Mỹ siết chặt trừng phạt Iran, nhắm vào mạng lưới “ngân hàng ngầm”
Chính phủ Mỹ ngày 28/4 đã gia tăng áp lực đối với Iran khi công bố gói trừng phạt mới nhằm vào 35 tổ chức và cá nhân bị cáo buộc tham gia mạng lưới “ngân hàng ngầm” của Tehran, đồng thời phát đi cảnh báo cứng rắn đối với các ngân hàng có giao dịch với những nhà máy lọc dầu tư nhân Trung Quốc.
Thông báo từ Văn phòng kiểm soát tài sản nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ cho biết các đối tượng bị trừng phạt đã đóng vai trò trung gian tài chính, giúp Iran luân chuyển lượng tiền trị giá hàng chục tỷ USD nhằm né tránh các lệnh cấm vận, cũng như tài trợ cho các hoạt động mà Washington cáo buộc là liên quan đến khủng bố.
Theo Bộ Tài chính Mỹ, hệ thống “ngân hàng ngầm” của Iran đóng vai trò then chốt trong việc duy trì nguồn tài chính cho lực lượng vũ trang, bao gồm cả Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC). Thông qua mạng lưới này, Tehran có thể tiếp cận hệ thống tài chính quốc tế để nhận thanh toán từ các giao dịch dầu mỏ bất hợp pháp, mua linh kiện nhạy cảm phục vụ chương trình tên lửa và chuyển tiền cho các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực.
Do bị loại khỏi hệ thống tài chính phương Tây, các ngân hàng Iran phụ thuộc vào các công ty tư nhân được gọi là “rahbar” – những đơn vị điều hành hàng nghìn công ty vỏ bọc ở nước ngoài để thực hiện thanh toán cho hoạt động xuất nhập khẩu.
OFAC cho biết một số doanh nghiệp cụ thể đã bị đưa vào danh sách trừng phạt, bao gồm Công ty Farab Soroush Afagh Qeshm – bị cáo buộc phối hợp với Shahr Bank để hỗ trợ bán dầu của Iran – cùng hai lãnh đạo cấp cao của công ty này.
Ngoài ra, nhiều công ty rahbar bị cáo buộc hợp tác với Bank Sina và Bank Sepah – ngân hàng có liên hệ với quân đội và chương trình tên lửa đạn đạo – cũng nằm trong danh sách.
Hai công ty khác là Nix Energy và Tai Lung Trading bị cho là đã chuyển hàng triệu USD thay mặt cho các cá nhân Iran từng bị trừng phạt trước đó.
Song song với các lệnh trừng phạt, Bộ Tài chính Mỹ phát đi cảnh báo riêng đối với các tổ chức tài chính toàn cầu, nhấn mạnh rằng mọi khoản thanh toán cho Iran hoặc IRGC để đổi lấy quyền đi qua eo biển Hormuz sẽ không được chấp thuận đối với các cá nhân và tổ chức Mỹ.
Kể từ tháng 2/2025, OFAC đã áp đặt khoảng 1.000 biện pháp trừng phạt liên quan đến Iran, nhắm vào cá nhân, tàu thuyền và máy bay, trong khuôn khổ chiến dịch gây “áp lực tối đa” đối với các mạng lưới “ngân hàng ngầm”, rửa tiền và né tránh trừng phạt của Tehran.
Các biện pháp này bao gồm việc phong tỏa tài sản tại Mỹ của các đối tượng bị chỉ định và cấm công dân Mỹ giao dịch với họ. Theo giới quan sát, điều này đã khiến một số nhà máy lọc dầu độc lập lớn hạn chế mua dầu Iran.