Mỹ nhấn mạnh vai trò của Trung Quốc trong cấu trúc kiểm soát hạt nhân mới
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 26/2 tuyên bố, bất kỳ thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân nào trong tương lai cũng phải có sự tham gia của Trung Quốc, bên cạnh Mỹ và Nga. Phát biểu được đưa ra trong bối cảnh các cơ chế kiểm soát vũ khí giữa Washington và Moscow đang đứng trước nhiều thách thức.
Theo thông cáo của Bộ Ngoại giao Mỹ, phát biểu ngày 26/2, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nhấn mạnh rằng cấu trúc kiểm soát vũ khí hạt nhân trong tương lai cần phản ánh thực tế chiến lược hiện nay, trong đó Trung Quốc đã nổi lên như một cường quốc hạt nhân có vai trò ngày càng lớn.
Ông Rubio nêu rõ, các khuôn khổ song phương truyền thống giữa Mỹ và Nga không còn đủ để bao quát toàn bộ môi trường răn đe hạt nhân toàn cầu. Theo ông, một thỏa thuận bền vững và hiệu quả phải có sự tham gia của tất cả các quốc gia sở hữu năng lực hạt nhân đáng kể.
Được biết, Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START) giữa Nga và Mỹ đã hết hạn hôm 5/2 vừa qua. Hiệp ước này được ký năm 2010 và có hiệu lực từ năm 2011, từng giới hạn số lượng đầu đạn hạt nhân chiến lược triển khai của mỗi bên ở mức 1.550 đơn vị, đồng thời thiết lập cơ chế thanh sát và trao đổi dữ liệu định kỳ.
Giới quan sát nhận định, việc New START hếy hiệu lực mà chưa có khuôn khổ thay thế đang tạo ra một khoảng trống pháp lý trong kiểm soát vũ khí chiến lược giữa hai cường quốc sở hữu hơn 90% kho vũ khí hạt nhân toàn cầu. Trong bối cảnh đó, đề xuất mở rộng sang cơ chế ba bên được xem là nỗ lực của Washington nhằm định hình một cấu trúc răn đe mới phù hợp với thực tế địa chính trị hiện nay.
Hiện phía Trung Quốc và Nga chưa đưa ra phản hồi chính thức về tuyên bố mới nhất của Ngoại trưởng Mỹ. Bắc Kinh trước đây nhiều lần khẳng định kho vũ khí hạt nhân của mình ở mức tối thiểu cần thiết cho mục đích phòng vệ và cho rằng Mỹ cùng Nga phải đi đầu trong các nỗ lực cắt giảm.
Hồi đầu tháng 2, khi đưa ra bình luận về khả năng xây dựng hiệp ước kế nhiệm New START, phái đoàn giải trừ quân bị của Trung Quốc tại Geneva cho rằng nước Mỹ với tư cách quốc gia sở hữu kho vũ khí hạt nhân lớn nhất thế giới, cần gánh vác trách nhiệm đặc biệt và hàng đầu, trong tiến trình giải trừ quân bị. Phái đoàn cũng cho biết hiện không có cuộc đàm phán nào giữa Bắc Kinh và Washington về vấn đề này.