Tọa đàm về bảo đảm an ninh, quốc phòng gắn với phát triển bền vững trong định hướng chiến lược Đại hội XIV của Đảng

Tham dự tọa đàm có các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, chuyên gia, Hội đồng Lí  luận Trung ương, Ban Chính sách Chiến lược Trung ương, các đơn vị, học viện thuộc Bộ Công an, Bộ Quốc phòng...

Phát biểu khai mạc tọa đàm, Trung tướng, GS.TS Nguyễn Xuân Yêm, Viện trưởng Viện ANPTT cho biết, Dự thảo Văn kiện trình Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ XIV đưa ra quan điểm chỉ đạo: Lấy phát triển để ổn định, ổn định để thúc đẩy phát triển nhanh bền vững đất nước, nâng cao đời sống hạnh phúc của nhân dân, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. So với những văn kiện các kỳ Đại hội Đảng trước, dự thảo Văn kiện lần này xác định phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường là trung tâm, xây dựng Đảng là then chốt, phát triển văn hóa con người làm nền tảng, tăng cường quốc phòng an ninh và đẩy mạnh đối ngoại hội nhập quốc tế là trọng yếu và thường xuyên.

Quan điểm chỉ đạo này có sự phát triển về tư duy lý luận của Đảng. Do đó, tọa đàm tập trung vào 2 nhóm vấn đề: Phát triển bền vững và An ninh quốc phòng để các đại biểu thảo luận. Các ý kiến góp ý tại tọa đàm sẽ được tổng hợp gửi Tiểu ban Văn kiện Đại hội XIV của Đảng.

Tại tọa đàm, GS.TS Hoàng Đình Phi, Hiệu trưởng Trường Quản trị và Kinh doanh, cho biết: Về phát triển bền vững cần dựa trên ít nhất 5 trụ cột, hoặc thậm chí nhiều hơn để tương ứng với 17 mục tiêu phát triển bền vững mà Liên Hợp Quốc đã đề ra.

Dựa trên các nguyên tắc của Đảng Cộng sản Việt Nam về độc lập, tự chủ, tự cường và giá trị cốt lõi "Độc lập - Tự do - Hạnh phúc", chúng ta cần đề cao vai trò của trụ cột chính trị với sự ổn định vững chắc. Đây là yếu tố nền tảng quan trọng nhất, sau đó mới đến trụ cột kinh tế, đảm bảo sự phát triển bao trùm, nơi mọi người dân và doanh nghiệp đều được hưởng lợi từ thành quả phát triển kinh tế. Hạnh phúc và ấm no là thước đo của sự phát triển kinh tế, thông qua việc tạo mới và giữ vững việc làm ổn định, đặc biệt là việc làm trong các ngành công nghiệp công nghệ cao, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế số và kinh tế tri thức.

Trụ cột thứ ba là xã hội, với mục tiêu công bằng và bình đẳng. Công bằng là tạo cơ hội cho mọi người, còn bình đẳng là tạo điều kiện để họ hưởng thụ cơ hội đó dựa trên năng lực và sự đóng góp, đi đôi với trách nhiệm đối với quốc gia.

Trụ cột thứ tư là môi trường. Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức. Các yếu tố cấu thành môi trường tự nhiên như hệ sinh thái thực vật, động vật, đất, nước, không khí, tài nguyên đang có dấu hiệu xuống cấp. Mặc dù việc ban hành các nghị quyết của Đảng và các bộ luật của Nhà nước đang ngày càng tiệm cận với chuẩn mực quốc tế, tạo nên một nền pháp lý văn minh, nhưng quá trình thực thi pháp luật vẫn còn nhiều thách thức do liên quan đến văn hóa, lịch sử, truyền thống và các mâu thuẫn kinh tế.

Trụ cột thứ năm quan trọng không kém là ANPTT. Ngay cả khi các trụ cột khác như chính trị, kinh tế, xã hội, môi trường đều ổn định và được duy trì tốt, thì mọi nỗ lực phát triển sẽ trở nên vô nghĩa nếu ANPTT không được đảm bảo.

“ANPTT, theo định nghĩa của chúng tôi, bao gồm ba yếu tố cốt lõi: Sự an toàn, sự ổn định và tính bền vững của bất kỳ lĩnh vực nào. Ví dụ, an ninh kinh tế không chỉ là tăng trưởng GDP hai con số mà còn phải xem xét liệu sự tăng trưởng đó có đảm bảo an toàn, ổn định và bền vững trong dài hạn hay không, cơ cấu ngành công nghiệp có phù hợp với xu thế công nghệ hay không”, GS. Hoàng Đình Phi bày tỏ. Ông đề xuất, về tự chủ chiến lược, Việt Nam cần chủ động hội nhập và xây dựng các chiến lược cụ thể dựa trên năng lực nội tại, hợp tác quốc tế và sự tham vấn từ các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nhân; về quản trị chiến lược, cần có những quy định rõ ràng về trách nhiệm pháp lý đối với những người tham gia quản trị chiến lược, tương tự như trong luật môi trường, để đảm bảo tính nghiêm minh và hiệu quả; về đào tạo chuyên nghiệp, cần đẩy mạnh đào tạo, nâng cao tư duy chiến lược cho đội ngũ cán bộ, lãnh đạo, trang bị cho họ kiến thức, kỹ năng và công cụ quản trị chiến lược; về tổ chức tư vấn độc lập, xây dựng các tổ chức tư vấn độc lập, có năng lực và uy tín, để hỗ trợ công tác hoạch định và thực thi chiến lược.

Thiếu tướng, PGS.TS Nguyễn Bá Dương, Ủy viên Hội đồng Lí luận Trung ương, công tác tại Tổng cục Chính trị, Bộ Quốc phòng kiến nghị một số nội dung đóng góp vào dự thảo các Văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng, trong đó có nội dung Văn kiện nên nhấn mạnh việc xây dựng QĐND, CAND, nền quốc phòng toàn dân gắn với phát triển – an ninh, bảo vệ sự thịnh vượng, tức là mọi chính sách phát triển phải đảm bảo quốc phòng và mọi hoạt động quốc phòng phục vụ sự phát triển bền vững của đất nước.

Thứ hai, ANPTT cần đặt con người vào trung tâm của an ninh quốc gia

Trong bối cảnh mới, các mối đe dọa phi truyền thống như dịch bệnh, thiên tai, khủng bố, tội phạm mạng... tác động trực tiếp đến đời sống người dân, đến sự ổn định xã hội. Vì vậy, Văn kiện nên bổ sung quan điểm: "An ninh con người là hạt nhân của an ninh quốc gia", nhấn mạnh mọi chính sách, mọi biện pháp quốc phòng, an ninh đều hướng tới bảo vệ lợi ích, tính mạng và quyền lợi cơ bản của nhân dân. Cần xây dựng hệ thống cảnh báo sớm, năng lực ứng phó linh hoạt, đồng thời nâng cao ý thức tự bảo vệ của người dân, doanh nghiệp, cộng đồng, tạo "mạng lưới ANPTT toàn dân".

Thứ ba, liên kết chặt chẽ giữa đổi mới kinh tế với tăng cường năng lực quốc phòng - an ninh.

Thứ tư là ứng phó chủ động với các thách thức phi truyền thống và rủi ro mới. Ngoài ra, Thiếu tướng, PGS.TS Nguyễn Bá Dương còn đề xuất phát triển năng lực con người trong lĩnh vực quốc phòng - an ninh và xây dựng tư duy chiến lược mới về an ninh - quốc phòng.

Tại tọa đàm, Trung tướng, PGS.TS, NGƯT Phan Xuân Tuy, Giám đốc Học viện Chính trị CAND Bộ Công an bày tỏ: “Trước yêu cầu đóng góp để Văn kiện trở thành cương lĩnh hành động, ngọn đuốc soi đường cho toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta bước vào kỷ nguyên mới, thực hiện khát vọng Hồ Chí Minh, Đảng ủy, Ban Giám đốc Học viện Chính trị CAND và cá nhân tôi luôn coi đây là cơ hội để tiếp tục nghiên cứu, góp ý từ phiên bản đầu đến phiên bản 4, và sẽ gửi bản góp ý hoàn chỉnh cho Trung ương trong vài ngày tới.

Điều dễ nhận thấy là mọi đảng viên trong Đảng bộ đều nghiêm túc nghiên cứu, nắm vững quá trình hình thành, bổ sung và hoàn thiện Văn kiện; dù không phát biểu, mỗi người đều có ý thức trách nhiệm sâu sắc với Đảng”.

Cũng theo Trung tướng, PGS.TS, NGƯT Phan Xuân Tuy, trong đường lối cách mạng, chỉ có 2 chiến lược quốc gia: Phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ Tổ quốc. Đại hội XIII đã nhấn mạnh nhiệm kỳ này phải tiếp tục thực hiện thắng lợi hai chiến lược ấy. Các chiến lược khác như quốc phòng, an ninh, kể cả an ninh truyền thống và phi truyền thống chỉ là thành phần cấu thành trong chiến lược bảo vệ Tổ quốc. Nhiệm vụ Đại hội XIV đặt ra là phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới, dựa trên ba trụ cột phát triển bền vững gắn liền với đặc trưng thể chế chính trị và lịch sử Việt Nam, đó chính là độc lập, tự chủ về đường lối chính trị.

Khi bàn về chiến lược con người, cần trở lại tư tưởng "lấy dân làm gốc". Con người là trung tâm, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển. Quốc phòng, an ninh không thể tách rời phát triển bền vững; ngược lại, phát triển bền vững là nền tảng vững chắc cho quốc phòng, an ninh.

“Tôi xin nhấn mạnh vấn đề trọng tâm cần biên tập lại trong mục 10 của Văn kiện, phần về quốc phòng, an ninh, cần chỉnh sửa để thể hiện rõ tư tưởng "tự chủ chiến lược".

Một là, bảo vệ Tổ quốc là chiến lược quốc gia trung tâm, các chiến lược quốc phòng- an ninh là thành phần cấu thành.

Hai là, Đảng lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp, toàn diện sự nghiệp quốc phòng, an ninh.

Ba là, quốc phòng, an ninh, đối ngoại là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên.

Bốn là, phải thể hiện tư duy mới về chiến tranh công nghệ cao, ANPTT, an ninh dữ liệu, an ninh môi trường, và công nghiệp quốc phòng lưỡng dụng, những yếu tố gắn trực tiếp với chuyển đổi số quốc gia.

TS. Nguyễn Văn Hiếu, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, tỉnh Tuyên Quang chia sẻ, Tuyên Quang là tỉnh nghèo, điều kiện kinh tế - xã hội còn hạn chế, có đường biên giới dài. Với Tuyên Quang, mục tiêu ưu tiên hàng đầu không phải là tăng trưởng kinh tế, mà là "an dân", giữ vững đường biên, mốc giới, tức là bảo vệ Tổ quốc và củng cố an ninh chính trị, trật tự xã hội. Đây là yếu tố xuyên suốt trong chiến lược phát triển của tỉnh.

“Trong phát triển kinh tế - xã hội, Tuyên Quang đặc biệt chú trọng đến mối liên hệ giữa phát triển kinh tế với quốc phòng, an ninh, nhất là trong lĩnh vực ANPTT. Khái niệm này rất rộng, nhưng với Tuyên Quang, điều cấp thiết nhất là tác động của môi trường và biến đổi khí hậu, vốn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, an sinh xã hội và an ninh vùng biên”, TS. Nguyễn Văn Hiếu nói.

Đợt lũ lụt do bão số 10 vừa qua, Tuyên Quang ghi nhận 1 người chết, 1 người mất tích, 9 người bị thương, gần 25.000 ngôi nhà bị hư hại. Tổng thiệt hại ước tính 4.755 tỷ đồng, tương đương hơn một nửa tổng thu ngân sách hằng năm của tỉnh. Những con số này không chỉ phản ánh thiệt hại vật chất mà còn cho thấy thực tế, khi người dân sống trong lo lắng, thiếu an toàn, đó cũng là dấu hiệu của bất ổn ANPTT. Điều đó đặt ra những câu hỏi lớn về phát triển bền vững và chính sách môi trường trong tương lai.

TS. Nguyễn Văn Hiếu đề xuất: Xây dựng Chiến lược an ninh quốc gia toàn diện đến năm 2050, xác định rõ các trụ cột của ANPTT, thiết lập cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các bộ, ngành, địa phương. Phát triển quốc phòng - an ninh lưỡng dụng, gắn với công nghiệp và công nghệ cao quốc gia; thực hiện hiệu quả Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, chú trọng đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, khai thác hợp lý các khu kinh tế quốc phòng. Xây dựng văn hóa ứng phó rủi ro cộng đồng, lấy con người làm trung tâm, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển bền vững.

Tại hội thảo, một số đại biểu đã đề xuất thêm việc xây dựng chiến lược phát triển ANPTT và coi ANPTT nằm trong tổng thể của chiến lược phát triển kinh tế xã hội; phải coi ANPTT là nền tảng phát triển kinh tế xã hội của đất nước và hội nhập quốc tế…