Mỹ doạ can thiệp nếu Iran trấn áp người biểu tình
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 2/1 (giờ địa phương) đã lên tiếng đe dọa can thiệp để ủng hộ người biểu tình tại Iran nếu lực lượng an ninh nước này nổ súng trấn áp, trong bối cảnh các cuộc biểu tình kéo dài nhiều ngày qua đã khiến một số người thiệt mạng và được xem là thách thức nội bộ nghiêm trọng nhất đối với chính quyền Tehran trong nhiều năm trở lại đây.
Trong một thông điệp đăng tải trên mạng xã hội, ông Trump tuyên bố Mỹ đang ở trạng thái “sẵn sàng hành động”, nhấn mạnh Washington sẽ không đứng ngoài nếu tình hình tại Iran leo thang. Hồi tháng 6/2025, Mỹ tiến hành các cuộc không kích nhằm vào cơ sở hạt nhân của Iran, phối hợp với chiến dịch không quân của Israel nhắm vào chương trình hạt nhân cũng như giới lãnh đạo quân sự của Tehran.
Các quan chức cấp cao Iran đã phản ứng gay gắt với tuyên bố của Tổng thống Mỹ. Ông Ali Larijani, Chủ tịch Hội đồng an ninh quốc gia Iran và là cố vấn hàng đầu của Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei, cảnh báo rằng bất kỳ sự can thiệp nào của Mỹ vào các vấn đề nội bộ của Iran đều sẽ gây bất ổn cho toàn bộ Trung Đông. Ông nhấn mạnh Iran có ảnh hưởng và hậu thuẫn nhiều lực lượng đồng minh tại Lebanon, Iraq và Yemen.
Cùng thời điểm, truyền thông nhà nước Iran dẫn lời một quan chức địa phương tại miền tây nước này – khu vực ghi nhận nhiều trường hợp thiệt mạng – cảnh báo rằng mọi hành vi tụ tập trái phép hoặc gây rối sẽ bị trấn áp “một cách dứt khoát và không khoan nhượng”.
Trong một bức thư gửi Tổng thư ký và Chủ tịch Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, Đại sứ Iran Amir-Saeid Iravani đã kêu gọi cơ quan này lên án những phát biểu của Tổng thống Mỹ. Ông khẳng định Iran sẽ thực thi các quyền của mình “một cách kiên quyết và tương xứng”, đồng thời cho rằng Mỹ phải chịu hoàn toàn trách nhiệm đối với mọi hậu quả phát sinh từ các mối đe dọa bị coi là trái pháp luật này cũng như nguy cơ leo thang căng thẳng.
Các cuộc biểu tình hiện nay tại Iran bùng phát do làn sóng bất bình trước lạm phát tăng cao và chi phí sinh hoạt leo thang. Dù quy mô chưa lớn bằng một số đợt bất ổn trước đây, các cuộc biểu tình đã lan rộng trên nhiều tỉnh, với những vụ đụng độ chết người giữa người biểu tình và lực lượng an ninh, đặc biệt tập trung ở các tỉnh phía tây.
Theo truyền thông Iran và các tổ chức nhân quyền, ít nhất 10 người đã thiệt mạng kể từ giữa tuần, trong đó có hai người được chính quyền xác định là thành viên lực lượng bán quân sự Basij trực thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo. Giới lãnh đạo tôn giáo Iran trong nhiều thập niên qua đã nhiều lần vượt qua các làn sóng bất ổn bằng các biện pháp an ninh mạnh tay và bắt giữ hàng loạt, song các chuyên gia nhận định tình trạng kinh tế khó khăn hiện nay có thể khiến chính quyền dễ bị tổn thương hơn.
Đây được xem là làn sóng biểu tình lớn nhất kể từ các cuộc biểu tình toàn quốc năm 2022, bùng phát sau cái chết của một phụ nữ trẻ khi bị giam giữ, khiến Iran rơi vào tình trạng tê liệt trong nhiều tuần và theo các tổ chức nhân quyền, đã có hàng trăm người thiệt mạng.
Đáng chú ý, Tổng thống Trump không nêu rõ Washington sẽ có những hành động cụ thể nào để ủng hộ người biểu tình. Trong nhiều năm qua, Mỹ đã áp đặt các biện pháp trừng phạt tài chính sâu rộng đối với Iran, đặc biệt kể từ nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump, khi Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân năm 2018 và khởi động chiến dịch gây “áp lực tối đa” đối với Tehran.
Theo trang Hengaw, ít nhất 133 người đã bị bắt giữ liên quan đến các cuộc biểu tình mới đây, chủ yếu ở miền tây Iran. Truyền hình nhà nước Iran cũng đưa tin về việc bắt giữ một số đối tượng tại thành phố Kermanshah, bị cáo buộc chế tạo bom xăng và vũ khí tự chế. Truyền thông Iran cho biết thêm hai đối tượng mang vũ khí hạng nặng đã bị bắt tại miền trung và miền tây nước này trước khi kịp thực hiện các cuộc tấn công.