Mỹ nêu sáng kiến thành lập khối khoáng sản chiến lược
Mỹ mới đây đề xuất thành lập một cơ chế hợp tác về khoáng sản chiến lược với các đối tác, nhằm bảo đảm chuỗi cung ứng công nghệ cao và quốc phòng, trong bối cảnh Trung Quốc hiện nắm giữ vị thế dẫn đầu ở nhiều khâu khai thác và chế biến khoáng sản quan trọng, đặc biệt là đất hiếm.
Hôm 4/2 (giờ địa phương), Mỹ đã tổ chức Hội nghị Bộ trưởng về khoáng sản chiến lược tại Washington, với sự tham dự của đại diện từ 54 quốc gia, Liên minh châu Âu (EU) và các quan chức cấp cao trong chính quyền Tổng thống Donald Trump. Tại đây, Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance đã công bố kế hoạch tập hợp các đồng minh thành một khối thương mại ưu đãi với khoáng sản quan trọng, trong đó đề xuất thiết lập mức giá sàn phù hợp.
Phát biểu tại hội nghị, ông J.D.Vance cho hay: “Chúng tôi muốn các thành viên tham gia một khối thương mại giữa các đồng minh và đối tác, một khối bảo đảm quyền tiếp cận của Mỹ để duy trì sức mạnh công nghiệp Mỹ, đồng thời mở rộng sản xuất trên toàn bộ khu vực. Trước mắt chúng ta là cơ hội để tự chủ, nơi chúng ta không bao giờ phải phụ thuộc vào bất kỳ ai ngoài chính mình trong ngành khoáng sản chiến lược để duy trì các ngành công nghiệp và thúc đẩy tăng trưởng”.
Trọng tâm kế hoạch là phối hợp thiết lập giá tham chiếu theo từng công đoạn sản xuất, kết hợp các công cụ thuế quan để hình thành mức giá sàn ổn định, qua đó bảo vệ đầu tư vào khai thác, tinh luyện và chế biến. Được biết, Mỹ vừa công bố các thỏa thuận với Mexico, EU và Nhật Bản, đặt nền móng cho một khuôn khổ hợp tác rộng hơn nhằm tái cấu trúc thị trường khoáng sản chiến lược.
Theo Reuters, Trung Quốc là quốc gia kiểm soát khoảng 70% hoạt động khai thác và 90% hoạt động tinh chế đất hiếm thế giới. Hồi tháng 10/2025, Bắc Kinh công bố một loạt biện pháp siết chặt xuất khẩu đất hiếm. Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết, các biện pháp này nhằm bảo vệ an ninh và lợi ích quốc gia, ngăn chặn việc sử dụng sai mục đích các vật liệu đất hiếm trong các lĩnh vực quân sự và nhạy cảm khác. Việc mở rộng kiểm soát đã buộc Mỹ phải triển khai các biện pháp hỗ trợ lớn dành cho cho các nhà khai thác đất hiếm và sản xuất nam châm của Mỹ, cũng như của các nước đồng minh.
Về phía Trung Quốc, Bộ Ngoại giao nước này vừa lên tiếng phản đối bất kỳ quốc gia nào làm suy yếu trật tự kinh tế và thương mại quốc tế bằng việc áp đặt quy tắc qua nhóm riêng. “Việc duy trì môi trường thương mại quốc tế cởi mở, bao trùm và mang lại lợi ích chung cho tất cả các quốc gia là lợi ích chung của toàn thế giới”, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm phát biểu tại cuộc họp báo thường kỳ ngày 5/2.
Trước đó, hôm 2/2, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công bố kế hoạch xây dựng kho dự trữ khoáng sản chiến lược mang tên dự án Vault. Với 10 tỷ USD vốn vay dài hạn từ Ngân hàng Xuất nhập khẩu Mỹ cùng khoảng 2 tỷ USD vốn tư nhân, chương trình hướng tới việc mua và lưu trữ các khoáng sản then chốt như gallium, cobalt, lithium và các nguyên tố đất hiếm.
Dự án được vận hành theo mô hình đối tác công - tư, trong đó các nhà sản xuất cam kết mua khoáng sản ở mức giá tồn kho được xác định trước. Giới chuyên gia dự báo, chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược toàn cầu sẽ tiếp tục có những thay đổi lớn trong thời gian tới, khi nhiều quốc gia sẵn sàng rót hàng tỷ USD cho các dự án tích trữ và mở rộng nguồn cung, nhằm gia tăng năng lực tự chủ.