Tín dụng đen "giăng bẫy" công nhân

Do đời sống công nhân còn khó khăn, khi cần số tiền gấp để trị bệnh, đóng học phí cho con, trang trải cuộc sống… nhiều người đã làm liều tìm đến các cá nhân, tổ chức CVLN với lãi suất "cắt cổ", để rồi sau đó cuộc sống bị lún sâu trong nợ nần chồng chất, bị đe dọa, hành hung…vì không trả được nợ vay. Không chỉ hại bản thân mà người vay nợ "tín dụng đen" còn liên lụy đến gia đình, người thân, bạn bè vì bị kẻ đòi nợ thuê quấy rối, khủng bố để buộc trả nợ thay…

Theo lãnh đạo Phòng CSHS, Công an Bình Dương, hầu hết các đối tượng cầm đầu băng nhóm cho vay lãi suất "cắt cổ" qua app ở nước ngoài và điều hành nhân viên của công ty bình phong ở Việt Nam qua điện thoại. Ngay cả máy chủ thu nhận thông tin người vay cũng đặt ở nước ngoài. Vì thuê người làm, mướn trụ sở để hoạt động nên khi gặp bất trắc các đối tượng này thường không bị hề hấn gì.

App của công ty nào cũng vậy, khi khách hàng có nhu cầu vay thì ứng dụng sẽ yêu cầu người vay tạo 1 tài khoản bằng cách cung cấp thông tin cá nhân (hình ảnh, CCCD, địa chỉ nhà, số tài khoản ngân hàng, số điện thoại người thân) và phải đồng ý cho ứng dụng truy cập danh bạ, dữ liệu trên máy ĐTDĐ. Sau khi có thông tin thì nhân viên công ty sẽ điện thoại cho người vay để "thẩm tra" trước khi quyết định có cho vay hay không. Nếu hồ sơ được thông qua thường trong vòng khoảng 30 phút là tài khoản người vay nhận được tiền.

Chính vì dễ dàng như vậy, nên nhiều lúc túng thiếu, cần giải quyết công việc đột xuất, nhiều người nghèo đã chấp nhận vay với suy nghĩ "cứ liều trước rồi tính sau". Đến khi nhận tiền thì họ mới ngã ngửa vì bị trừ thêm phí dịch vụ bằng với cả lãi suất vay. Và khi người vay trễ hẹn trả nợ sẽ tiếp tục bị phạt với số tiền ngày một tăng dần. Có người vay chỉ vay vài triệu đồng nhưng nợ qua nhiều tháng, nhiều năm số tiền lên đến hàng tỷ đồng. Do bị đe dọa, lại sợ người thân, bạn bè, đồng nghiệp biết chuyện người vay chọn giải pháp theo gợi ý của kẻ đòi nợ là vay app khác trả cho app này. Và mỗi lần vay như vậy thì lại càng lún sâu hơn trong nợ nần. Bế tắc, nghĩ quẩn, nhiều người còn chọn giải pháp tự tử để giải thoát, may mà có người nhà phát hiện kịp thời…

Ở chiều hướng ngược lại, rất nhiều người vay có ý định quỵt nợ ngay từ đầu. Bởi họ nghĩ cùng lắm thay sim điện thoại khác thế là xong. Tuy nhiên, do phía chủ nợ đã lấy được danh bạ, hình ảnh lưu trong điện thoại nên kẻ cho thuê sẽ gọi điện cho người thân, bạn bè, đồng nghiệp người vay để chửi bới, dọa nạt tứ tung và "quăng" hình ảnh lên mạng xã hội bêu riếu, thóa mạ. Đáng buồn hơn, trực tiếp tiếp tay hầu hết đều là người Việt Nam. Những người được thuê đòi nợ có trách nhiệm chính là gọi điện hết con nợ này đến con nợ khác để mắng chửi với lời lẽ thô tục để buộc họ phải có trách nhiệm trả nợ thay. 

Đối với "tín dụng đen" truyền thống, cách tiếp cận "con mồi" cũng như hình thức cho vay của các băng nhóm cũng na ná như nhau. Kẻ cầm đầu in danh thiếp, tờ rơi rồi giao đàn em phát cho người đi đường ở các giao lộ hoặc dán trên cột đèn, hộp điện, nhà chờ xe buýt… Đồng thời quảng cáo trên mạng xã hội facebook, zalo và trang web riêng do chúng tạo ra có tên miền liên quan đến chữ cho vay. Hình thức cho vay cũng đều là tín chấp nhưng người vay phải thế chấp cho chúng giấy tờ tùy thân (CCCD, sổ hộ khẩu) và giấy đăng ký các loại xe gắn máy, ôtô  tùy theo số tiền vay.

Lãi suất ít nhất cũng từ 20%/tháng đối với vay góp (cộng cả vốn lẫn lãi chia rồi chia đều trong 30 ngày góp) và 20-45%/tháng đối với "vay đứng", tức tiền vốn đứng yên một chỗ, người nợ trả lãi hàng ngày. Thông thường, vay góp áp dụng cho khoản tiền nhỏ (từ 10-30 triệu đồng), còn vay "đứng" có khi lên đến hàng trăm triệu đồng. Để đối phó với cơ quan công an, kẻ cho vay không bao giờ thể hiện mức lãi trên sổ sách mà gộp tất cả vốn lẫn lãi vào rồi buộc nạn nhân ghi giấy nhận nợ trên tổng số tiền đó.

Kẻ cho vay với lãi suất "tàn khốc" nhất ở Bình Dương có lẽ không ai qua Phạm Bá Thụy, SN 1982; ngụ tại phường Mỹ Phước, thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương. Từ tháng 9/2020, Thụy nhiều lần cho chị P.N.T (TX Bến Cát) vay tiền với lãi suất từ 6% - 24%/ ngày, tương đương 2.160%-8.640%/năm. Ban đầu chị T. vay của Thụy số tiền 90 triệu đồng nhưng do không trả lãi kịp nên Thụy cộng dồn lãi mẹ đẻ lãi con, chỉ sau hơn 1 năm chị T. còn nợ Thụy hơn 10 tỷ đồng dù đã trả lãi hơn 4 tỷ đồng!

Để công tác triển khai hiệu quả cao, bên cạnh biện pháp mạnh là phát hiện, triệt xóa thì công tác quản lý địa bàn, kiểm tra hành chính các cơ sở có khả năng biến tướng CVLN (như tiệm cầm đồ, cho thuê xe…) để ngăn chặn từ khi mới manh nha cũng đang được Công an Bình Dương đẩy mạnh thực hiện. Đồng thời, tuyên truyền để người dân nâng cao cảnh giác, không nên vay tiền của các đối tượng CVLN nhất là từ các thông tin ở "ngân hàng cột điện".

Trên thực tế hiện nay, một số ngân hàng nhà nước, Ngân hàng Chính sách xã hội, các tổ chức tài chính vi mô… vẫn có mức cho vay tín chấp khá cao đối với cá nhân, hộ gia đình. Một địa chỉ khác cũng khá tin cậy dành cho người nghèo là Quỹ tính dụng nhân dân, cho vay không cần thế chấp, không cần chứng minh thu nhập; tổ chức tài chính vi mô CEP với rất nhiều chi nhánh ở khắp các tỉnh, thành… Do vậy mà Công an tỉnh Bình Dương khuyến cáo người dân cần chủ động tìm hiểu để tiếp cận các nguồn vốn vay từ ngân hàng, tổ chức tín dụng hoặc vay tiền từ người thân, bạn bè để trang trải cuộc sống và đầu tư kinh doanh….để tránh xa thòng lọng "tín dụng đen" có thể "siết cổ" mình bất cứ lúc nào…