Mỹ bắn hạ UAV của Iran gần tàu sân bay trên Biển Arab
Quân đội Mỹ ngày 3/2 cho biết đã bắn hạ một thiết bị bay không người lái (UAV) của Iran khi thiết bị này tiếp cận tàu sân bay USS Abraham Lincoln của Hải quân Mỹ trên Biển Arab, trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng giữa Washington và Tehran đang được thúc đẩy.
Trong thông cáo phát đi ngày 3/2, người phát ngôn Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), ông Tim Hawkins, cho biết một tiêm kích F-35C xuất phát từ tàu sân bay USS Abraham Lincoln đã “bắn hạ UAV của Iran để tự vệ, bảo đảm an toàn cho tàu sân bay và toàn bộ nhân sự trên tàu”.
Theo CENTCOM, chiếc UAV bị bắn hạ là loại Shahed-139, trong thời điểm tàu sân bay Abraham Lincoln đang hoạt động cách bờ biển phía nam Iran khoảng 800 km. Phía Mỹ khẳng định UAV này đã “tiếp cận một cách hung hăng”, với “mục đích không rõ ràng”, đồng thời tiếp tục bay về phía tàu sân bay bất chấp các biện pháp “hạ nhiệt” do lực lượng Mỹ triển khai trong vùng biển quốc tế.
Cho đến nay, phía Iran chưa đưa ra bình luận chính thức về sự việc. Tuy nhiên, hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran, dẫn nguồn tin am hiểu vụ việc, cho biết nước này đã mất liên lạc với một UAV đang hoạt động trên vùng biển quốc tế, song khẳng định thiết bị này đã “truyền dữ liệu thành công” về Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) trước khi xảy ra sự cố. Tasnim cho hay một cuộc điều tra đang được tiến hành để làm rõ nguyên nhân mất kết nối.
Vụ việc diễn ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Iran có dấu hiệu hạ nhiệt sau thời gian leo thang, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần đe dọa hành động quân sự nhằm vào Iran liên quan đến các biện pháp trấn áp biểu tình trong nước. Trước đó, Washington đã điều tàu sân bay USS Abraham Lincoln tới khu vực gần Iran, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ đối đầu quân sự.
Tuy nhiên, giữa các nỗ lực ngoại giao trong những ngày gần đây, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ngày 3/2 cho biết ông đã chỉ đạo Bộ trưởng Ngoại giao nước này “theo đuổi các cuộc đàm phán công bằng và bình đẳng”, với điều kiện môi trường đàm phán không có các mối đe dọa hay yêu sách phi lý. Ông nhấn mạnh các cuộc tiếp xúc, nếu diễn ra, sẽ được tiến hành trên cơ sở bảo vệ lợi ích quốc gia của Iran.
Theo các nguồn tin, việc Mỹ bắn hạ UAV của Iran dường như không làm thay đổi kế hoạch tổ chức các cuộc đàm phán dự kiến diễn ra vào ngày 6/2 tới. Hãng Tasnim dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran cho biết các cuộc tham vấn vẫn đang được tiến hành để lựa chọn địa điểm, trong đó Thổ Nhĩ Kỳ, Oman và một số quốc gia khu vực đã đề xuất đăng cai.
Cùng ngày, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cũng xác nhận với Fox News rằng đặc phái viên của Tổng thống Trump, ông Steve Witkoff, “dự kiến sẽ có các cuộc trao đổi với phía Iran vào cuối tuần này”, và các kế hoạch đó hiện vẫn được giữ nguyên.
Các quan chức Iran nhiều lần khẳng định sẵn sàng đối thoại về chương trình hạt nhân, song nhấn mạnh điều kiện tiên quyết là Mỹ phải chấm dứt các lời đe dọa đối với Tehran. Trong khi đó, phía Washington được cho là mong muốn mở rộng nội dung thảo luận, bao gồm vai trò khu vực của Iran, các mối quan hệ với các nhóm vũ trang cũng như chương trình tên lửa và quốc phòng.
Cũng trong ngày 3/2, CENTCOM cáo buộc lực lượng IRGC của Iran đã có hành động quấy rối một tàu thương mại treo cờ Mỹ tại eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược đối với thương mại toàn cầu. Theo CENTCOM, hai tàu cao tốc của IRGC cùng một UAV Mohajer đã tiếp cận tàu M/V Stena Imperative với tốc độ cao và có hành vi đe dọa lên tàu.
Phản hồi sau đó, hãng thông tấn bán chính thức Fars của Iran dẫn lời các quan chức nước này cho rằng con tàu nói trên đã xâm nhập lãnh hải Iran mà không có đầy đủ giấy phép pháp lý cần thiết, đồng thời khẳng định tàu đã rời khu vực sau khi được cảnh báo và “không xảy ra sự cố an ninh nghiêm trọng nào”.