Khi chiến thắng chỉ là sự khởi đầu

Dù vậy, ông nhấn mạnh: “Nếu chúng ta may mắn, tôi mong rằng sự giúp đỡ và tin tưởng của các bạn sẽ không suy giảm vì chúng ta còn rất nhiều việc phải làm phía trước”. Nhận định này là có cơ sở nếu xét tới các vấn đề đối nội và đối ngoại Philippines cần giải quyết để “trỗi dậy một lần nữa” như lời chính trị gia 64 tuổi từng kêu gọi.

Với 97% số phiếu được kiểm, tính tới 11h ngày 10/5 (giờ Việt Nam), cựu Thượng nghị sĩ Ferdinand Marcos Jr đang giành thế áp đảo trong cuộc bầu cử Tổng thống Philippines diễn ra 1 ngày trước đó với 30.755.045 phiếu ủng hộ, hơn gấp 2 lần số phiếu của ứng cử viên đứng vị trí thứ 2 là Phó Tổng thống nước này Leni Robredo - người nhận được (14.679.366 phiếu). Nếu được Ủy ban Bầu cử Philippines (COMELEC) xác nhận, ông Ferdinand Marcos Jr sẽ đắc cử trở thành tân Tổng thống quốc gia Đông Nam Á này. Trong khi đó, đối tác đồng hành của ông Ferdinand Marcos, bà Sara Duterte (44 tuổi), Thị trưởng thành phố Davao, con gái đương kim Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte, người tham gia cuộc đua giành ghế Phó Tổng thống, nhận gần 30,7 triệu phiếu bầu, cách biệt so với ứng cử viên về nhì, Thượng nghị sĩ Kiko Pangilinan, nhận được hơn 9 triệu phiếu bầu. Với kết quả này, cặp đôi Ferdinand Marcos Jr - Sara Duterte gần như đã nắm chắc phần thắng. Mặc dù vậy, ông Ferdinand Marcos Jr vẫn thận trọng, nhấn mạnh cần “đợi đến khi thật rõ ràng”, bởi đây mới là kết quả không chính thức và cần thời gian để xác nhận.

Về đối nội, cũng như nhiều quốc gia khác trên thế giới, ưu tiên hàng đầu của Philippines thời điểm hiện tại là thúc đẩy phục hồi kinh tế sau đại dịch COVID-19. Tuy nhiên, còn quá sớm để nói rằng nguy cơ từ COVID-19 không còn hiện hữu tại đất nước này. Hiện, Philippines đã ghi nhận 3,68 triệu ca mắc COVID-19 với 60.125 người đã tử vong. Mới đây, ngày 27/4, nước này đã ghi nhận ca đầu tiên nhiễm biến thể BA.2.12, dòng phụ của biến thể Omicron, ở một người nước ngoài đến hồi đầu tháng 4. Dòng phụ BA.2.12 được cho là dễ lây lan và có thể trở nặng hơn. Do đó, nhiệm vụ của ông Marcos Jr. là thúc đẩy sự phục hồi của nền kinh tế Philippines nhưng không sao nhãng công tác phòng, chống đại dịch COVID-19.

Trong lĩnh vực phục hồi kinh tế, người dân Philippines rõ ràng có quyền lạc quan. Theo Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), tăng trưởng Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Philippines dự kiến đạt 6,5%, vượt qua nhiều nước châu Á nói chung và Đông Nam Á nói riêng. Chính quyền Manila khẳng định con số này có thể lên đến 9%. Các hoạt động kinh tế được nối lại: Các quán café và quầy bar tại vùng Greenbelt ở thủ đô Manila luôn kín chỗ. Những con đường nhộn nhịp người qua lại. Nhiều cửa hàng dần mở cửa khi mối lo về đại dịch COVID-19 đã không còn như trước. Tuy nhiên, mọi thứ không hẳn là thuận lợi với ông Marcos Jr. Các nhà đầu tư và thị trường chứng khoán Philippines không mấy an tâm trước chiến thắng của ông Marcos Jr. Chỉ số chứng khoán bellwether của Manila giảm 5% trong năm nay, mức giảm lớn nhất trong các chỉ số chứng khoán chính ở Đông Nam Á. Đồng Peso Philippines đã giảm gần 3% so với đồng USD - nhiều hơn hầu hết các đồng tiền chính của khu vực. Giới phân tích cho rằng, dù tuyên bố sẽ tạo thêm việc làm và hồi sinh nền kinh tế, song ông Marcos Jr. lại chưa đưa ra một kế hoạch rõ ràng.

Đáng ngại hơn, lạm phát của Philippines tháng 4 đã đạt 4,9%, mức cao nhất kể từ tháng 1/2019, so với trung bình 3,7%. Giá gas tăng 43%, dầu diesel tăng 87% do biến động trên thị trường năng lượng từ xung đột Nga-Ukraine, trong khi giá lương thực thực phẩm tăng 3,8%. Tỷ lệ đói nghèo cao, bất bình đẳng thu nhập và tham nhũng cũng là những vấn đề chính quyền mới tại Manila không thể ngó lơ. Quan trọng không kém là cuộc chiến chống ma túy. Nhiều cử tri bỏ phiếu cho ông Marcos Jr. và bà Sara Duterte vì hy vọng họ sẽ tiếp tục chiến dịch chống ma túy gay gắt của Tổng thống Rodrigo Duterte.

Đặc biệt dù đối ngoại chưa bao giờ là yếu tố quyết định trong bầu cử Tổng thống Philippines, song đã đến lúc ông Marcos Jr. xây dựng chiến lược đối ngoại cân bằng, linh hoạt và bao trùm, bảo đảm môi trường hòa bình, ổn định để Manila phục hồi sau đại dịch. Trong đó quan hệ với Mỹ và Trung Quốc sẽ là chìa khóa. Tính đến thời điểm hiện tại, phát biểu của ông Marcos Jr. cho thấy chính trị gia này nhiều khả năng sẽ duy trì cách tiếp cận của đương kim Tổng thống Duterte. Tháng 1/2022, ông khẳng định Philippines cần duy trì quan hệ hòa hợp với nước láng giềng lớn. Do đó, không loại trừ khả năng chính sách đối ngoại của Philippines sẽ tiếp tục duy trì quan hệ gần gũi với Trung Quốc, giảm căng thẳng trong các lĩnh vực khác biệt.

Dù có xu hướng thân thiết hơn với Trung Quốc, song Philippines sẽ không vì thế mà từ bỏ quan hệ đồng minh với Mỹ. Việc khôi phục Thỏa thuận Các lực lượng thăm viếng (VFA), chuyến thăm của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin cuối tháng 7/2021 và Cố vấn cao cấp của Ngoại trưởng Mỹ Derek Chollet cuối tháng 3/2022 là minh chứng cho định hướng trong quan hệ hai nước. Cách tiếp cận này nhiều khả năng sẽ không thay đổi lớn dưới thời ông Marcos Jr. Tuy nhiên, tình hình thế giới tiếp tục biến động nhanh, phức tạp, khó lường với vô vàn ẩn số từ xung đột Nga-Ukraine, căng thẳng Mỹ-Trung cùng nhiều xu thế, điểm nóng khác. Khi đó, ông Marcos Jr. cần một chiến lược đối ngoại cân bằng, linh hoạt và bao trùm để giúp Manila nhanh chóng thích ứng trước mọi thay đổi.

Vì thế, chiến thắng trong bầu cử Tổng thống Philippines mới là bước khởi đầu trên hành trình khó khăn của ông Marcos Jr. để đưa nước này “trỗi dậy một lần nữa”.