Thiết lập một khung thể chế đặc thù, vượt trội, trao quyền chủ động lớn hơn cho Hà Nội
Chiều 12/1, Bộ Tư pháp phối hợp với UBND TP Hà Nội tổ chức Hội nghị đánh giá thi hành Luật Thủ đô và đề xuất nội dung cơ chế, chính sách đặc thù xây dựng dự án Luật Thủ đô (sửa đổi).
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Hà Nội Dương Đức Tuấn, Phó Chủ tịch HĐND TP Hà Nội Phạm Thị Thanh Mai chủ trì hội nghị.
Luật Thủ đô được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 28/6/2024, có hiệu lực từ ngày 1/1/2025 (một số nội dung từ 1/7/2025), đánh dấu bước phát triển mới trong tư duy lập pháp đối với Thủ đô Hà Nội. Luật không chỉ thay thế Luật Thủ đô năm 2012, mà còn thiết lập một khung thể chế đặc thù, vượt trội, trao quyền chủ động lớn hơn cho chính quyền Thủ đô trong quản trị, phát triển và huy động nguồn lực. Ngay sau khi Luật Thủ đô được Quốc hội thông qua, công tác chỉ đạo triển khai thực hiện luật đã được các cấp, các ngành khẩn trương thực hiện. Tuy nhiên, thực tiễn thi hành Luật Thủ đô vẫn còn không ít khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thực hiện cũng như vướng mắc từ quy định của luật.
Nắm bắt được tình hình trên, Bộ Tư pháp tổ chức Hội nghị đánh giá thi hành Luật Thủ đô và đề xuất nội dung cơ chế, chính sách đặc thù xây dựng dự án Luật Thủ đô (sửa đổi).
Theo đại diện Bộ Tư pháp, để thực hiện yêu cầu đặt Hà Nội vào đúng vị trí chiến lược của đất nước, Hà Nội phải được định vị và vận hành như một trung tâm kiến tạo phát triển quốc gia - như đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ đạo tại hội nghị làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội mới đây. Việc xây dựng Luật Thủ đô lần này cần bám sát Nghị quyết mới của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội (thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 5/5/2022).
Bên cạnh đó, luật sửa đổi cần đẩy mạnh phân quyền cho chính quyền thành phố, tiếp tục kế thừa các quy định còn phù hợp tại Luật Thủ đô, Nghị quyết số 258/2025/QH15, một số nghị quyết đặc thù của các địa phương khác.
Đại diện Bộ Tư pháp nhấn mạnh, Luật Thủ đô (sửa đổi) cần trao quyền cho TP Hà Nội thẩm quyền quyết định trong việc giải quyết vấn đề liên vùng, nhất là về hạ tầng giao thông, hạ tầng chung cho vùng (nước sạch, thoát nước, xử lý chất thải, năng lượng,..), liên kết kinh tế xã hội, xử lý ô nhiễm, bảo vệ môi trường bền vững, kiểm soát an toàn thực phẩm; cơ chế để tạo nguồn lực giải quyết vấn đề liên vùng (Quỹ Phát triển vùng Thủ đô). Đồng thời, luật cần có cơ chế để thực hiện mô hình kinh tế mới, thúc đẩy tăng trưởng “hai con số”.
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu đề nghị UBND TP Hà Nội trên cơ sở chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tại hội nghị làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội, trong đó đã có các chỉ đạo định hướng về hoàn thiện thể chế cho Thủ đô sớm có những đề xuất chính sách xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) cụ thể gửi Bộ Tư pháp.
Dự kiến Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ trình Quốc hội cho ý kiến và thông qua tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội Khóa XVI (tháng 4/2026). Hiện nay, Bộ Tư pháp đã báo cáo Chính phủ đề xuất xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) vào Chương trình lập pháp 2026.