Nỗ lực thúc đẩy ASEAN trở thành một khu vực năng động, mạnh mẽ và tự cường

Theo kế hoạch, Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN lần thứ 42 diễn ra tại Labuan Bajo, Tỉnh Đông Nusa Tenggara của Indonesia từ ngày 9-11/5 tới. Ngay trước thềm sự kiện này, Bộ Ngoại giao Indonesia đã điểm lại các kết quả đạt được trong quý 1 trong năm chủ tịch ASEAN 2023 của Indonesia trên 3 trụ cột chính và cho biết sẽ tiếp tục giám sát các thành tựu đạt được. Đối với trụ cột “Các vấn đề của ASEAN”, Indonesia đã chuẩn bị tầm nhìn ASEAN đến năm 2045 cũng như thúc đẩy thảo luận về dự thảo Tuyên bố của các nhà lãnh đạo ASEAN nhằm tăng cường năng lực và hiệu quả thể chế của ASEAN.

Ngoại trưởng Indonesia Retno Marsudi nhấn mạnh, một số vấn đề phải tiếp tục thúc đẩy thảo luận, bao gồm đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử của các bên trên Biển Đông (COC), xóa bỏ nạn buôn bán người, tăng cường thể chế hóa Đối thoại Nhân quyền trong ASEAN, soạn thảo Lộ trình trở thành thành viên của Timor Leste và ký kết Nghị định thư Khu vực Đông Nam Á không có vũ khí hạt nhân (SEANWFZ). Trên trụ cột “Tâm điểm Tăng trưởng”, các ưu tiên như củng cố cấu trúc y tế thông qua Sáng kiến One Health, tăng cường an ninh lương thực và năng lượng, bao gồm cả việc phát triển hệ sinh thái xe điện, đã được thảo luận. Cam kết sử dụng đồng tiền ASEAN trong các giao dịch thương mại và kết nối các cơ chế thanh toán trong khu vực cũng đã được thống nhất nhằm tăng cường ổn định tài chính khu vực.

Còn trên trụ cột “Triển khai Tầm nhìn ASEAN về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (AOIP)”, Ngoại trưởng Retno Masurdi nhấn mạnh việc tăng cường hợp tác cụ thể về Tầm nhìn ASEAN về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương  dựa trên các nguyên tắc bao trùm, hợp tác kinh tế và phát triển kinh tế. Để đạt được mục tiêu đó, Indonesia sẽ tổ chức Diễn đàn ASEAN - Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Trong khi đó, ông Arsjad Rasjid, Chủ tịch Phòng thương mại và Công nghiệp Indonesia (KADIN), đồng thời cũng là Chủ tịch Hội đồng tư vấn kinh doanh ASEAN 2023 (ASEAN-BAC 2023), bày tỏ vui mừng thông báo có những bước tiến lớn trong việc thực hiện các ưu tiên kinh tế trong năm Chủ tịch ASEAN năm nay. Theo ông, Indonesia xác định có 5 vấn đề ưu tiên kinh tế cần được giải quyết trong khu vực ASEAN, bao gồm chuyển đổi kỹ thuật số, phát triển bền vững, nâng cao năng lực y tế, an ninh lương thực, thương mại và thúc đẩy đầu tư thương mại giữa các nước ASEAN. Và để giải quyết các ưu tiên này, Jakarta đã đưa ra “8 dự án kế thừa” nhằm đảm bảo một khu vực kinh tế hội nhập, kết nối và bền vững như  Hệ thống Mã QR ASEAN; Nền tảng cho vay kỹ thuật số; Chiến dịch One Shot; Doanh nghiệp Wiki ASEAN; ASEAN Net Zero Hub, Carbon Center of Excellence…

Những sáng kiến ưu tiên trong ASEAN-BAC đã nhận được sự ủng hộ của tất cả các Bộ trưởng kinh tế ASEAN. Hiện việc thực hiện các bước tiến này đang được thực hiện trên tất cả các dự án khác nhau. Một sáng kiến cho thấy những bước tiến lớn đó là ASEAN QR CODE nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thanh toán xuyên biên giới bằng việc cung cấp một mã QR được tiêu chuẩn hóa để thực hiện thanh toán từ các ví điện tử khác nhau trên khắp các quốc gia khu vực, giải quyết vấn đề sử dụng đồng nội tệ, giảm chi phí giao dịch. Hiện Malaysia, Indonesia, Thái Lan đã có một hệ thống thanh toán kết nối như vậy, ngoài ra Malaysia và Thái Lan cũng có một hệ thống thanh toán hội nhập với Singapore. Ông Arsjad Rasjid nhấn mạnh rằng, Việt Nam đã có sự ủng hộ tích cực cho vấn đề này.

Liên quan tới các đóng góp của Việt Nam trong việc thực hiện các ưu tiên kinh tế trong năm Chủ tịch ASEAN, ông Arsjad Rasjid khẳng định Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy thương mại và đầu tư trong khu vực. Việt Nam tích cực tham gia các sáng kiến như Khu vực thương mại tự do ASEAN và gần đây quan tâm nhiều đến vấn đề mạng lưới kết nối thanh toán xuyên quốc gia. Đây là một dấu hiệu tích cực để phát triển hội nhập kinh tế khu vực. Ngoài ra, sắp tới Việt Nam đăng cai tổ chức sự kiện ASEAN Wind Energy 2023 là một sự kiện quan trọng, đóng góp cho các mục tiêu năng lượng tái tạo của khu vực. Việt Nam là thị trường điện gió lớn nhất khu vực, với mục tiêu công suất là 13,9 GW cho năm 2025. Chủ tịch KADIN cho rằng, những đóng góp của Việt Nam rất quan trọng trong việc thúc đẩy chương trình nghị sự kinh tế của ASEAN và cam kết của Việt Nam trong các sáng kiến khác nhau thể hiện sự sẵn sàng hướng tới một khu vực hội nhập và thịnh vượng.

Tại Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN lần thứ 42, các nhà lãnh đạo Timor-Leste sẽ lần đầu tiên tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 42 với tư cách quan sát viên. Đại sứ Timor-Leste tại Indonesia Filomeno Aleixo da Cruz đánh giá đây là một sự kiện mang tính lịch sử; đồng thời nhấn mạnh: “Timor-Leste tích cực hoan nghênh tiến trình này trong quá trình gia nhập ASEAN và chúng tôi đánh giá cao sự hỗ trợ liên tục từ tất cả các quốc gia thành viên ASEAN trong nỗ lực này. Điều này thể hiện sự hợp tác khu vực mạnh mẽ ở Đông Nam Á và củng cố vai trò trung tâm của ASEAN ở khu vực này”. Ông bày tỏ tin tưởng, với sự hỗ trợ đầy đủ từ tất cả các Quốc gia Thành viên ASEAN, lộ trình dựa trên các tiêu chí để Timor-Leste trở thành thành viên đầy đủ của ASEAN sẽ sớm được các nhà lãnh đạo ASEAN thông qua để đảm bảo quá trình hội nhập suôn sẻ vào tổ chức khu vực quan trọng này.

Đại sứ Filomeno Aleixo da Cruz khẳng định, việc Timor-Leste trở thành thành viên của ASEAN sẽ rất tích cực đối với khu vực trong thế giới đầy biến động này vì cả mục tiêu hòa bình và an ninh cũng như hội nhập và phát triển kinh tế. Điều này sẽ tiếp tục củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong khu vực vì trên thực tế sẽ không còn quốc gia nào trong Khu vực Đông Nam Á đứng ngoài tổ chức.

Đánh giá về vai trò, vị trí của Việt Nam trong ASEAN, nhất là trong việc thúc đẩy nhanh chóng kết nạp Timor-Leste, Đại sứ Filomeno Aleixo da Cruz cho biết, Việt Nam đã hỗ trợ rất nhiều cho Timor-Leste kể từ những ngày đầu tiên nước này đăng ký xin gia nhập. Timor-Leste ghi nhận rằng, trong nhiệm kỳ Chủ tịch ASEAN của Việt Nam năm 2020, Việt Nam đã có những nỗ lực đáng kể để đảm bảo tư cách thành viên của Timor-Leste trong ASEAN. Ông bày tỏ: “Chúng tôi đánh giá Việt Nam đã có nhiệm kỳ Chủ tịch ASEAN thành công trong thời kỳ khủng hoảng y tế toàn cầu. Chúng tôi mong muốn được hợp tác chặt chẽ với Việt Nam trong tương lai, đặc biệt là liên quan đến tư cách thành viên của chúng tôi trong ASEAN, thông qua các chương trình xây dựng năng lực và hợp tác phát triển khác”.