Bảo vệ công nhân trước bẫy "tín dụng đen"

Bằng nhiều hình thức như: “cho vay trả góp”, “cho vay không cần thế chấp”, “không lãi suất, giải ngân nhanh 5 phút”… "tín dụng đen" đã len lỏi vào đời sống của công nhân lao động. Không ít công nhân vì cuộc sống còn nhiều khó khăn đã sa chân vào bẫy. Người phải làm việc còng lưng trả nợ, người phải chịu các hình thức khủng bố tinh thần, thậm chí là đe dọa đến tính mạng…

Với quyết tâm xóa sổ "tín dụng đen", thời gian qua, lực lượng Công an đã xây dựng nhiều kế hoạch đấu tranh, phòng ngừa để bảo vệ người dân, công nhân lao động trước vấn nạn này. Đồng thời, nhiều hình thức cảnh báo, tuyên truyền từ lực lượng Công an cấp cơ sở được triển khai đã phát huy hiệu quả. 

Nhiều hệ lụy với công nhân và doanh nghiệp

Do cần gấp một khoản tiền để giải quyết việc gia đình nên đầu tháng 3/2022, anh Nguyễn Văn Q (công nhân khu công nghiệp Bắc Thăng Long) đã vào một ứng dụng cho vay tài chính để vay tiền. Thủ tục rất đơn giản với các thao tác: cung cấp số điện thoại, chụp ảnh mặt trước, mặt sau của CCCD, tên công ty, địa chỉ nhà, chụp ảnh thẻ ngân hàng, chứng minh thu nhập qua tin nhắn. Chỉ chưa đầy 30 phút sau, khoản vay 50 triệu đồng của anh đã được “giải ngân” 44 triệu đồng. 6 triệu đồng bị thiếu kia sau đó anh mới biết là tiền lãi. Quy trình trả nợ được tính đến ngày lương vào tài khoản, anh Q phải chuyển tiền đến số tài khoản của chủ nợ. Nếu lương không đủ trả, chủ nợ tiếp tục giữ lại thẻ và tính lãi theo giá “phạt”, mỗi ngày thêm 500 nghìn đồng.

Anh Nguyễn Văn Q không phải cá biệt bởi thực tế, lợi dụng việc công nhân lao động gặp khó khăn về tài chính, thời gian qua, "tín dụng đen" đã chen chân vào các KCN, những khu vực tập trung nhiều công nhân để hoành hành với nhiều chiêu thức tinh vi, gây ra rất nhiều hệ lụy tiêu cực, ảnh hưởng đến an ninh trật tự trên địa bàn. Thậm chí, công nhân vay nợ, cán bộ công đoàn, lãnh đạo công ty cũng bị nhắn tin quấy nhiễu.

Trong một diễn biến mới nhất, ngày 18/7 vừa qua, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) đã phải có động thái gửi công văn đến Cục An ninh kinh tế – Bộ Công an. Theo VASEP, gần đây Văn phòng VASEP nhận được phản ánh của nhiều doanh nghiệp thành viên về việc lãnh đạo của doanh nghiệp bị quấy nhiễu, đe dọa và bôi nhọ một cách trắng trợn, công khai (qua điện thoại, tin nhắn, mạng xã hội…) từ các cá nhân không quen biết, được cho là từ các tổ chức tín dụng cho vay tiêu dùng cá nhân, gây ảnh hưởng nặng nề và tiêu cực đến các doanh nghiệp, tâm lý lãnh đạo doanh nghiệp cũng như trật tự xã hội. Nguyên nhân xuất phát từ việc công nhân, người lao động vay nợ. Khi người vay không trả được nợ, các đối tượng này đã thực hiện gọi điện và nhắn tin liên tục đe dọa, quấy nhiễu, chửi bới đến Ban giám đốc, Công đoàn, đến các phòng ban của công ty mà người lao động đang làm việc.

Bảo vệ công nhân từ phòng trọ

Là địa bàn tập trung nhiều công nhân thuê trọ, lực lượng Công an xã Kim Chung, huyện Đông Anh, Hà Nội luôn xác định tuyên truyền, đấu tranh, phòng ngừa "tín dụng đen" ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự trên địa bàn là một nhiệm vụ trọng tâm trong công tác. “Xã Kim Chung được mệnh danh là “thủ phủ” của công nhân bởi hiện nay trên địa bàn đang có 8.000 công nhân khu công nghiệp tạm trú, tập trung chủ yếu ở thôn Bầu và thôn Hậu. Công nhân lao động là những người rất dễ bị tội phạm "tín dụng đen" lợi dụng, vì thế chúng tôi xác định phải tuyên truyền, phòng ngừa ngay từ cửa phòng trọ”, Thiếu tá Nguyễn Hữu Hưng, Phó trưởng Công an xã Kim Chung cho biết.

Theo Thiếu tá Nguyễn Hữu Hưng, để công nhân không sa bẫy "tín dụng đen", đầu tiên phải là làm tốt công tác tuyên truyền để công nhân, người lao động hiểu rõ những nguy cơ. Do đó, Công an xã Kim Chung đã thường xuyên xây dựng và triển khai các kế hoạch tuyên truyền, phòng ngừa "tín dụng đen" dưới nhiều hình thức như: dán pano, áp phích tuyên truyền đến tận nhà dân, các phòng trọ có công nhân ở; có các bài đăng tuyên truyền trên các nhóm zalo, facebook của các khu dân cư có công nhân ở; xử lý các đối tượng dán tờ rơi quảng cáo cho vay…

“Cùng với đó, chúng tôi cũng thường xuyên điều tra cơ bản, rà soát các đối tượng cho vay trá hình, các tiệm cầm đồ, cho vay tài chính trên địa bàn để có biện pháp ngăn chặn. Từ các động thái quyết liệt của lực lượng Công an mà thời gian qua, các hoạt động cho vay lãi nặng trên địa bàn đã được xử lý triệt để. Chưa có trường hợp công nhân, người lao động nào phải đến Công an xã Kim Chung để trình báo về việc bị đe dọa, khủng bố bởi "tín dụng đen". Tuy nhiên, có một vấn đề nổi cộm hiện nay là hoạt động tội phạm công nghệ cao, trong đó có việc cho vay tài chính qua các app. Những hệ lụy từ việc vay tiền qua app cũng đã được dư luận nói đến nhiều, do đó mỗi công nhân, người lao động cần hiểu rõ những nguy cơ từ các app tín dụng này để tránh sa vào bẫy lừa đảo”, Thiếu tá Nguyễn Hữu Hưng khuyến cáo.

Không có đông lượng công nhân tạm trú như địa bàn Kim Chung, nhưng xã Hải Bối cũng có đến 3.200 công nhân thuê trọ, tập trung chủ yếu ở thôn Cổ Điển (giáp ranh với KCN Bắc Thăng Long). Trung tá Lê Thịnh, Phó trưởng Công an xã Hải Bối cho hay, kể từ khi lực lượng Công an chính quy về xã, các đối tượng hoạt động cho vay lãi nặng trên địa bàn đã không còn công khai. “Đầu năm 2020, một đối tượng ở nội thành sang bên này hoạt động cho vay lãi nặng. Công an xã Hải Bối đã bắt và lập hồ sơ chuyển lên Công an huyện Đông Anh xử lý. Chúng tôi cũng thường xuyên tuần tra kiểm soát, chỉ cần nhận được thông tin về việc dán tờ rơi cho vay là lực lượng Công an sẽ có mặt xử lý ngay”, Trung tá Lê Thịnh cho biết.

Theo Trung tá Lê Thịnh, để công nhân, người lao động không sa bẫy "tín dụng đen", Công an xã Hải Bối cũng thường xuyên tổ chức tuyên truyền dưới nhiều hình thức. “Nghe nhiều, nghe lâu rồi cũng thấm, chính vì thế chúng tôi tận dụng hệ thống loa truyền thanh của xã để thường xuyên phát những bài tuyên truyền về hệ lụy của "tín dụng đen". Từ đó mà người dân, công nhân lao động trên địa bàn cũng cảnh giác hơn trước vấn nạn này. Bên cạnh tuyên truyền đến từng khu nhà trọ, từng chủ cho thuê trọ, Công an xã Hải Bối cũng xây dựng hệ thống cảnh báo qua mạng xã hội như zalo, facebook với các bài cảnh báo đặc biệt là cho vay qua app”, Trung tá Lê Thịnh chia sẻ.

Kiên quyết trấn áp tội phạm "tín dụng đen"

Giải pháp nào để ngăn chặn, xử lý triệt để vấn nạn "tín dụng đen" đang bủa vây các KCN? Đây là vấn đề được công nhân cũng như cán bộ Công đoàn rất quan tâm tại cuộc gặp gỡ, đối thoại của Thủ tướng Phạm Minh Chính với công nhân có chủ đề "Công nhân Việt Nam với khát vọng phát triển đất nước" tổ chức tại Bắc Giang trung tuần tháng 6 vừa qua.

Tại cuộc đối thoại này, chia sẻ với công nhân lao động, Thượng tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an cho biết, liên quan tới "tín dụng đen", trong 3 năm qua, Bộ Công an đã xử lý 2.700 vụ việc, gần 5.000 đối tượng. Bộ Công an đã khởi tố gần 2.000 vụ với gần 4.000 bị can, trong đó gần 1.000 vụ cho vay lãi nặng. Trong số bị hại có nhiều người là công nhân.

Theo chia sẻ của Thứ trưởng Bộ Công an, qua công tác đấu tranh của lực lượng Công an cho thấy, có những vụ việc đối tượng cho vay với lãi suất 90 - 100%/tháng, thậm chí lên đến 700% - 1000%/tháng. Trong đó, chúng sử dụng nhiều thủ đoạn đe dọa, khủng bố tinh thần, chiếm đoạt tài sản khi người vay quá hạn. Các đối tượng rất tinh vi, núp bóng dưới vỏ bọc doanh nghiệp có chức năng cho vay tài chính. Các đối tượng dụ dỗ, lôi kéo công nhân vay tiền trực tiếp, qua app, qua mạng xã hội hoặc núp bóng doanh nghiệp cho vay với lãi suất cao.

Để phòng ngừa, ngăn chặn hoạt động "tín dụng đen", Thứ trưởng Lương Tam Quang cho biết, Bộ Công an đã tập trung tổ chức phòng ngừa xã hội, tuyên truyền phổ biến quy định của pháp luật. Cùng với đó là chỉ đạo Công an các tỉnh, thành phố kiểm tra các cơ sở, doanh nghiệp có liên quan tới hoạt động này. Lực lượng Công an cũng rà soát các ngành nghề kinh doanh thường bị các đối tượng hoạt động "tín dụng đen" lợi dụng để núp bóng và sẽ siết chặt quản lý, triệt phá. Đồng thời mở các đợt cao điểm trấn áp tội phạm trên toàn quốc liên quan tới "tín dụng đen".