Xây dựng lộ trình cải cách tiền lương phù hợp, báo cáo Trung ương Quý I/2026

Mới 4 tháng vận hành, vướng mắc, bất cập là có thể chia sẻ

Theo Phó Thủ tướng, nền hành chính Việt Nam có 80 năm vận hành chính quyền 4 cấp ở Trung ương và 3 cấp ở địa phương. Khi thực hiện cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy, chúng ta thực hiện chính quyền địa phương hai cấp - đây là cuộc cách mạng đã thay đổi căn bản, triệt để, toàn diện về triết lý tổ chức quyền lực tại địa phương, về thể chế, về quản trị địa phương, về tư duy tổ chức bộ máy và nhân sự công vụ, về phương thức điều hành, vai trò, vị trí và mối quan hệ giữa các cấp chính quyền, về mục tiêu phát triển...

"Chúng ta đã thấy rõ sự cần thiết, cấp bách cho việc thực hiện chính quyền địa phương hai cấp trong xu thế chung của thế giới, cũng như đặt ra mục tiêu phát triẻn của đất nước ta trong giai đoạn phát triển mới. Phải nói rằng, chúng ta đã thay đổi căn bản từ phương thức quản lý hành chính sang quản trị, kiến tạo và phục vụ nhân dân, và từ trạng thái còn thụ động hành chính sang chủ động quản trị địa phương - một nền móng, gốc rễ vô cùng quan trọng trong thực hiện quản trị quốc gia hiện đại, vì mục tiêu phát triển và hạnh phúc của nhân dân", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho rằng, sự thay đổi này rất lớn, trước hết chúng ta phải "tự làm cuộc cách mạng cho chính bản thân mình" về tư tưởng, tâm lý, tư duy, nhận thức, lề lối, phương pháp làm việc, về tinh thần công vụ và văn hoá công vụ..., buộc mỗi cán bộ công chức cần thay đổi theo. Thực tế mới 4 tháng vận hành, so với chiều dài lịch sử 80 năm thì những khó khăn, vướng mắc, bất cập ban đầu là có thể chia sẻ.

"Chúng ta không thể nóng vội, không cầu toàn nhưng cũng không thể đi chậm, phải đáp ứng mục tiêu yêu cầu. Không chậm trễ, không để mất thời cơ, nhưng cũng không cầu toàn được, vừa làm vừa điều chỉnh, trên tất cả các phương diện để đáp ứng vận hành chính quyền địa phương hai cấp tốt nhất", Phó Thủ tướng chỉ rõ.

Cái được lớn nhất là chúng ta đã thực hiện cuộc cách mạng sắp xếp lại giang sơn và tổ chức lại nền hành chính; căn bản thực hiện đồng bộ, toàn diện cả hệ thống thể chế và chính sách. Tại diễn đàn Quốc hội, Phó Thủ tướng ghi nhận và đánh giá rất cao sự nỗ lực của hệ thống chính trị địa phương, trong bối cảnh làm việc thần tốc, khẩn trương, "vừa chạy vừa xếp hàng" nhưng từ Trung ương đến địa phương đã đồng hành đồng bộ, quyết liệt hoàn thiện khối lượng công việc rất lớn, đến nay cơ bản vận hành ổn định, thông suốt, liên tục, đồng bộ, được nhân dân ghi nhận.

"Nhiều địa phương có cách làm sáng tạo, linh hoạt, kịp thời giải quyết các vấn đề phát sinh, hiệu quả vận hành rất rõ nét. Tuy nhiên, đây là vấn đề mới, chưa có tiền lệ, thay đổi hoàn toàn về tư duy, phương thức quản trị... nên khó khăn, vướng mắc là tất yếu, cần phải có thời gian hơn", Phó Thủ tướng lưu ý.

Bình quân mỗi xã có 41,3% cán bộ công chức, chỉ 5,38% chưa phù hợp chuyên môn

Đề cập một số giải pháp trọng tâm, theo Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, cần tập trung cao hoàn thiện thể chế chính sách. Kỳ họp trước đã ban hành 34 luật, kỳ này tiếp tục ban hành 49 luật, trong đó có liên quan vận hành nền hành chính; tiếp tục hoàn thiện những vấn đề rất căn cốt về tổ chức bộ máy, biên chế, những vấn đề cơ bản cho phân loại đơn vị hành chính, tiêu chí đơn vị hành chính...

Vấn đề lớn thứ hai mà đại biểu đặc biệt quan tâm là làm sao xây dựng đội ngũ cán bộ công chức, viên chức đáp ứng yêu cầu vận hành chính quyền địa phương hai cấp, đặc biệt là cấp xã. Đúng như đại biểu nêu, cán bộ công chức cấp xã nhiều nơi vừa thừa, vừa thiếu, có mặt chưa phù hợp chuyên môn... "Nhưng trên cơ sở tổng hợp từ 34 tỉnh, thành, số lượng công chức cấp xã không phải là thiếu, tính bình quân 41,3% cán bộ công chức cấp xã, và chỉ 5,38% chưa phù hợp chuyên môn".

Hiện nay, Chính phủ đang tập trung chỉ đạo Bộ Nội vụ hoàn thiện khung vị trí việc làm, các điều kiện cơ sở pháp lý để giao biên chế đảm bảo đúng số lượng (vừa qua mới chỉ hướng dẫn tạm thời, sắp tới trình cấp có thẩm quyền giao biên chế cho giai đoạn 2026 - 2030). Trước mắt, các địa phương phải hết sức chủ động rà soát, đánh giá, cơ cấu, xem xét, đảm bảo đội ngũ cho vận hành chính quyền cấp xã.

Bên cạnh đó, khẩn trương tập huấn, bồi dưỡng. Chính phủ giao Bộ Nội vụ xây dựng đề án bồi dưỡng đội ngũ cán bộ công chức cấp xã đến năm 2030. Rà soát, bổ sung quy hoạch, kế hoạch phát triển của từng địa phương, tăng cường nguồn lực, thiết kế cơ chế tài chính phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đáp ứng yêu cầu căn cốt, cơ bản, lâu dài cho chính quyền địa phương hai cấp.

Đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng AI vào công vụ, triển khai phong trào "Bình dân học vụ số" quyết liệt trong từng nhà, từng người dân. Địa phương tập trung xử lý những vấn đề khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thẩm quyền; cần tiếp tục cắt giảm, đơn giản hoá thủ tục hành chính; đổi mới phương thức quản trị, hướng mạnh phục vụ nhân dân...

Về tổ chức bộ máy, phân cấp phân quyền, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho hay, hiện nay, Chính phủ đang hoàn thiện hồ sơ, báo cáo Bộ Chính trị làm cơ sở xác định tổ chức bộ máy cấp chính quyền cơ sở. Biên chế cũng vậy, tới đây, cùng Ban Tổ chức Trung ương tổng hợp đầy đủ cả hệ thống chính trị báo cáo cấp có thẩm quyền giao biên chế.

"Về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền, vừa qua, Chính phủ quyết liệt việc này. Hiện nay, tỷ lệ phân cấp cho địa phương rất lớn, trên 56%, trong đó nhiệm vụ trực tiếp giao cho địa phương là 949 nhiệm vụ, gồm cấp tỉnh 870, cấp xã 79 nhiệm vụ. Song thẩm quyền cấp xã có 859 nhiệm vụ (thực hiện thẩm quyền của cấp huyện cũ và cấp xã hiện tại)", Phó Thủ tướng thông tin và cho biết đang tập trung đánh giá lại tính khả thi của phân cấp, phân quyền, mong các địa phương có vấn đề gì thì hãy chỉ ra, có ý kiến để triển khai có hiệu quả.

Liên quan cải cách chính sách tiền lương, quán triệt Kết luận 83, 187 và 192 của Bộ Chính trị, Chính phủ đang xây dựng đề án tổng thể, trên tinh thần Ban Chính sách và Chiến lược Trung ương sẽ chủ trì để đánh giá lại Nghị quyết 27, sau đó báo cáo Trung ương trong Quý 1/2026, từ đó xây dựng kế hoạch cụ thể thực hiện cải cách chính sách tiền lương trên cơ sở có lộ trình, bước đi phù hợp, nằm trong tổng thể cải cách nền hành chính nhà nước, cũng như tổng thể nền kinh tế, quy mô nền kinh tế và khả năng chi trả chế độ chính sách đối với cán bộ công chức, viên chức.

"Ngay sau đây thì chưa thể thực hiện ngay được, phải rất kỹ lưỡng, thận trọng, từng bước chúng ta chuẩn bị việc này, thật căn cơ, phù hợp theo lộ trình hợp lý và phù hợp khả năng chi trả của ngân sách nhà nước" - Phó Thủ tướng nhấn mạnh thêm.