Chặn đứng tội phạm "tín dụng đen" ngay từ cơ sở

Xuất hiện tình trạng vay bằng thế chấp tài khoản

Đại tá Bùi Đức Tài, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát hình sự, Bộ Công an cho biết, thời gian qua lực lượng Cảnh sát hình sự toàn quốc đã tiếp nhận 387 vụ/498 đối tượng, khởi tố 301 vụ/411 bị can (Giảm 540 vụ/411 bị can = 39,04% so với cùng kỳ năm 2024). Trong đó, Cục Cảnh sát hình sự triệt phá 2 chuyên án, khởi tố 9 đối tượng.

Lý giải nguyên nhân số vụ phạm tội liên quan đến "tín dụng đen" giảm sâu so với cùng kỳ năm 2024, theo Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát hình sự, đó là việc chú trọng, đẩy mạnh triển khai thực hiện các mặt công tác phòng ngừa xã hội, phòng ngừa nghiệp vụ khi tăng cường lực lượng cho Công an cấp xã, nhất là công tác tuyên truyền, công tác quản lý về ANTT, phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, bám sát địa bàn, bám sát đối tượng… đã đem lại hiệu quả trong việc phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm liên quan đến "tín dụng đen".

Bên cạnh đó, Công an các đơn vị địa phương đã làm tốt công tác điều tra cơ bản, nắm tình hình, rà soát các địa bàn, khu vực trọng điểm, xác định địa bàn, đối tượng cần tập trung đấu tranh; đồng thời, triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp, phòng ngừa, đấu tranh, xử lý tội phạm liên quan đến “tín dụng đen” hiệu quả, tích cực.

Điển hình, ngày 24/3, Cục Cảnh sát hình sự chủ trì, phối hợp các đơn vị nghiệp vụ Bộ Công an, Công an TP Hà Nội đồng loạt triển khai 21 tổ công tác, tiến hành khám xét khẩn cấp 9 địa điểm là chỗ ở và nơi làm việc của các đối tượng: Trần Thị Thanh Hằng (SN 1986, đối tượng đang là bị can trong vụ án khác); Phan Ngọc Anh (SN 1987, có 1 tiền án, 1 tiền sự); Phạm Thanh Hà (SN 1993, có 1 tiền án); Nguyễn Quang Đức (SN 1998, có 1 tiền sự); Trần Thanh Tùng (SN 1974, tên thường gọi Tùng "Hiên"); Nguyễn Xuân Dương (SN 1978, có 1 tiền án); Nguyễn Tiến Quyết (SN 1999, có 2 tiền án) liên quan đến hành vi cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự.

Qua khám xét, Ban chuyên án thu giữ tang vật gồm: 2 thanh kiếm, 1 còng số 8, 2 ôtô, 3 két sắt, 11 điện thoại, 1 máy đếm tiền, 22 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; thu giữ số tiền 914 triệu đồng, 7 chỉ vàng, 10 nhẫn vàng, vật kim loại màu vàng, 7,525 gam chất bột màu trắng (test nhanh xác định là ma tuý tổng hợp dạng Ketamin) và nhiều sổ sách, giấy tờ, hợp đồng, thẻ ngân hàng có liên quan đến hoạt động cho vay...

Quá trình đấu tranh triệt phá, khai thác phần mềm quản lý cho vay thể hiện, từ ngày 1/4/2019 đến nay, các đối tượng đã cho vay với 727 hợp đồng, số tiền hơn 154 tỷ đồng; trong đó, 626 hợp đồng lãi suất vay từ 3.000 - 5.000 đồng/triệu đồng/ngày (109,5- 182,5%/năm), thu lời bất chính trên 25 tỷ đồng. Ban chuyên án đã thu thập thông tin, tài liệu, chứng cứ chứng minh hành vi phạm tội của các đối tượng trong chuyên án.

Hiện, Cơ quan điều tra Công an TP Hà Nội đã khởi tố bị can, bắt tạm giam Trần Thanh Tùng về hành vi "không tố giác tội phạm"; bắt giữ các đối tượng Trần Thị Thanh Hằng, Phạm Thanh Hà, Nguyễn Quang Đức về hành vi "Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự"; Nguyễn Xuân Dương về hành vi "Tàng trữ trái phép chất ma túy", "Đánh bạc"; Hà Trọng Nhuận và Nguyễn Hữu Hà về hành vi "Đánh bạc"; phục hồi điều tra đối với Nguyễn Tiến Quyết. Vụ án đang được mở rộng điều tra, làm rõ.

Theo Đại tá Bùi Đức Tài, trước sự ra quân quyết liệt của Công an các đơn vị, địa phương các đối tượng "tín dụng đen" truyền thống hoạt động co cụm, cầm chừng, cơ hội chủ yếu hoạt động đơn lẻ với phạm vi hẹp (chủ yếu tập trung phạm vi địa bàn cấp xã, khu công nghiệp, chợ đầu mối...), hầu hết các vụ việc đã xử lý được về tội danh "Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự" và tội phạm này vẫn chiếm tỷ lệ cao.

Tuy nhiên, hoạt động "tín dụng đen" theo phương thức truyền thống kết hợp sử dụng công nghệ, lợi dụng không gian mạng để hoạt động phạm tội có xu hướng tăng, hoạt động phức tạp. Các băng nhóm, nhóm đối tượng hoạt động núp bóng doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh (cầm đồ, tư vấn tài chính...) vừa cho vay, tiếp xúc trực tiếp với khách hàng, vừa sử dụng công nghệ, mạng xã hội để đăng tin, quảng cáo, cho vay thông qua các website, phần mềm kế toán, ứng dụng quản lý bát họ, quản lý cửa hàng cầm đồ như 2cash.pro, icash.info…, với thủ đoạn thu thêm nhiều khoản phí, nâng mức phạt nhằm lách quy định về lãi suất.

Một số đối tượng thành lập các công ty kinh doanh dịch vụ cho vay biến tướng bằng mô hình hợp tác, cung cấp khách hàng cho công ty cầm đồ, cho vay; tạo lập ứng dụng để người vay và người cho vay tự do kết nối, thỏa thuận với nhau hoặc hợp tác với bên thứ ba là đối tác giới thiệu khách hàng cho các công ty tài chính của hệ thống ngân hàng.

Đối với hoạt động "tín dụng đen" sử dụng công nghệ hoàn toàn không còn hoạt động rầm rộ, công khai (không mở cửa hàng, điểm giao dịch, không tiếp xúc trực tiếp với khách hàng vay), vẫn xuất hiện nhiều băng nhóm có tính chất xuyên quốc gia, đối tượng cầm đầu là người nước ngoài… cấu kết với các đối tượng người Việt Nam thành lập các doanh nghiệp, sử dụng các ứng dụng (app), website cho vay trực tuyến.

Các đối tượng tạo lập các ứng dụng, website sử dụng tên gọi, logo, giao diện, địa chỉ truy cập giống hoặc gần giống các ứng dụng của ngân hàng, tổ chức tín dụng, công ty tài chính được cấp phép chính thống, thường xuyên thay đổi tên hoặc để ẩn thông tin nhằm tránh sự phát hiện của cơ quan chức năng...

Các đối tượng có xu hướng lập các hội nhóm, tài khoản "kín" được hình thành và hoạt động trên các ứng dụng, nền tảng mạng xã hội có tính tạo nhóm. Đáng chú ý, đã xuất hiện tình trạng cho vay bằng thế chấp tài khoản mạng xã hội như: Facebook, TikTok có nhiều lượt tương tác, Zalo có nhiều bạn...

Đấu tranh, triệt phá ngay từ khi mới manh nha

Thời gian tới, dự báo hoạt động của các loại tội phạm về TTXH sẽ tiếp tục diễn biến phức tạp, có chiều hướng tăng, nhất là các loại tội phạm mang tính quy luật khi bước vào cao điểm hè nắng nóng, nhu cầu tham gia các hoạt động vui chơi, giải trí, sự kiện văn hóa - xã hội tăng cao tội phạm liên quan đến hoạt động "bảo kê" mang tính mùa vụ, cơ hội nhất thời tại các khu du lịch, khu nghỉ dưỡng; các công trình xây dựng trọng điểm; các khu công nghiệp; chợ đầu mối; bến xe, bến tàu; khu vực tập kết hàng hóa sẽ có diễn biến phức tạp, để chủ động phòng ngừa, đấu tranh, Cục Cảnh sát hình sự đã đưa ra một số giải pháp.

Trước tiên cần tiếp tục thực hiện nghiêm các chỉ đạo của lãnh đạo Bộ, các phương án, kế hoạch, điện chỉ đạo của Bộ về công tác phòng, chống tội phạm, nhất là Kế hoạch của Bộ về triển khai thực hiện Công điện số 139 của Thủ tướng Chính phủ; Công điện số 29 về đẩy mạnh công tác phòng ngừa, xử lý hoạt động sử dụng công nghệ cao, trên không gian mạng để lừa đảo chiếm đoạt tài sản; Chỉ thị số 01 của Bộ trưởng Bộ Công an, Phương án số 01 của Bộ về phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao.

 Nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa nghiệp vụ, trọng tâm là quản lý địa bàn, rà soát, đưa vào diện để quản lý chặt đối với các băng nhóm, nhóm đối tượng chưa đủ tiêu chí, các đối tượng từng chủ mưu, cầm đầu trong các băng nhóm, đối tượng có điều kiện, khả năng phạm tội,… Cục Cảnh sát hình sự nhấn mạnh, quyết liệt đấu tranh, triệt phá các băng nhóm tội phạm ngay từ khi mới manh nha hình thành, không để hoạt động phức tạp, gây bức xúc dư luận. Thường xuyên tuần tra, kiểm soát các tuyến, địa bàn phức tạp, chủ động phối hợp liên ngành kiểm tra các cơ sở có nghi vấn vi phạm pháp luật, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tội phạm.

Nắm chắc tình hình tại các địa bàn khu công nghiệp, khu vui chơi giải trí, khu tổ chức các lễ hội hè 2025, bến tầu, bến xe và khu đông dân cư. Trong đó, đặc biệt tập trung rà soát, lập danh sách, đưa vào diện quản lý đối với các đối tượng hình sự trọng điểm, đối tượng có điều kiện khả năng hoạt động "bảo kê"… để tập trung theo dõi, phòng ngừa từ xa; chấp hành nghiêm pháp luật trong công tác điều tra, xử lý tội phạm; nâng cao hiệu quả công tác tiếp nhận, phân loại, xử lý có hiệu quả tố giác, tin báo về tội phạm.

Tập trung tối đa lực lượng điều tra, khám phá các vụ trọng án, các vụ án dư luận quan tâm, bắt giữ các đối tượng gây án trong thời gian sớm nhất để răn đe, ổn định dư luận. Chủ động phân công, phân cấp và phối hợp với các địa bàn giáp ranh trong thực hiện công tác phòng, chống tội phạm, xử lý kịp thời các tình huống phát sinh.