Căng thẳng Mỹ - Iran: Đốm lửa âm ỉ chờ bùng phát

"Chúng tôi sẽ có hành động rất mạnh mẽ nếu họ làm như vậy", Tổng thống Donald Trump tuyên bố trong cuộc phỏng vấn với CBS News ngày 13/1 (giờ địa phương) liên quan đến phản ứng của Mỹ nếu chính quyền Iran thực hiện hành vi đe dọa tới tính mạng của một số người biểu tình. "Mục tiêu cuối cùng là chiến thắng. Tôi thích chiến thắng", ông Trump nói thêm, khi được hỏi về mục tiêu cuối cùng tại Iran.

Đáng chú ý, trong một bài đăng trên Truth Social cùng ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết đã hủy các cuộc gặp với quan chức Iran, đồng thời kêu gọi người biểu tình "tiếp quản" các cơ quan của Iran. "Những người yêu nước Iran, hãy tiếp tục biểu tình và tiếp quản các thể chế của các bạn", ông Trump viết, cảnh báo rằng bất kỳ hành động bạo lực nào của chính quyền Tehran nhằm vào người dân đều sẽ phải "trả giá rất đắt". Nhà lãnh đạo Mỹ yêu cầu Tehran chấm dứt việc trấn áp biểu tình bằng vũ lực, đồng thời thể hiện quyết tâm hỗ trợ người dân Iran: "Sự trợ giúp đang trên đường tới".

Những phát ngôn của Tổng thống Mỹ Donald Trump xuất hiện trong bối cảnh biểu tình ở Iran, vốn xuất hiện từ cuối năm 2025 sau khi đồng tiền quốc gia sụt giảm mạnh, đang có xu hướng lan rộng. Các cuộc biểu tình ban đầu nhằm phản đối lạm phát tăng cao và đời sống khó khăn. Tuy nhiên, một số phần tử kích động đã đẩy các cuộc biểu tình theo hướng bạo lực nguy hiểm. Các cuộc biểu tình được cho là đã khiến hàng trăm người thiệt mạng, dù truyền thông phương Tây và các nhóm hoạt động cho rằng số thương vong có thể lên tới hàng nghìn người.

Trên thực tế, trong những tuyên bố gần đây, Tổng thống Trump cho biết chính quyền của ông đang theo dõi các cuộc biểu tình ở Iran và tiếp tục cân nhắc các phương án quân sự để can thiệp vào Iran. Tổng thống Trump thậm chí còn cảnh báo rằng các quốc gia có mối quan hệ hợp tác kinh tế thương mại với Iran sẽ phải đối mặt mức thuế 25% trong hoạt động thương mại với Mỹ.

Trong một động thái đáp trả, phát biểu trước Quốc hội ngày 11/1, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cảnh báo Mỹ không nên tính toán sai lầm, đồng thời khẳng định rằng trong trường hợp Iran bị tấn công, Israel cũng như toàn bộ căn cứ và tàu quân sự của Mỹ trong khu vực sẽ trở thành mục tiêu hợp pháp của Iran.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran Seyed Abbas Araghchi ngày 12/1 tuyên bố tình hình trong nước hiện "hoàn toàn nằm trong tầm kiểm soát". Ông Araghchi cho rằng các cuộc biểu tình ban đầu xuất phát từ khó khăn kinh tế, song sau đó đã "bị đẩy thành bạo lực và đẫm máu" nhằm tạo cớ cho sự can thiệp từ bên ngoài.

Ngoại trưởng Iran khẳng định Tehran đã thu thập được bằng chứng về sự can dự của Mỹ và Israel trong các hoạt động mà Iran gọi là "khủng bố trong nước", đồng thời cho biết lực lượng an ninh sẽ truy quét những đối tượng liên quan. Liên quan đến quan hệ với Washington, ông Araghchi nhấn mạnh Iran sẵn sàng đàm phán với Mỹ, nhưng chỉ trên cơ sở bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau và không chấp nhận áp đặt.

Trong diễn biến mới nhất, ngày 14/1, ông Amir Saeid Iravani, đại diện thường trực của Iran tại Liên hợp quốc (LHQ), đã gửi thư tới Tổng thư ký LHQ và Hội đồng Bảo an, kêu gọi các quốc gia thành viên LHQ và Hội đồng Bảo an lên án mọi hình thức kích động bạo lực, đe dọa sử dụng vũ lực, can thiệp vào công việc nội bộ của Iran do Mỹ thực hiện, hối thúc Mỹ và Israel lập tức chấm dứt các chính sách cũng như hành động gây mất ổn định. Ông Iravani nói rằng Mỹ và Israel phải gánh chịu trách nhiệm pháp lý trực tiếp và không thể chối cãi đối với những thiệt hại về sinh mạng của dân thường vô tội, đặc biệt là trong giới trẻ.

Cộng đồng quốc tế cũng bày tỏ lo ngại trước diễn biến căng thẳng giữa Mỹ và Iran. Ngày 13/1, Bộ Ngoại giao Nga tuyên bố những lời đe dọa của Mỹ về việc tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran là hoàn toàn không thể chấp nhận được. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova khẳng định nước này kiên quyết lên án mọi hành động can thiệp từ bên ngoài mang tính phá hoại nhằm vào các tiến trình chính trị nội bộ của Iran.

Có thể nói, những động thái liên tiếp đang không chỉ thổi bùng ngọn lửa căng thẳng giữa Mỹ và Iran mà còn đưa căng thẳng bước sang giai đoạn mới, khiến quốc tế không khỏi quan ngại. Mặc dù Washington và Tehran có đưa ra các tín hiệu đối thoại song không loại trừ khả năng xảy ra đụng độ quân sự.

Giới phân tích cho rằng Tehran sẽ không dễ dàng nhượng bộ Washington, nhất là sau khi tuyên bố đã kiểm soát được bạo loạn. Hiện, Bộ Ngoại giao Mỹ đã ra thông báo kêu gọi công dân nước này rời khỏi Iran ngay lập tức, đồng thời khuyến khích việc di chuyển bằng đường bộ đến Thổ Nhĩ Kỳ hoặc Armenia nếu an toàn.