Mỹ - Iran có thể sắp đàm phán trực tiếp tại Pakistan
Mỹ và Iran dự kiến tiến hành cuộc đàm phán trực tiếp đầu tiên kể từ khi xung đột bùng phát, trong bối cảnh lệnh ngừng bắn tạm thời đang đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng liên quan đến tình hình khu vực.
Ngày 8/4, Thư ký Báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết phái đoàn Mỹ, do Phó Tổng thống JD Vance dẫn đầu, cùng đặc phái viên Steve Witkoff và nhà đàm phán Jared Kushner, sẽ tới Islamabad (Pakistan) để gặp phía Iran vào sáng 11/4. Đây được coi là bước đi quan trọng nhằm mở lại kênh đối thoại trực tiếp giữa hai nước sau nhiều tuần căng thẳng leo thang.
Phía Mỹ bày tỏ kỳ vọng tích cực về cuộc gặp. Theo bà Leavitt, một trong những ưu tiên hàng đầu của Tổng thống Mỹ là yêu cầu Iran bàn giao lượng uranium đã làm giàu, coi đây là “lằn ranh đỏ” không thể nhượng bộ trong các vòng đàm phán tiếp theo.
Ở chiều ngược lại, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cũng xác nhận Tehran sẽ tham gia đàm phán tại Islamabad sau cuộc điện đàm với Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif. Theo hãng tin ISNA, phái đoàn Iran do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Baqer Qalibaf dẫn đầu, mang theo đề xuất 10 điểm, trong đó không chỉ đề cập đến chương trình hạt nhân mà còn bao gồm các vấn đề an ninh khu vực.
Trước đó, sáng 8/4, Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần, đồng thời nhất trí mở lại eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu. Tuy nhiên, thỏa thuận nhanh chóng đối mặt nguy cơ đổ vỡ khi tình hình tại Lebanon leo thang.
Tối cùng ngày, truyền thông Iran đưa tin Tehran đã đình chỉ cho phép tàu thuyền qua eo biển Hormuz, đồng thời đe dọa rút khỏi thỏa thuận ngừng bắn sau khi Israel tiến hành các cuộc không kích quy mô lớn vào Lebanon – nơi có lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn. Theo thống kê của Al Jazeera, các đợt tấn công đã khiến ít nhất 254 người thiệt mạng và hơn 1.165 người bị thương.
Đáp lại, phía Mỹ cảnh báo Iran không nên liên hệ vấn đề Lebanon với thỏa thuận ngừng bắn song phương. Phó Tổng thống JD Vance nhấn mạnh rằng Lebanon không nằm trong phạm vi thỏa thuận, đồng thời cảnh báo Tehran sẽ phải đối mặt với “hậu quả nghiêm trọng” nếu phá vỡ cam kết, đặc biệt là việc đảm bảo lưu thông dầu mỏ qua eo biển Hormuz.
“Tôi nghĩ phía Iran đã hiểu nhầm rằng thỏa thuận bao gồm cả Lebanon, nhưng thực tế không phải vậy”, ông Vance phát biểu, đồng thời cho rằng nếu đàm phán đổ vỡ vì yếu tố này, đó sẽ là lựa chọn từ phía Tehran.
Trong khi đó, Iran chỉ trích mạnh mẽ các hành động quân sự của Israel, cho rằng đây là sự vi phạm thỏa thuận ngừng bắn. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã đình chỉ hoạt động vận tải qua Hormuz sau các cuộc tấn công. Chủ tịch Quốc hội Mohammad Baqer Qalibaf cũng cáo buộc Mỹ không thực hiện cam kết khi không ngăn chặn các hành động của Israel, đồng thời phản đối việc Washington phủ nhận quyền làm giàu uranium của Tehran.
Phía Mỹ bác bỏ các cáo buộc này. Ông Vance cho rằng những nhận định từ Tehran là “vô lý”, đồng thời khẳng định Washington vẫn tuân thủ các cam kết và nỗ lực duy trì tiến trình đàm phán. Ông cũng tiết lộ Israel đã được đề nghị kiềm chế các hoạt động quân sự nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho đối thoại.
Giới quan sát nhận định, cuộc gặp tại Pakistan sắp tới sẽ đóng vai trò then chốt trong việc quyết định liệu lệnh ngừng bắn mong manh có thể được duy trì hay không, cũng như mở ra cơ hội hạ nhiệt căng thẳng giữa Mỹ và Iran trong bối cảnh khu vực Trung Đông tiếp tục bất ổn.