Căng thẳng thương mại Mỹ - Trung sắp hạ nhiệt?

Phát biểu với báo giới hôm 22/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết mức thuế 145% đối với Trung Quốc là rất cao và sẽ được cắt giảm mạnh sau khi ông đàm phán với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Theo ông Trump, mức thuế quan của Mỹ sẽ giảm đáng kể nhưng sẽ không về mức 0%. Ông Trump cũng bày tỏ sự lạc quan về một thỏa thuận thương mại với Trung Quốc và kỳ vọng sớm đạt một thỏa thuận thuế quan giữa hai bên. Tuyên bố mới nhất của Tổng thống Mỹ là một dấu hiệu nữa cho thấy ông muốn xoa dịu căng thẳng thương mại Mỹ - Trung Quốc, Reuters nhận định.

Trước đó cùng ngày, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cũng nói rằng căng thẳng thương mại giữa Washington và Bắc Kinh sẽ không kéo dài và có thể sớm hạ nhiệt. Phát biểu tại một sự kiện ở Washington, Bộ trưởng Bessent miêu tả các mức thuế quan quy mô lớn mà hai nước áp đặt đối với hàng hóa của nhau từ đầu năm đến nay mang tính đáp trả lẫn nhau. Tuy nhiên, ông Bessent lưu ý Mỹ và Trung Quốc chưa chính thức khởi động bất kỳ cuộc đàm phán nào về vấn đề thuế quan. Trong một tuyên bố ngay sau đó, thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cũng xác nhận, Mỹ đang tiến triển tốt trong các cuộc thảo luận về một thỏa thuận thương mại tiềm năng với Trung Quốc.

Trên thực tế, Trung Quốc là nước duy nhất bị Mỹ áp thuế trong khi các đối tác thương mại khác được hoãn thuế đối ứng trong vòng 90 ngày và chỉ phải chịu mức thuế 10%. Sau nhiều lần tăng thuế quan, hiện tổng thuế suất mà Mỹ áp đặt lên hàng hóa Trung Quốc là 145%, bao gồm 20% đã áp đặt trước đó và 125% nằm trong gói thuế đối ứng. Đáp lại, Bắc Kinh đã có các động thái tăng thuế tương tự, tuy nhiên đã tuyên bố không tiếp tục tăng thuế sau khi áp mức thuế bổ sung 125%. Ngày 16/4, chính phủ Mỹ cho biết hàng hóa Trung Quốc nhập khẩu vào nước này có thể phải đối mặt với mức thuế quan lên đến 245% do các biện pháp trả đũa của Bắc Kinh. 

Phía Trung Quốc cũng đã lập tức đưa ra bình luận về tuyên bố mới của ông Trump. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Khôn hôm 23/4 bày tỏ việc Mỹ "một mặt nói muốn đạt được thỏa thuận với Trung Quốc, mặt khác lại liên tục gia tăng áp lực cực đoan không phải là cách đúng đắn để làm việc với Trung Quốc, và cũng sẽ không hiệu quả".

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc nhấn mạnh, Bắc Kinh từ lâu đã chỉ rõ rằng chiến tranh thuế quan và chiến tranh thương mại sẽ không có người thắng cuộc, chủ nghĩa bảo hộ không có lối thoát, việc tách rời và cắt đứt chuỗi cung ứng chỉ khiến bản thân bị cô lập. Ông Quách Gia Khôn nói: "Về cuộc chiến thuế quan do Mỹ phát động, lập trường của Trung Quốc là rất rõ ràng: chúng tôi không muốn đánh, nhưng cũng không sợ đánh; nếu phải đánh, chúng tôi sẵn sàng theo đến cùng; nếu muốn đàm phán, cánh cửa luôn rộng mở".

Trước đó, hãng Bloomberg ngày 16/4 đưa tin, Trung Quốc tuyên bố sẵn sàng tham gia đàm phán thương mại với Mỹ, với điều kiện Tổng thống Mỹ Donald Trump và các thành viên nội các của ông phải thể hiện tôn trọng nhiều hơn đối với Trung Quốc, tránh đưa ra những bình luận miệt thị trong bối cảnh cuộc chiến thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đang diễn ra. Các điều kiện khác bao gồm Mỹ phải có lập trường nhất quán hơn, thể hiện thiện chí giải quyết các mối quan ngại của Trung Quốc liên quan đến các lệnh trừng phạt của Mỹ và vấn đề Đài Loan. Ngoài ra, Trung Quốc cũng muốn phía Mỹ chỉ định một đại diện cụ thể tham gia đàm phán, người được Tổng thống Trump ủng hộ và có khả năng chuẩn bị một thỏa thuận để Tổng thống Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ký kết trong cuộc gặp của hai nhà lãnh đạo.

Đáng chú ý, phát biểu tại Bắc Kinh hôm nay khi hội đàm với Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã bất ngờ thẳng thắn chỉ trích cuộc chiến thuế quan và thương mại, cho rằng nó sẽ làm suy yếu trật tự kinh tế thế giới. "Thuế quan và thương chiến sẽ làm suy yếu quyền và lợi ích chính đáng của mọi quốc gia, gây tổn hại cho hệ thống thương mại đa phương và tác động đến trật tự kinh tế thế giới", Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định.

Hiện chưa có cuộc gặp chính thức nào giữa Mỹ và Trung Quốc được công bố. Tuy nhiên, đã có những tín hiệu đàm phán được phát đi, dù chưa hoàn toàn rõ ràng. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu chịu nhiều sức ép từ các yếu tố địa chính trị và chuỗi cung ứng, việc hai nền kinh tế lớn nhất thế giới hạ nhiệt căng thẳng kỳ vọng có thể tạo ra hiệu ứng tích cực rộng lớn hơn.