Lưỡng viện không đạt đồng thuận, chính phủ Mỹ đóng cửa
Chính phủ Mỹ đã chính thức đóng cửa ngày 1/10, làm gián đoạn hoạt động của nhiều cơ quan chính phủ và đẩy hàng nghìn nhân viên liên bang vào tình trạng nghỉ việc tạm thời. Nguyên nhân chính của cuộc khủng hoảng này là sự chia rẽ sâu sắc giữa Quốc hội và Nhà Trắng, khiến hai bên không thể đạt được thỏa thuận về vấn đề tài trợ ngân sách.
Đây là lần đóng cửa thứ 15 của chính phủ Mỹ kể từ năm 1981 và hậu quả của nó là không thể bỏ qua: công bố báo cáo việc làm tháng 9 bị hoãn lại, hoạt động hàng không bị chậm trễ, các nghiên cứu khoa học bị đình chỉ, trong khi quân đội Mỹ và 750.000 công chức liên bang không có lương trong suốt thời gian đóng cửa, kéo theo tổn thất lên đến 400 triệu USD mỗi ngày.
Đợt đóng cửa chính phủ dài nhất trong lịch sử Mỹ kéo dài hơn 35 ngày từ tháng 12/2018 đến tháng 1/2019 trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump, xuất phát từ tranh cãi về an ninh biên giới.
Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump, người đã thúc đẩy kế hoạch tái cấu trúc chính phủ trong chiến dịch tái tranh cử, cảnh báo rằng việc đóng cửa này có thể dẫn đến những “hành động không thể đảo ngược”, bao gồm cắt giảm thêm việc làm và các chương trình hỗ trợ.
Cuộc khủng hoảng này bùng nổ sau khi Thượng viện Mỹ bác bỏ một dự luật chi tiêu ngắn hạn, nhằm duy trì hoạt động của chính phủ đến ngày 21 tháng 11. Đảng Dân chủ phản đối dự luật vì yêu cầu gia hạn phúc lợi y tế cho hàng triệu người Mỹ, điều mà Đảng Cộng hòa từ chối giải quyết trong khuôn khổ dự luật này.
Điều đáng chú ý là vấn đề tài trợ cho các cơ quan chính phủ, trị giá 1,7 nghìn tỷ USD, chiếm khoảng một phần tư ngân sách 7 nghìn tỷ USD của chính phủ, hiện vẫn chưa được giải quyết. Phần lớn ngân sách còn lại được phân bổ cho các chương trình y tế, hưu trí và thanh toán lãi suất của khoản nợ quốc gia lên đến 37,5 nghìn tỷ USD.
Giới phân tích cảnh báo rằng cuộc đóng cửa này có thể kéo dài hơn các lần đóng cửa trước đây. Ông Trump và các quan chức Nhà Trắng đã đe dọa sẽ trừng phạt phía đảng Dân chủ bằng cách cắt giảm các chương trình chính phủ và bảng lương liên bang. Russell Vought, Giám đốc Cục Quản lý Hành chính và Ngân sách Mỹ, cảnh báo rằng việc đóng cửa chính phủ sẽ dẫn đến những quyết định “ít lưỡng đảng hơn” và có thể khiến hàng nghìn nhân viên chính phủ bị sa thải vĩnh viễn.
Lãnh đạo đảng Dân chủ tại Thượng viện, Chuck Schumer, lên tiếng chỉ trích các biện pháp của đảng Cộng hòa, cho rằng việc đóng cửa chính phủ chỉ là một động thái chính trị nhằm gia tăng áp lực. “Tất cả những gì họ muốn làm là cố gắng bắt nạt chúng ta, và họ sẽ không thành công”, ông Schumer nói.
Tình hình trở nên phức tạp hơn khi đảng Cộng hòa không thể có đủ sự đồng thuận của các thượng nghị sĩ để thông qua dự luật chi tiêu, trong khi đảng Dân chủ yêu cầu đảm bảo gia hạn các phúc lợi y tế cho người dân. Theo quy định của pháp luật, ít nhất 60 thượng nghị sĩ phải đồng ý với dự luật này, có nghĩa là đảng Dân chủ sẽ cần phải tham gia để đạt đủ số phiếu.
Đảng Dân chủ hiện đang chịu sức ép từ những người ủng hộ trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đang đến gần. Để bảo vệ quyền lợi của cử tri, đảng Dân chủ đang tìm cách giành chiến thắng trong vấn đề tài trợ cho chăm sóc sức khỏe, với mục tiêu không để ông Trump có thể hủy bỏ các cải cách y tế đã được Quốc hội phê duyệt.
Giáo sư Robert Pape của Đại học Chicago nhận định rằng tình hình chính trị hiện nay ngày càng phân cực, và “mỗi bên sẽ phải đối mặt với sự phản đối mạnh mẽ từ chính những người ủng hộ của họ”. Ông cũng cho rằng các nhà lãnh đạo khó có thể đạt được thỏa thuận trong bối cảnh căng thẳng hiện tại.