Các nước lên tiếng sau vụ Lãnh đạo Tối cao Iran thiệt mạng
Cộng đồng quốc tế đã đưa ra những phản ứng mạnh mẽ sau khi Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei thiệt mạng trong chiến dịch không kích quy mô lớn do Mỹ và Israel phát động ngày 28/2. Vụ việc không chỉ làm rung chuyển chính trường Tehran mà còn đẩy Trung Đông vào một giai đoạn bất ổn mới, buộc các cường quốc và tổ chức quốc tế phải lên tiếng.
Theo Al Jazeera, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã gửi thư chia buồn tới Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian, gọi vụ ám sát là hành động “trắng trợn, vi phạm mọi chuẩn mực đạo đức của nhân loại và luật pháp quốc tế”. Điện Kremlin nhấn mạnh ông Khamenei sẽ được ghi nhớ như “một chính khách kiệt xuất” có đóng góp lớn cho quan hệ Nga – Iran, đồng thời bày tỏ sự ủng hộ đối với chính phủ và người dân Iran trong thời điểm khó khăn.
Bắc Kinh cũng thể hiện lập trường cứng rắn. Bộ Ngoại giao Trung Quốc mô tả vụ hạ sát là “sự vi phạm nghiêm trọng chủ quyền và an ninh của Iran, chà đạp lên mục tiêu và nguyên tắc của Hiến chương Liên hợp quốc”. Trung Quốc kêu gọi ngừng ngay các hoạt động quân sự và cảnh báo nguy cơ leo thang căng thẳng trong khu vực.
Trong khi đó, Triều Tiên lên án Mỹ và Israel thực hiện “hành động xâm lược phi pháp”, cáo buộc Washington và Tel Aviv theo đuổi tham vọng bá quyền thông qua lạm dụng vũ lực quân sự.
Tại châu Âu, phản ứng có phần thận trọng hơn. Cao ủy phụ trách chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu, bà Kaja Kallas, nhận định cái chết của ông Khamenei là “thời khắc mang tính bước ngoặt trong lịch sử Iran”. Bà cho biết đang liên lạc với các đối tác trong và ngoài khu vực để tìm giải pháp hạ nhiệt căng thẳng.
Trái ngược với lập trường chung thận trọng của EU, chính phủ Pháp bày tỏ sự ủng hộ đối với chiến dịch của Mỹ và Israel. Phát ngôn viên chính phủ Pháp cho rằng ông Khamenei phải chịu trách nhiệm về cái chết của nhiều dân thường trong và ngoài Iran, đồng thời nói Paris “hài lòng” trước sự ra đi của ông.
Từ Vatican, Giáo hoàng Leo XIV kêu gọi chấm dứt “vòng xoáy bạo lực” tại Trung Đông. Ông cảnh báo nguy cơ xảy ra một thảm kịch quy mô lớn nếu các bên không kiềm chế và nhấn mạnh rằng hòa bình chỉ có thể đạt được thông qua đối thoại “hợp lý, chân thành và có trách nhiệm”, chứ không phải bằng đe dọa hay vũ khí.
Song song với các phản ứng ngoại giao, tình hình thực địa tiếp tục diễn biến phức tạp. Arab Saudi đã triệu tập đại sứ Iran sau khi cáo buộc Tehran thực hiện các cuộc tấn công nhằm vào lãnh thổ nước này và một số quốc gia vùng Vịnh.
Tại châu Âu, hơn 1.300 người đã tuần hành tới đại sứ quán Mỹ và Israel ở Athens (Hy Lạp) để phản đối chiến dịch không kích Iran. Những người biểu tình mang biểu ngữ “Hands off Iran” (Hãy buông tha Iran) và yêu cầu đóng cửa căn cứ Souda trên đảo Crete – một cơ sở chiến lược của Mỹ ở đông Địa Trung Hải. Giới chức Hy Lạp đã siết chặt an ninh tại khu vực này.
Chính phủ Anh cũng phát cảnh báo khẩn, kêu gọi công dân tại Bahrain, Kuwait, Qatar và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất “trú ẩn tại chỗ” và hạn chế tối đa di chuyển không cần thiết trong bối cảnh xung đột leo thang.
Chiến dịch không kích ngày 28/2 nhắm vào các cơ sở quốc phòng, tình báo và nơi ở của nhiều quan chức cấp cao Iran. Ngoài ông Khamenei, truyền thông nhà nước Iran xác nhận một loạt tướng lĩnh và quan chức quân sự chủ chốt đã thiệt mạng.
Chính phủ Iran tuyên bố quốc tang 40 ngày để tưởng niệm vị lãnh tụ 86 tuổi, người đã nắm quyền gần bốn thập kỷ và định hình đường lối đối ngoại cứng rắn của Tehran.