Xem xét cả 3 phương thức công tư với Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc-Nam
Thủ tướng yêu cầu, căn cứ vào hướng tuyến các dự án đường sắt đã xác định, khẩn trương tổ chức giải phóng mặt bằng để triển khai, đảm bảo quyền, lợi ích chính đáng, hợp pháp, công bằng.
Chiều 31/1, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Phạm Minh Chính, Trưởng ban Chỉ đạo các công trình trọng điểm, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt chủ trì phiên họp thứ 6 của Ban Chỉ đạo; trực tuyến với 18 tỉnh, thành phố có các dự án đường sắt đi qua.
Cùng dự có các Phó Thủ tướng Chính phủ: Phạm Thị Thanh Trà, Trần Hồng Hà, Hồ Đức Phớc, Lê Thành Long, Bùi Thanh Sơn, Mai Văn Chính; các Bộ trưởng, lãnh đạo các bộ, ngành, thành viên Ban Chỉ đạo; Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh, thành phố có các dự án đường sắt đi qua.
Tại Phiên họp, Ban Chỉ đạo đã rà soát tiến độ các công việc đã đề ra, nhất là những khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn cần tháo gỡ; bài học kinh nghiệm và nhiệm vụ, giải pháp thời gian tới cần triển khai để thúc đẩy triển khai các dự án.
Ban Chỉ đạo đã rà soát tiến độ triển Dự án thành phần 1 và Dự án thành phần 2 thuộc dự án đường sắt tiêu chuẩn Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng; đàm phán Hiệp định nối ray đường sắt qua biên giới giữa Việt Nam-Trung Quốc; tiến độ khảo sát, lập báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án đường sắt tốc độ cao trục Bắc-Nam; tình hình triển khai các tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và các tuyến đường sắt khác như Bến Thành - Cần Giờ, Hà Nội-Bắc Ninh, Yên Tử-Hạ Long, Lạng Sơn-Hà Nội; việc xây dựng Tổ hợp công nghiệp đường sắt...
Ban Chỉ đạo cũng rà soát tình hình xây dựng, hoàn thiện thể chế, chính sách phát triển đường sắt; đào tạo nguồn nhân lực ngành đường sắt; xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn, lựa chọn công nghệ cho các tuyến đường sắt; thảo luận, nghiên cứu hình thức đầu tư gồm Nhà nước, doanh nghiệp, hợp tác công-tư đối với các tuyến đường sắt...
Theo Ban Chỉ đạo, từ sau Phiên họp thứ năm vào ngày 6/1/2026 đến nay, Thủ tướng Chính phủ và Phó Thủ tướng Chính phủ đã họp chỉ đạo và giao 36 nhiệm vụ cho các bộ, ngành và địa phương tập trung tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, đẩy nhanh thủ tục chuẩn bị đầu tư các dự án. Các cơ quan đang tích cực tập trung triển khai 17 nhiệm vụ là công việc chỉ đạo, điều hành thường xuyên; 8 nhiệm vụ chưa đến hạn; chỉ có 1 nhiệm vụ chưa đáp ứng tiến độ vì liên quan các đối tác nước ngoài và cần thời gian để thực hiện theo thủ tục của bạn.
Các cơ quan đã hoàn thành, trình Chính phủ ban hành các văn bản nghị định quan trọng triển khai các Dự án như: Nghị định về giao nhiệm vụ, đặt hàng; Nghị định chi tiết Luật Đường sắt; Nghị định về thiết kế kỹ thuật tổng thể... Thành phố Hồ Chí Minh đã khởi công Dự án tuyến số 2 Bến Thành-Tham Lương từ ngày 15/1/2026.
Các bộ, cơ quan đang triển khai Đề án phát triển nguồn nhân lực đường sắt đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, kế hoạch đào tạo giai đoạn 2026-2035; đang đẩy nhanh tiến độ lập Báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng; đã ký hợp đồng Tư vấn hỗ trợ quản lý, chuẩn bị hồ sơ và lựa chọn công nghệ cho bước nghiên cứu khả thi dự án đường sắt tốc độ cao Bắc Nam; các địa phương đang triển khai công tác giải phóng mặt bằng đã triển khai...
Kết luận phiên họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính chỉ đạo với tinh thần hành động của Đại hội XIV của Đảng, các bộ, ngành, địa phương, từng thành viên Ban chỉ đạo căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền triển khai công việc, nhiệm vụ một cách chủ động và theo thẩm quyền; phát huy tinh thần tự lực, tự cường, không trông chờ, không ỷ lại; tiếp tục quán triệt sâu sắc tinh thần “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền; làm việc nào, dứt việc đó, làm đến nơi đến chốn; đã nói là làm, chỉ bàn làm, không bàn lùi.
Thủ tướng nhấn mạnh, Đảng, Nhà nước ta không có mục tiêu nào khác lớn hơn là mang lại hạnh phúc, ấm no cho người dân và giữ vững độc lập chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ. Thủ tướng yêu cầu, căn cứ vào hướng tuyến các dự án đường sắt đã xác định, khẩn trương tổ chức giải phóng mặt bằng để triển khai, đảm bảo quyền, lợi ích chính đáng, hợp pháp, công bằng, cuộc sống của người dân ở nơi ở mới phải tốt hơn nơi ở cũ, đồng thời chống tiêu cực, tham nhũng. Các địa phương căn cứ các Nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ, phối hợp với Bộ Tài chính bố trí vốn cho giải phóng mặt bằng.
Về chủ đầu tư các dự án đường sắt và Tổ hợp công nghiệp đường sắt, tái cơ cấu Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, Thủ tướng Phạm Minh Chính cho biết chủ trương của Chính phủ là giao cho các địa phương và Tổng công ty đường sắt Việt Nam thực hiện, do đó các bộ, cơ quan liên quan phải trình để Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định. Các bộ, ngành, cơ quan liên quan rà soát lại các tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức, quy trình, quy phạm theo quy định của pháp luật, nếu thiếu thì bổ sung, trên tinh thần tôn trọng thực tiễn, xuất phát từ thực tiễn, lấy thực tiễn làm thước đo. Cùng với đó, các bên liên quan rà soát lại thẩm quyền trong giải quyết, triển khai các nội dung công việc, trên cơ sở đó, nếu vấn đề, nội dung, công việc nào thuộc thẩm quyền của cơ quan, cấp nào thì giao cho cấp, ngành, cơ quan đó giải quyết.
Về Dự án tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng, Thủ tướng yêu cầu tập trung đẩy nhanh tiến độ triển khai thi công Dự án thành phần 1; khẩn trương hoàn thành Báo cáo nghiên cứu khả thi; căn cứ vào quy định pháp luật để lựa chọn nhà thầu tư vấn thiết kế đảm bảo thời gian; thúc đẩy đàm phán vay vốn nếu cần; đẩy nhanh đàm phán Hiệp định vay vốn và Hiệp định xây dựng cầu đường sắt qua biên giới Việt-Trung.
Về các tuyến đường sắt Hà Nội-Lạng Sơn và Hải Phòng-Móng Cái, Thủ tướng khuyến khích các địa phương làm chủ đầu tư, tiến hành những bước tương tự như tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng.
Đối với Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc-Nam, Thủ tướng nhấn mạnh, đây là công trình mang tính khẩn cấp, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số và nhu cầu phát triển của đất nước nên khẩn trương áp dụng pháp luật hiện hành để triển khai. Trong đó, các bên liên quan cần khẩn trương hoàn thành báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và khả thi; song song với đó là tiến hành các nhiệm vụ khác như giải phóng mặt bằng...; tiếp tục nghiên cứu, xem xét cả 3 phương thức Nhà nước, tư nhân và hợp tác công tư, trên tinh thần đảm bảo hài hòa lợi ích Nhà nước, doanh nghiệp, người dân.
Về các dự án đường sắt đô thị, Thủ tướng cho biết, hiện nay cơ bản không có vướng mắc đáng kể, đồng thời yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với các địa phương khẩn trương ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường sắt đô thị để áp dụng. Bên cạnh đó, các bộ, ngành, địa phương nghiên cứu phát triển các tuyến tàu điện ngầm trong tương lai.
Thủ tướng Phạm Minh Chính chỉ rõ tinh thần “5 hóa” trong triển khai các dự án đường sắt gồm: số hóa, xanh hóa, tối ưu hóa hiệu quả, thông minh hóa quản trị, hài hòa hóa lợi ích của Nhà nước, người dân, doanh nghiệp. Việc triển khai các dự án trên tinh thần “3 có” và “2 không”, trong đó “3 có”: có lợi ích của Nhà nước, có lợi ích của người dân, có lợi ích của doanh nghiệp và “2 không”: không tham nhũng, tiêu cực và không để thất thoát, lãng phí tài sản, công sức, tiền bạc của nhân dân.
Với tinh thần “4 không”: không lãng phí một ngày, không chậm trễ một tuần, không bỏ lỡ cơ hội trong một tháng, không để bị động trong một năm, Thủ tướng Phạm Minh Chính tin tưởng thời gian tới việc triển khai công việc của Ban Chỉ đạo, các dự án đường sắt sẽ nhanh chóng, hiệu quả hơn, bảo đảm hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ đã đề ra.