Xem xét đưa người nghiện ma tuý từ đủ 12 đến dưới 18 tuổi vào cơ sở cai nghiện bắt buộc

Sáng 1/3, Uỷ ban Tư pháp của Quốc hội đã họp phiên toàn thể trực tuyến lần thứ 4 thẩm tra dự án Pháp lệnh trình tự thủ tục TAND xem xét, quyết định việc đưa người nghiện ma tuý từ đủ 12 đến dưới 18 tuổi vào cơ sở cai nghiện bắt buộc. Đồng chí Lê Thị Nga, Uỷ viên Trung ương Đảng, Chỉ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội chủ trì phiên họp. Tham gia Phiên họp còn có đại diện Thường trực các Ủy ban của Quốc hội; lãnh đạo TAND tối cao;Viện KSND tối cao; Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (LĐTB và XH)…

Các trường hợp người dưới 18 tuổi bị đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc

Trình bày Tờ trình dự thảo Pháp lệnh, Phó Chánh án TAND tối cao Nguyễn Văn Du cho biết, theo quy định tại Điều 33 của Luật Phòng, chống ma túy thì người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi bị đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc khi thuộc một trong các trường hợp: người nghiện ma túy không đăng ký, không thực hiện, hoặc tự ý chấm dứt cai nghiện tự nguyện; người nghiện ma túy trong thời gian dài cai nghiện ma túy tự nguyện bị phát hiện sử dụng trái phép chất ma túy; người nghiện ma túy các chất dạng thuốc phiện không đăng ký, không thực hiện hoặc tự ý chấm dứt điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế hoặc chấm dứt điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế do vi phạm quy định về điều trị nghiện.

Cũng theo quy định tại Khoản 4, Điều 33 Luật Phòng, chống ma túy, thẩm quyền quyết định đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi vào cơ sở cai nghiện bắt buộc do TAND cấp huyện xem xét, quyết định. Tuy nhiên, trình tự, thủ tục này chưa được quy định cụ thể. Khoản 5, Điều 33 của Luật Phòng, chống ma túy nêu rõ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định trình tự, thủ tục Tòa án nhân dân xem xét, quyết định việc đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.

Với những lý do trên, Phó Chánh án TAND tối cao nhấn mạnh, việc ban hành Pháp lệnh trình tự, thủ tục Tòa án nhân dân xem xét, quyết định việc đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi vào cơ sơ cai nghiện bắt buộc là cần thiết.

Trình bày Báo cáo của Nhóm nghiên cứu Ủy ban Tư pháp về dự án Pháp lệnh, Phó Chủ nhiệm Ủy Tư pháp Hoàng Văn Liên nêu rõ, Nhóm nghiên cứu thống nhất với sự cần thiết ban hành Pháp lệnh để thực hiện quy định tại Khoản 5, Điều 33 của Luật Phòng, chống ma túy và cơ bản tán thành với quan điểm chỉ đạo xây dựng Pháp lệnh nêu trong Tờ trình. Tuy nhiên, Nhóm nghiên cứu lưu ý, hồ sơ dự án gồm Tờ trình, dự thảo Pháp lệnh, Báo cáo đánh giá tác động và ý kiến của một số bộ, ngành, nhưng chưa có ý kiến của Chính phủ, Bộ Tài chính. Một số bộ, ngành như Viện KSND tối cao, Bộ Tư pháp, Liên đoàn Luật sư Việt Nam gửi ý kiến đến cơ quan chủ trì soạn thảo sau khi hồ sơ đã được gửi đến cơ quan thẩm tra. Do vậy, cơ quan soạn thảo cần lấy đầy đủ ý kiến của cơ quan, tổ chức có liên quan, hoàn thiện hồ sơ theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và chỉ đạo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét thông qua theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Kiến nghị miễn, hoãn, giảm thời gian cai nghiện bắt buộc đối với người dưới 18 tuổi

Tại phiên họp, đa số ý kiến tán thành với Nhóm nghiên cứu, đồng thời đề nghị cơ quan trình tiếp tục rà soát lại các quy định trong dự thảo Pháp lệnh để bảo đảm trình tự, thủ tục thân thiện; quy định cụ thể về chi phí, lệ phí xem xét, quyết định áp dụng biện pháp cai nghiện bắt buộc, rà soát lại quy định về thời hiệu xem xét, quyết định đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc, thời điểm có hiệu lực quyết định của Tòa án.

Phát biểu tại phiên họp, Thiếu tướng Nguyễn Thị Xuân, Ủy viên thường trực Ủy ban Quốc phòng – An ninh bày tỏ băn khoăn và đề nghị ban soạn thảo cân nhắc kỹ lưỡng. Bởi lẽ, Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật yêu cầu không quy định lại các nội dung đã được quy định và trên thực tế Chính phủ đã bàn hành Nghị định 116 bao quát cả những vấn đề nêu trên theo trách nhiệm tại Điều 34 của Luật Phòng, chống ma tuý.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Nguyễn Mạnh Cường lưu ý, vấn đề không phải không được dẫn chiếu quy định ở văn bản thấp hơn vì thực tế luật còn dẫn chiếu quy định của Chính phủ, tức văn bản đã có. Vấn đề ở đây là Nghị định 116 “còn có vấn đề”. Theo Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Tư pháp Nguyễn Mạnh Cường, Nghị định 116 quy định cả hoãn, miễn, giảm xuất phát từ Luật Xử lý vi phạm hành chính, còn Luật Phòng, chống ma tuý không quy định miễn, hoãn, giảm, trừ trường hợp bị phạt tù.

“Luật quy định 1, Nghị định mở rộng thành 2, Pháp lệnh mở thêm thành 3. Ba văn bản quy định khác nhau thì việc ban hành Pháp lệnh trong bối cảnh này thì không biết áp dụng pháp luật thế nào trong miễn, hoãn, giảm. Cần kiến nghị xử lý cụ thể, để hệ thống pháp luật thống nhất” –  đại biểu Nguyễn Mạnh Cường nói và nhấn mạnh không thể nào Pháp lệnh và Nghị định đều quy định mà lại khác nhau.

Ủy viên thường trực Ủy ban Xã hội Trần Thị Thanh Lam cho biết đã đọc kỹ Nghị định 116 của Chính phủ và thấy rằng quy định chưa phù hợp với nhóm dưới 18 tuổi trong khi “số người nhiện bây giờ độ tuổi trẻ quá”. Bà Trần Thị Thanh Lam cho rằng, nếu Pháp lệnh để trống ở phần này thì nhóm trẻ này không có điều kiện để có cơ hội giảm thời gian, sớm hoà nhập cộng đồng như là một trong các mục đích chính sách đặt ra.

“Tại sao người trên 18 tuổi được giảm mà dưới 18 tuổi chưa được quyền này?” – nữ đại biểu đặt vấn đề và nêu quan điểm nếu không có giải pháp rõ ràng ngay trong Pháp lệnh sẽ dẫn đến khó thực thi.

Trước quan điểm trên, Thứ trưởng Bộ LĐ TB và XH Nguyễn Văn Hồi khẳng định Nghị định 116 được ban hành theo đúng trình tự, thủ tục quy định; đảm bảo về thời gian theo yêu cầu để thi hành Luật Xử lý vi phạm hành chính và Luật Phòng, chống ma tuý. Do dó, vấn đề bây giờ ban hành Pháp lệnh có tính hài hoà, tránh chồng chéo và có thể quy định mang tính nguyên tắc rồi giao Chính phủ hướng dẫn. Còn về lâu dài cần tích hợp để quy định đồng bộ, hệ thống chứ không nên thể hiện ở nhiều văn bản.

Giải trình thêm vấn đề này,  Phó Chánh án TAND tối cao Nguyễn Văn Du cho rằng quy định miễn, giảm, hoãn là cần thiết vì xuất phát từ thực tiễn.

“Có trường hợp bị mắc bệnh hiểm nghèo, bệnh nặng không thể đưa đi được. Người từ đủ 14 đến dưới 18 bị phạt tù. Hay khi đang chấp hành ở cơ sở cai nghiện nhưng cơ quan có thẩm quyền xác nhận họ không còn nghiện thì toà phải ra biện pháp miễn chấp hành thời gian còn lại” – đại diện cơ quan soạn thảo cho biết.