Việt Nam là cuộc bứt phá toàn diện hiếm có

PV: Gắn bó với Việt Nam từ đầu những năm 1980 và sau này đến Việt Nam trong nhiều vai trò khác nhau, nhìn lại hơn 40 năm qua, theo ông, điều gì làm nên sự thay đổi lớn nhất của dải đất hình chữ S?

Nhà báo Thomas Bo Pedersen: Nếu chọn một cụm từ để mô tả Việt Nam trong hơn 40 năm qua, tôi sẽ gọi đó là cuộc bứt phá phi thường. Năm 1984, khi tôi lần đầu đến Việt Nam. Đất nước các bạn vẫn đang phải chịu ảnh hưởng nặng nề của chiến tranh, đời sống người dân còn nhiều thiếu thốn, nhà cửa phần lớn đơn sơ, điện và nước sạch chưa phổ biến… Nhưng quyết định khởi xướng công cuộc Đổi mới của lãnh đạo Việt Nam đã mở đường cho kinh tế tư nhân phát triển, từng bước kết nối với thế giới. Đây chính là bước ngoặt mang tính lịch sử; một lựa chọn đúng đắn, tạo nền tảng để những tiềm năng vốn có được phát huy.

Ngày nay, Việt Nam đã vươn lên trở thành một trong những quốc gia đang phát triển thành công nhất trên phạm vi toàn cầu. Ở bất kỳ lĩnh vực nào, cũng có thể cảm nhận rõ nhịp tăng trưởng mạnh mẽ của các bạn. Cá nhân tôi chưa từng chứng kiến một quốc gia nào có sự bứt phá nhanh và toàn diện như Việt Nam.

PV: Vậy nhìn từ thực tiễn phát triển của Việt Nam, động lực nào tạo nên sức bật cho nền kinh tế Việt Nam?

Nhà báo Thomas Bo Pedersen: Một ví dụ rất rõ cho sự chuyển mình của Việt Nam là lĩnh vực sản xuất lương thực. Trước Đổi mới, Việt Nam còn phải tiếp nhận viện trợ lương thực từ bên ngoài. Nhưng chỉ vài năm sau, đất nước các bạn đã vươn lên trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới.

Theo quan sát của tôi, quá trình phát triển to lớn này được khởi xướng và tạo điều kiện bởi những quyết sách đúng đắn của lãnh đạo Đảng, Nhà nước Việt Nam. Chính phủ giữ vai trò then chốt trong việc định hướng và tạo lập môi trường phát triển, còn các nhà đầu tư trong nước, nhà đầu tư nước ngoài và nguồn lực từ cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài cũng góp phần quan trọng vào tăng trưởng. Tuy nhiên, yếu tố quyết định biến các chính sách và nguồn lực ấy thành hiện thực vẫn là con người. Mỗi khi Việt Nam khiến thế giới ngạc nhiên, tôi luôn tin rằng đó là nhờ sức mạnh của người dân Việt Nam.

PV: Trong bối thế giới chuyển biến mạnh mẽ, nhanh chóng như ngày nay, theo ông, những yếu tố nào đang định hình uy tín và vị thế ngày càng rõ nét của Việt Nam trên trường quốc tế?

Nhà báo Thomas Bo Pedersen: Những năm gần đây, uy tín quốc tế của Việt Nam đã được củng cố và nâng cao một cách rõ rệt, trước hết nhờ lập trường nhất quán trong cách tiếp cận các vấn đề toàn cầu, đặc biệt là xung đột. Việt Nam kiên định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, không đứng về bên nào trong các cuộc đối đầu. Cách tiếp cận này thường được mô tả bằng hình ảnh “ngoại giao cây tre”: Mềm dẻo, linh hoạt, nhưng có gốc rễ vững chắc.

Trên thực tế, vị thế của Việt Nam ngày càng được phản ánh rõ hơn qua sự hiện diện chủ động trên trường quốc tế, từ việc tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc đến việc được mời tham gia các cơ chế đối thoại quan trọng như Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc. Dù vẫn tồn tại những khác biệt trong cách nhìn nhận, việc Việt Nam trở thành một đối tác đối thoại cho thấy mức độ tin cậy mà cộng đồng quốc tế dành cho các bạn đang ngày càng gia tăng.

Có lẽ, điều đó bắt nguồn sâu xa từ chính lịch sử của Việt Nam. Trải qua nhiều biến động, Việt Nam hiểu rõ giá trị của chủ quyền và luôn phản đối việc can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia khác. Việt Nam không áp đặt quan điểm, không tìm cách áp khuôn phát triển của mình lên nước khác, mà lựa chọn đối thoại trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau. Chính sự nhất quán ấy - kết hợp giữa nguyên tắc và sự linh hoạt đã giúp Việt Nam xây dựng được uy tín trong một thế giới ngày càng phân cực, không phải bằng những tuyên bố lớn tiếng, mà bằng cách ứng xử chừng mực, bền bỉ và đáng tin cậy.

PV: Từ những trải nghiệm thực tế trong vai trò nhà văn, nhà báo, nhà ngoại giao và cả doanh nhân, ông đánh giá thế nào về những chính sách mới của Đảng và Nhà nước Việt Nam trong thời gian gần đây?

Nhà báo Thomas Bo Pedersen: Theo tôi, những bước đi gần đây của Đảng và Nhà nước Việt Nam là hợp lý và mang tính kế thừa rõ rệt. Đây không phải là những quyết định mang tính đột ngột hay ngắn hạn, mà là kết quả của một quá trình chuẩn bị và định hình từ nhiều năm trước. Từ nền tảng đó, Việt Nam đã kiên định lựa chọn con đường ưu tiên phát triển kinh tế tư nhân, đồng thời ngày càng hiểu rõ hơn nhu cầu, kỳ vọng cũng như những khó khăn thực tế của cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Một điểm rất đáng ghi nhận nữa trong cách điều hành của Chính phủ Việt Nam là tinh thần lắng nghe và đối thoại. Trong nhiều năm qua, tôi đã có cơ hội tham gia các cuộc trao đổi trực tiếp với lãnh đạo Việt Nam. Với tư cách là một doanh nghiệp, tôi từng được mời gặp Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính để thảo luận thẳng thắn về nhu cầu, vướng mắc cũng như kỳ vọng của doanh nghiệp đối với môi trường đầu tư tại Việt Nam.

Ở cấp địa phương, cách tiếp cận này cũng ngày càng rõ nét. Gần đây, khi tôi phụ trách xây dựng nhà máy của công ty tại Gia Lai, chính quyền địa phương đã chủ động mời doanh nghiệp làm việc ngay từ giai đoạn đầu, trao đổi cụ thể về hạ tầng, nguồn nhân lực cũng như các thủ tục, quy định hành chính liên quan...

Với việc xác định rõ kinh tế tư nhân là một trụ cột quan trọng, cùng tinh thần đối thoại và lắng nghe doanh nghiệp như vậy, tôi cho rằng Việt Nam đang đi đúng hướng trong việc cải thiện môi trường đầu tư và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

PV: Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam, dự thảo Văn kiện Đại hội đặc biệt nhấn mạnh mục tiêu phát triển vì hạnh phúc của nhân dân. Theo ông, cách tiếp cận này mang ý nghĩa gì trong bối cảnh toàn cầu đầy bất định hiện nay?

Nhà báo Thomas Bo Pedersen: Phát triển con người, lấy con người làm trung tâm, theo tôi, là một định hướng rất đúng đắn. Khi Việt Nam nói đến phát triển, đó không chỉ là tăng trưởng kinh tế, mà là sự phát triển hài hòa trên nhiều lĩnh vực, trong đó con người giữ vai trò cốt lõi.

Theo tôi, không một chính quyền nào có thể điều hành đất nước hiệu quả nếu thiếu sự tin tưởng và đồng thuận của người dân. Việc nhấn mạnh phát triển vì hạnh phúc của nhân dân cho thấy Việt Nam đang nghiêm túc lắng nghe, đối thoại và tìm kiếm những giải pháp dài hạn để xây dựng nền tảng phát triển bền vững trong một thế giới đầy biến động.

PV: Xin trân trọng cảm ơn ông!