Trình Quốc hội chủ trương đầu tư hơn 23.940 tỷ đồng xây dựng cao tốc Vinh - Thanh Thuỷ

Hình thức đầu tư công, dự kiến hoàn thành, khai thác năm 2029

Theo Phó Thủ tướng, thời gian qua, Quốc hội, Chính phủ đã ưu tiên bố trí nguồn lực triển khai đầu tư tuyến cao tốc trục dọc Bắc - Nam phía Đông và một số tuyến cao tốc trục ngang Đông Tây như Khánh Hoà - Buôn Ma Thuột, Biên hoà - Vũng Tàu... với mục tiêu hoàn thành 5.000 km đường cao tốc trước năm 2030 nhằm đáp ứng yêu cầu vận tải ngày càng tăng, tạo tiền đề động lực phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng hai con số.

Cạnh đó, kết nối theo hướng Đông Tây là một trong các định hướng quan trọng trong chiến lược phát triển hạ tầng giao thông vận tải của đất nước, đặc biệt là kết nối quốc tế với nước bạn Lào. Cao tốc Hà Nội - Viêng Chăn đang dần hình thành, đoạn qua địa phận Việt Nam dài khoảng 370km, trong đó đoạn đi trùng với cao tốc Bắc - Nam phía Đông đã hoàn thành đưa vào triển khai năm 2025 dài 310km; còn tuyến cao tốc Vinh - Thanh Thuỷ dài 60km chưa đầu tư. Do đó, Đảng, Chính phủ quyết tâm ưu tiên nguồn lực hình thành đoạn tuyến cao tốc này.

Về phạm vi đầu tư, Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn cho biết, điểm đầu giao với cao tốc Bắc - Nam phía Đông, tỉnh Nghệ An; điểm cuối kết nối vào Khu kinh tế cửa khẩu Thanh Thuỷ; tổng chiều dài khoảng 60km. Dự án đề xuất quy mô đầu tư 4 làn xe; các vị trí đào sau, đắp cao đầu tư nền đường và các cầu, hầm trên tuyến quy mô 6 làn xe; giải phóng mặt bằng theo quy mô quy hoạch 6 làn xe. Tiêu chuẩn kỹ thuật đáp ứng tiêu chuẩn đường cao tốc với vận tốc thiết kế 80-100km/h.

Tổng diện tích đất chiếm dụng sơ bộ khoảng 648 ha, gồm: 223 ha đất trồng lúa; 367 ha đất lâm nghiệp; các loại đất kháng khoảng 58 ha. Dự kiến số hộ bị ảnh hưởng là khoảng 2.833 hộ, tái định cư khoảng 221 hộ.

"Về hình thức đầu tư là đầu tư công, với sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 23.940,34 tỷ đồng sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước bố trí từ nguồn tăng hu ngân sách Trung ương năm 2024; ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương giai đoạn 2026 - 2030", Phó Thủ tướng thông tin. Dự kiến chuẩn bị đầu tư dự án năm 2025, thực hiện dự án năm 2026, hoàn thành công trình đưa vào vận hành, khai thác trong năm 2029.

Nhấn mạnh dự án có vai trò quan trọng đến phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng Bắc Trung Bộ nói riêng và cả nước nói chung; quy mô đầu tư lớn, yêu cầu kỹ thuật phức tạp, để thực hiện thành công và sớm hoàn thành toàn bộ dự án như tiến độ dự kiến, Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn đề nghị cần thiết ấp dụng một số chính sách đặc thù, đặc biệt về thẩm định khả năng cân đối vốn cho dự án; về chỉ định thầu; về bãi đổ chất thải rắn xây dựng và tầng đất mặt của đất chuyên trồng lúa nước...

Vì sao quy hoạch 85km, 6 làn xe nhưng chỉ đầu tư 60km, 4 làn xe?

Qua thẩm tra, Uỷ ban Kinh tế - Tài chính (UBKTTC) nhất trí về sự cần thiết đầu tư dự án nhằm cụ thể hoá mục tiêu phát triển kết cấu hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại gắn với yêu cầu thúc đẩy liên kết vùng, hội nhập kinh tế quốc tế và bảo đảm quốc phòng, an ninh khu vực biên giới.

Tuy nhiên, Uỷ ban đề nghị làm rõ vì sao, theo Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, tuyến cao tốc Vinh - Thanh Thủy có chiều dài khoảng 85 km, quy mô 6 làn xe, nhưng giai đoạn này chỉ đầu tư 60 km, quy mô 4 làn xe (đoạn Cửa Lò - Vinh khoảng 25 km chưa được đầu tư). Đồng thời, rà soát kỹ lưỡng, lựa chọn phương án tuyến tối ưu, kết nối thuận lợi với cảng biển, cảng hàng không, các khu công nghiệp, du lịch, trung tâm logistics và đầu tư xây dựng hệ thống trạm dừng nghỉ, hệ thống giao thông thông minh (ITS), nút giao, các công trình phụ trợ, đồng bộ để bảo đảm hiệu quả đầu tư đồng bộ của dự án.

UBKTTC đề nghị Chính phủ trong các bước tiếp theo chỉ đạo các cơ quan liên quan rà soát, tối ưu hướng tuyến của dự án để giảm thiểu nhu cầu chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng phòng hộ đầu nguồn, đất rừng sản xuất, đất trồng lúa và quan tâm có chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư hợp lý, thỏa đáng; có giải pháp hỗ trợ chuyển đổi sinh kế, đào tạo nghề, tạo việc làm cho người dân, doanh nghiệp; hạn chế tối đa tác động tiêu cực đến các khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia, di sản, di tích lịch sử, văn hóa, danh lam thắng cảnh...

"Một số ý kiến cho rằng, cần làm rõ tiến độ đầu tư đồng bộ phía Lào (đoạn Thanh Thủy - Viêng Chăn), nhằm bảo đảm sự đồng bộ và hiệu quả khai thác toàn tuyến. Có ý kiến đề nghị đánh giá kỹ hiệu quả kinh tế - kỹ thuật của phương án phân kỳ đầu tư để tránh lãng phí như một số tuyến cao tốc vừa qua đã phải mở rộng ngay sau khi hoàn thành", Chủ nhiệm UBKTTC Phan Văn Mãi lưu ý thêm.