Vận hành toàn quốc nền tảng số thi hành án dân sự
Theo thông tin từ Bộ Tư pháp, vào ngày 20/1, hệ thống thi hành án dân sự (THADS) chính thức vận hành nền tảng số trên toàn quốc với 4 phân hệ (biên lai điện tử; hỗ trợ ra quyết định thi hành án; tổ chức thi hành án; giải quyết khiếu nại, tố cao), đánh dấu giai đoạn chuyển đổi số toàn diện của ngành. Đồng thời, đánh dấu bước ngoặt lớn cùng với đất nước, hệ thống THADS vững bước vào kỷ nguyên mới-kỷ nguyên của dữ liệu, của minh bạch, của quản trị hiện đại và phục vụ nhân dân.
Theo đó, nền tảng số trong lĩnh vực THADS được xây dựng như một giải pháp tổng thể, số hóa liền mạch toàn bộ quy trình THADS, tích hợp và liên thông toàn bộ quy trình nghiệp vụ, cơ sở dữ liệu và các dịch vụ số với các lợi ích đột phá: Nền tảng số cho phép giải quyết thủ tục phi địa giới hành chính; dữ liệu theo thời gian thực giúp giảm tải công việc báo cáo thống kê, phục vụ hiệu quả điều hành, ra quyết định; công nghệ số nổi bật là AI giúp tự động hóa bóc tách dữ liệu, giao việc và giám sát tiến độ; người dân dễ dàng tương tác, tra cứu hồ sơ, nhận thông báo bằng mã QR, qua VNeID…; sẵn sàng thực hiện kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan THADS với TAND tối cao, VKSND tối cao, Bộ Công an, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước, Bộ Nông nghiệp và Môi trường và các bộ, ngành liên quan để tống đạt văn bản, xác minh điều kiện thi hành án, phối hợp công tác.
Theo Cục trưởng Cục Quản lý Thi hành án dân sự, Bộ Tư pháp Nguyễn Thắng Lợi, ngay trong ngày đầu triển khai chính thức, hệ thống được đánh giá vận hành cơ bản ổn định, cho thấy sự chuẩn bị nghiêm túc, bài bản của toàn ngành. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai đồng loạt trên cả nước, vẫn cần tiếp tục theo dõi sát sao, kịp thời tháo gỡ những vướng mắc phát sinh, nhất là về hạ tầng công nghệ, kỹ năng sử dụng của cán bộ ở cơ sở và sự phối hợp liên thông giữa các hệ thống. Thời gian tới, các địa phương cần tuân thủ nghiêm quy trình nghiệp vụ đã được chuẩn hóa trên nền tảng số, kịp thời phản ánh những vướng mắc phát sinh trong quá trình sử dụng để cơ quan Cục Quản lý THADS tiếp tục điều chỉnh, hoàn thiện hệ thống, bảo đảm nền tảng số thực sự trở thành công cụ hữu hiệu phục vụ công tác quản lý nhà nước, hoạt động thi hành án và đáp ứng tốt hơn nữa yêu cầu, kỳ vọng của người dân và xã hội.
Từ ngày 1/7/2025, hệ thống THADS được sắp xếp lại theo hướng thống nhất đầu mối chỉ đạo: Cấp Trung ương chỉ còn Cục Quản lý THADS thuộc Bộ Tư pháp; ở địa phương, 63 cục THADS cấp tỉnh được tổ chức lại thành 34 cơ quan THADS tỉnh, thành phố, trực tiếp quản lý 355 phòng THADS khu vực. Đây là bước chuyển lớn chưa từng có trong lịch sử tổ chức THADS, nhưng cũng là bước chuyển tất yếu, bởi đổi mới không thể chỉ dừng ở “vá” quy trình cũ khi chính mô hình cũ đã đến ngưỡng giới hạn.
Theo Cục trưởng Cục Quản lý THADS Nguyễn Thắng Lợi, đứng trước một cuộc cải cách lớn như tổ chức hệ thống THADS theo mô hình “một cấp” tại địa phương, không thể không có những ‘độ rung’ tất yếu. Những hoài nghi là tự nhiên: Mô hình mới có vận hành hiệu quả không, cấp tỉnh có quá tải không, có phát sinh khoảng trống chỉ đạo không, có xáo trộn tổ chức và tâm lý cán bộ không… Nhưng điều cốt lõi nằm sâu hơn, đó là cuộc đấu tranh giữa cái cũ đã quen và cái mới đòi hỏi phải thay đổi. Nếu chỉ vì e ngại mà không chuyển động, hệ thống sẽ tự mắc kẹt trong chính giới hạn của mình. Vì vậy, mô hình “một cấp” tại địa phương không chỉ được lựa chọn vì thuận tiện, mà đó là bắt buộc phải thay đổi để vươn lên.
Tuy nhiên, tinh gọn bộ máy mới chỉ là “một phần” của công cuộc cải cách. Khi cấp tỉnh phải trực tiếp chỉ đạo nhiều phòng THADS khu vực trên địa bàn rộng, nếu vẫn vận hành theo phương thức thủ công thì mô hình mới khó bảo đảm thông suốt. Vì vậy, chuyển đổi số trở thành điều kiện tiên quyết, là “mạch máu” của bộ máy tinh gọn, chuyển từ điều hành bằng giấy tờ sang quản trị bằng dữ liệu, giám sát theo thời gian thực và minh bạch hóa toàn bộ quy trình.
Trước đó, công tác chuyển đổi số trong THADS đã đạt những kết quả bước đầu rất đáng ghi nhận, tạo khí thế mới cho toàn hệ thống. Tính đến cuối năm 2025, 100% quyết định thi hành án được ban hành điện tử bằng phần mềm tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI); hơn 613.968 biên lai điện tử được ban hành thay cho bản giấy, tương đương với số tiền 32.853 tỉ đồng chỉ sau 5 tháng. Quy trình nghiệp vụ từ tiếp nhận hồ sơ đến tổ chức thi hành, thanh toán… được số hóa, minh bạch trên môi trường mạng, tạo điều kiện giám sát theo thời gian thực, loại bỏ những “khoảng mờ” dễ phát sinh tiêu cực. Theo số liệu ban đầu, thời gian xử lý rút ngắn khoảng 30%, thủ tục hành chính giảm tới 80%.
Đặc biệt, vào ngày 5/12/2025, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật THADS (sửa đổi) tạo hành lang pháp lý đủ mạnh, đủ rõ, đủ thống nhất để công nghệ trở thành phương thức vận hành hợp pháp, chính danh và lâu dài. Để triển khai kịp thời ngay trên thực tế, luật còn quy định một số nội dung về chuyển đổi số có hiệu lực sớm từ ngày 20/01/2026, thay vì chờ đến thời điểm luật có hiệu lực chung vào 1/7/2026. Đây là cách làm thể hiện rõ tinh thần cải cách: Không chờ đủ điều kiện hoàn hảo mới hành động, mà quyết liệt tạo nền tảng pháp lý để chuyển đổi số đi vào cuộc sống sớm nhất có thể.