Nữ Thủ tướng Nhật Bản tạo dấu ấn lịch sử

Đài NHK ngày 9/2 dẫn kết quả kiểm phiếu trong cuộc tổng tuyển cử trước hạn diễn ra ngày 8/2 tại Nhật Bản cho biết, liên minh cầm quyền do nữ Thủ tướng Takaichi Sanae đứng đầu đã giành chiến thắng áp đảo, mang lại cho đảng Dân chủ Tự do (LDP) quyền kiểm soát mạnh mẽ đối với Hạ viện Nhật Bản. Theo đó, chỉ riêng đảng LDP của bà Takaichi đã giành được 316 ghế trong tổng số 465 ghế tại Hạ viện, đánh dấu số ghế cao nhất của LDP tại quốc hội kể từ khi đảng thành lập năm 1955 và phá kỷ lục trước đó là 300 ghế giành được năm 1986 dưới thời cố Thủ tướng Yasuhiro Nakasone. Đồng minh của LDP là đảng Duy Tân giành được thêm 36 ghế, giúp liên minh cầm quyền chiếm tổng cộng 352 ghế, tức hơn 75% số ghế của Hạ viện Nhật Bản.

Cuộc bầu cử diễn ra chưa đầy 16 tháng sau lần tổng tuyển cử gần nhất, được xem là một canh bạc chính trị của bà Takaichi. Dù đảng LDP thắng lớn, bà Takaichi cho biết sẽ tiếp tục duy trì liên minh với đảng Duy Tân nhằm giữ ổn định chính trị và mở rộng đồng thuận trong quốc hội. Chiến thắng của LDP được cho phần lớn là nhờ mức độ tín nhiệm cá nhân rất cao của Thủ tướng Takaichi, duy trì quanh mức 70% kể từ khi bà nhậm chức hồi tháng 10/2025. Con số này cao hơn đáng kể so với tỷ lệ ủng hộ của riêng đảng LDP, vào khoảng 40%. Giới phân tích cho rằng, việc bà Takaichi thể hiện lập trường rất rõ ràng về sửa đổi Hiến pháp, an ninh quốc gia và các vấn đề xã hội truyền thống, đã giúp LDP thu hút trở lại bộ phận cử tri bảo thủ từng rời bỏ đảng trong các kỳ bầu cử trước. Cách tiếp cận cứng rắn hơn trong chính sách đối ngoại và quốc phòng cũng nhận được sự hưởng ứng đáng kể. Bên cạnh đó, việc bà trở thành nữ Thủ tướng đầu tiên của Nhật Bản cũng tạo sức hút với cử tri trẻ, mang lại hình ảnh đổi mới cho một hệ thống chính trị vốn lâu nay do các chính trị gia nam lớn tuổi chi phối. Phó Giáo sư Khoa Luật Đại học Keio, ông Junsuke Matsuura nhận định đây là ví dụ điển hình của “hiệu ứng áo choàng”, khi uy tín riêng của nhà lãnh đạo kéo theo lợi thế cho toàn bộ đảng. Điều đó cho thấy cử tri sẵn sàng tạm gác tranh cãi về hình ảnh LDP để trao quyền cho người được xem có khả năng điều hành trong giai đoạn khó khăn.

Mặc dù không chiếm đa số tại Thượng viện, nhưng với việc giành được trên 2/3 số ghế tại Hạ viện, liên minh cầm quyền có đủ thẩm quyền thông qua lại các dự luật bị Thượng viện bác bỏ, qua đó giúp chính quyền Thủ tướng Takaichi dễ dàng thúc đẩy chương trình tài khóa chủ động, bao gồm cắt giảm thuế và tăng chi tiêu công. Reuters tin rằng bà cũng sẽ tranh thủ sự ủng hộ từ quốc hội để tăng cường năng lực quân sự, dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu vũ khí và nới lỏng các nguyên tắc khắt khe thời hậu chiến. Bà Takaichi khẳng định sẽ cố gắng tìm sự đồng thuận từ phe đối lập đồng thời kiên quyết thúc đẩy các mục tiêu chính sách của mình. “Tôi sẽ linh hoạt”, bà nói.

Về đối nội, một trong những đề xuất đáng chú ý của bà là đóng băng trong hai năm mức thuế tiêu dùng 8% đối với thực phẩm, nhằm hỗ trợ các hộ gia đình chịu áp lực từ lạm phát và tiền lương trì trệ. Mặc dù bà hạn chế đề cập đến chính sách này trong chiến dịch tranh cử, do lo ngại phản ứng tiêu cực của thị trường trái phiếu, các nhà kinh tế cho rằng khả năng thực thi đã gia tăng đáng kể sau kết quả bầu cử. Trong cuộc phỏng vấn với NHK sau khi có kết quả bầu cử, bà nói: “Nội các hiện tại là một đội ngũ tốt. Mới chỉ 3 tháng từ khi thành lập, các thành viên đã làm việc chăm chỉ và đạt được kết quả. Hầu hết các đảng đều ủng hộ việc giảm thuế tiêu dùng, chẳng hạn như giảm thuế đối với thực phẩm xuống 0%, hoặc xuống 5%, hoặc giảm thuế đối với tất cả các mặt hàng xuống 5%. LDP cũng đã vận động giảm thuế tiêu dùng. Tôi mạnh mẽ kêu gọi thành lập một diễn đàn liên đảng để đẩy nhanh thảo luận về vấn đề này, vì đây là một vấn đề lớn”.

Về đối ngoại, nỗ lực cân bằng quan hệ với Mỹ và Trung Quốc được đánh giá là thách thức lớn nhất. Bà dự kiến gặp Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng vào tháng 3/2026, trong khi căng thẳng với Bắc Kinh vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt sau những bất đồng liên quan đến chuỗi cung ứng đất hiếm và vấn đề Đài Loan. Ngay trong ngày 9/2, Tổng thống Mỹ Trump đã chúc mừng chiến thắng của bà Takaichi bằng nhiều mỹ từ. “Thủ tướng Takaichi đã chứng tỏ là một nhà lãnh đạo mạnh mẽ, quyền lực, khôn ngoan và là người thực sự yêu nước”, Tổng thống Trump viết trên mạng xã hội và bày tỏ mong chờ sớm được chào đón nhà lãnh đạo Nhật Bản tại Nhà Trắng. Trong lời cảm ơn hồi đáp không lâu sau, Thủ tướng Nhật Bản cho biết bà cũng đang háo hức chờ đợi chuyến thăm này và nhấn mạnh: “Tiềm năng của liên minh chúng ta là vô hạn”.

Trong khi đó, Tân Hoa xã ngày 9/2 dẫn lời phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm kêu gọi Nhật Bản rút lại các phát ngôn của bà Takaichi xung quanh vấn đề Đài Loan, đồng thời “thể hiện sự chân thành cơ bản trong bảo vệ nền tảng chính trị của quan hệ Trung Quốc-Nhật Bản thông qua các hành động cụ thể”.