóng ban hành hướng dẫn cho phép chuyển đổi linh hoạt phương thức kiểm tra, từ kiểm tra thông thường sang kiểm tra giảm đối với các lô hàng đủ điều kiện. Đồng thời, tăng cường phối hợp giữa hải quan, cơ quan kiểm tra nhà nước tại địa phương và các đơn vị kỹ thuật.

Đến nay, theo đánh giá của các cơ quan liên quan, các vướng mắc cơ bản tại cảng và kho hàng đã được giải tỏa, quá trình thông quan dần ổn định trở lại.

Nhiều địa phương băn khoăn về việc một số cơ quan kiểm nghiệm phục vụ quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm không nhận mẫu, hồ sơ kiểm nghiệm khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn. Thời gian lưu kho đợi kết quả khiến doanh nghiệp phải chi 6.000 USD/ngày cho các chi phí.

Trước thực tế này, TS Thịnh cho hay, hiện nay cả nước có 34 cơ sở được chỉ định kiểm nghiệm phục vụ quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm. Các doanh nghiệp có thể gửi mẫu đến các đơn vị gần khu vực để được kiểm nghiệm. Đồng thời, các bộ, ngành cũng chỉ đạo đơn vị kiểm nghiệm tăng cường, phối hợp, thực hiện kiểm nghiệm để tránh gây ảnh hưởng đến doanh nghiệp. 

"Việc đổi mới công tác kiểm tra nhà nước đối với hàng hóa nhập khẩu trong các lĩnh vực nông nghiệp, y tế và công thương đang được triển khai theo hướng phân cấp mạnh về địa phương, nhằm tăng tính chủ động, giảm ách tắc nhưng vẫn bảo đảm kiểm soát chất lượng hàng hóa", TS Thịnh nói.

Theo đó, từ nay đến ngày 31/3, các địa phương phải hoàn tất việc rà soát, báo cáo năng lực và phương án tổ chức thực hiện. Thời gian từ khi quy định có hiệu lực cho đến ngày 31/3, các đơn vị do bộ chỉ định thực hiện kiểm tra theo cơ chế cũ (quy định tại Nghị định 15) sẽ tiếp tục hoạt động.

Từ 1/4, cơ quan quản lý nhà nước được Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoặc UBND tỉnh giao nhiệm vụ kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm sẽ kiểm tra hàng hóa nhập khẩu. Các viện, trung tâm kiểm nghiệm của trung ương cũng như các đơn vị tư nhân đủ điều kiện sẽ phối hợp với địa phương trong việc lấy mẫu, kiểm nghiệm theo phân công.

Sau thời điểm phân cấp từ ngày 1/4, sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương và các viện, trung tâm kiểm nghiệm sẽ là yếu tố then chốt để bảo đảm quy trình kiểm tra vận hành thông suốt, không gây gián đoạn hoạt động nhập khẩu. 

Lãnh đạo Cục An toàn thực phẩm cho hay, Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13 mới đã có điều khoản chuyển tiếp rõ ràng. Cụ thể, các sản phẩm trước đây thực hiện tự công bố được gia hạn 12 tháng để chuyển sang quy định mới.

Các sản phẩm đã đăng ký bản công bố được gia hạn tối đa 24 tháng để hoàn tất việc chuyển đổi. Trong thời gian chuyển tiếp, hồ sơ tự công bố cũ vẫn được chấp nhận, hàng hóa vẫn được thông quan bình thường, không bị dừng đột ngột.

Theo Bộ Y tế, sau khi tổng hợp các ý kiến, Bộ sẽ phối hợp các bộ, ngành ban hành hướng dẫn chung và các văn bản hướng dẫn chuyên ngành, bảo đảm Nghị định 46 được thực hiện thông suốt, đồng bộ trên phạm vi cả nước.