Biến chủng mới khiến cuộc chiến chống COVID-19 ngày càng gian nan

Biến chủng thống trị toàn cầu

Maria Van Kerkhove, trưởng nhóm kỹ thuật ứng phó COVID-19 của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hôm 8-8 cho biết, trong bối cảnh virus SARS-CoV-2 liên tục biến chủng, cơ quan này đang xem xét đặt tên cho các biến chủng mới theo các chòm sao, trong trường hợp sử dụng hết 24 tên gọi theo bảng chữ cái Hy Lạp.

Các chuyên gia cảnh báo những biến chủng mới là “mối đe dọa thực sự”, khi dự báo chúng có tốc độ lây lan nhanh hơn và có khả năng tránh các loại vaccine ngừa COVID-19. Vào thời điểm hiện tại, các nhà khoa học vẫn đang chủ yếu tập trung vào Delta - biến chủng hiện đang thống trị các ca nhiễm toàn cầu, nhưng cũng thận trọng theo dõi các biến chủng khác.

Biến chủng Delta được phát hiện lần đầu tiên ở Ấn Độ hồi đầu năm nay và hiện vẫn là một trong những biến chủng đáng lo ngại nhất, bên cạnh Alpha, Beta và Gamma, theo phân loại của WHO. Biến chủng này đã được chứng minh là có khả năng lây nhiễm, dễ gây bệnh nặng hơn hoặc làm giảm hiệu quả của vaccine và các phương pháp điều trị.

Theo Shane Crotty, nhà virus học thuộc Viện Miễn dịch học La Jolla ở San Diego, “siêu năng lực” của Delta là khả năng lây nhiễm. Các nhà nghiên cứu Trung Quốc phát hiện ra rằng người bị nhiễm biến chủng Delta mang tải lượng virus trong mũi nhiều hơn gấp 1.260 lần so với người nhiễm chủng gốc của SARS-CoV-2. Một số nghiên cứu của Mỹ cũng cho thấy tải lượng virus ở những người đã được tiêm chủng, nhưng sau đó bị nhiễm Delta cũng tương đương với người không được tiêm chủng. Tuy nhiên, cần phải có thêm nhiều nghiên cứu, theo Reuters.

Trong khi chủng gốc của virus SARS-CoV-2 có thể mất đến khoảng 7 ngày mới khiến người bệnh xuất hiện các triệu chứng, thì biến chủng Delta có khả năng gây ra các triệu chứng nhanh hơn từ 2 đến 3 ngày, khiến hệ thống miễn dịch có ít thời gian hơn để phản ứng và thiết lập cơ chế bảo vệ cho cơ thể người nhiễm.

Delta dường như cũng đang đột biến mạnh hơn, với các báo cáo xuất hiện về một biến chủng “Delta Plus”, một dòng phụ mang đột biến bổ sung đã được chứng minh là giúp virus né miễn dịch. Theo Outbreak.info, một cơ sở dữ liệu mã nguồn mở COVID-19, Delta Plus đã được phát hiện ở ít nhất 32 quốc gia. Hồi tháng 6, Ấn Độ đã liệt kê Delta Plus là một biến chủng đáng lo ngại, nhưng Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ cũng như WHO đều chưa có động thái gì về việc này. Tới nay, các chuyên gia cho biết vẫn chưa thể xác định được liệu Delta Plus có nguy hiểm hơn hay không.

Lambda - Biến chủng đang suy yếu?

Lần đầu tiên được xác định ở Peru vào tháng 12 năm ngoái, biến chủng Lambda đã thu hút sự chú ý như một mối đe dọa mới tiềm tàng. WHO phân loại Lambda là một biến chủng đáng quan tâm, nghĩa là nó mang các đột biến có thể làm thay đổi khả năng lây nhiễm hoặc gây bệnh nặng hơn, nhưng vẫn đang được nghiên cứu.

Tiến sĩ Eric Topol, giáo sư y học phân tử và giám đốc Viện Dịch thuật Nghiên cứu Scripps ở La Jolla, California, cho biết tỷ lệ các trường hợp nhiễm biến chủng Lambda mới được báo cáo cho GISAID, một cơ sở dữ liệu theo dõi các biến chủng SARS-CoV-2, đã giảm xuống - một dấu hiệu cho thấy biến chủng này đang suy yếu. Trong cuộc thảo luận gần đây với CDC Mỹ, các chuyên gia dịch tễ cho rằng Lambda dường như không làm tăng khả năng lây nhiễm và vaccine vẫn đang hiệu quả với biến chủng này, Tiến sĩ William Schaffner, chuyên gia về bệnh truyền nhiễm tại Trung tâm Y tế Đại học Vanderbilt cho biết.

Biến chủng B.1.621

Biến chủng B.1.621 lần đầu tiên được phát hiện tại Colombia vào tháng 1 và đã gây ra một đợt bùng phát lớn tại đây. Hiện biến chủng này vẫn chưa được đặt tên theo bảng chữ cái Hy Lạp. Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát Dịch bệnh châu Âu đã liệt kê B.1.621 là biến chủng đáng quan tâm, trong khi Cơ quan Y tế Công cộng Anh coi B.1.621 là biến chủng đang được điều tra. B.1.621 mang một số đột biến chính, bao gồm E484K, N501Y và D614G, là những đột biến có khả năng làm tăng tốc độ lây nhiễm và giảm hiệu quả bảo vệ miễn dịch. Cho đến nay, đã có 37 trường hợp nhiễm biến chủng B.1.621 được ghi nhận ở Anh và một số bệnh nhân ở Florida.

Tiến sĩ Anthony Fauci, cố vấn y tế hàng đầu Nhà Trắng, mới đây đã đưa ra cảnh báo rằng Mỹ có thể sẽ gặp khó khăn hơn trong cuộc chiến chống COVID-19 nếu như vẫn còn nhiều người dân chần chừ trong việc tiêm chủng, vì điều này sẽ tạo cơ hội cho virus lây lan và đột biến thành các biến chủng mới.

Về phần mình, Tiến sĩ Gregory Poland, một nhà khoa học vaccine tại Mayo Clinic (Mỹ), cho biết vấn đề mấu chốt là vaccine hiện tại ngăn chặn được bệnh nặng nhưng không ngăn được sự lây nhiễm. Đó là bởi vì virus vẫn có khả năng sinh sôi trong mũi, ngay cả ở những người đã được tiêm chủng và sau đó có thể truyền bệnh thông qua giọt bắn. Theo chuyên gia này, để đánh bại SARS-CoV-2 nhiều khả năng sẽ cần một thế hệ vaccine mới để ngăn chặn cả sự lây nhiễm. Tiến sĩ Gregory Poland và các chuyên gia khác nhận định, thế giới sẽ vẫn dễ bị tổn thương trước sự gia tăng của các biến chủng virus SARS-CoV-2.