Pháp rung chuyển vì làn sóng biểu tình chống cắt giảm ngân sách
Ngày 18/9 (giờ địa phương), Pháp chứng kiến một trong những ngày biểu tình và đình công lớn nhất kể từ sau làn sóng phản đối cải cách hưu trí năm 2023, khi hàng trăm nghìn người dân và công chức xuống đường phản đối kế hoạch cắt giảm chi tiêu công mà chính phủ vừa công bố.
Theo Bộ Nội vụ, khoảng 250.000 người tham gia các cuộc tuần hành trên toàn quốc, trong khi các nghiệp đoàn đưa ra con số lên tới 400.000. Tại Paris, Marseille, Lyon và nhiều thành phố lớn, giao thông gần như tê liệt: nhiều tuyến tàu hỏa bị hủy chuyến, tàu điện ngầm phải dừng sớm, dịch vụ xe buýt liên tỉnh gián đoạn, trong khi bệnh viện và trường học hoạt động cầm chừng vì thiếu nhân lực.
Kế hoạch của Thủ tướng Gabriel Attal dự kiến cắt giảm khoảng 20 tỷ euro chi tiêu trong năm 2026 nhằm đưa thâm hụt ngân sách về mức 3% GDP theo yêu cầu của Liên minh châu Âu, với các lĩnh vực y tế, giáo dục và trợ cấp xã hội bị ảnh hưởng nặng nề. Chính phủ khẳng định đây là biện pháp “không thể tránh khỏi” trong bối cảnh tăng trưởng chậm và nợ công vượt 110% GDP, song phản ứng từ công chúng và các nghiệp đoàn vô cùng gay gắt.
Liên đoàn Lao động CGT do bà Sophie Binet lãnh đạo cảnh báo việc cắt giảm sẽ khiến hệ thống dịch vụ công vốn đã suy yếu từ sau đại dịch COVID-19 rơi vào tình trạng tồi tệ hơn, đồng thời chỉ trích rằng “người lao động không thể tiếp tục gánh chịu chi phí cho những sai lầm tài chính”. Nhiều tổ chức trong ngành y tế, giáo dục và vận tải cũng đồng loạt tố cáo chính phủ thiếu giải pháp thay thế khả thi để bù đắp thiệt hại.
Trong bối cảnh đó, Thủ tướng Gabriel Attal kêu gọi các nghiệp đoàn “đối thoại thay vì đối đầu” và cam kết sẽ xem xét một số điều chỉnh nhỏ nếu có đề xuất hợp lý, trong khi Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen nhắc nhở Paris phải tuân thủ các quy định tài khóa nhưng đồng thời thúc giục đảm bảo yếu tố công bằng xã hội.
Giới phân tích nhận định bất ổn xã hội có thể chưa dừng lại, khi Tiến sĩ Philippe Marlière, chuyên gia chính trị châu Âu tại Đại học London, cho rằng Pháp đang bị đẩy tới ranh giới: nếu chính phủ không nhượng bộ, các cuộc đình công có thể lan rộng và nguy cơ khủng hoảng chính trị là khó tránh khỏi.
Dù hiện chưa có dấu hiệu rõ ràng nào cho thấy chính phủ sẽ rút lại kế hoạch cắt giảm, dưới áp lực từ trong và ngoài nước, khả năng điều chỉnh chi tiết vẫn để ngỏ. Các cuộc biểu tình vì thế được coi là dấu hiệu rõ rệt nhất cho thấy chiến lược thắt lưng buộc bụng nếu không được cân nhắc kỹ lưỡng có thể thổi bùng làn sóng phản đối và bất ổn xã hội trên diện rộng.