Sân bay ở Mỹ đóng cửa, nghi ngờ do máy bay không người lái của băng đảng Mexico
Việc đóng cửa đột ngột sân bay tại thành phố biên giới El Paso (bang Texas) trong đêm 11/2 đã làm bùng lên tranh cãi giữa Mỹ và Mexico, sau khi giới chức Mỹ ban đầu cho rằng nguyên nhân xuất phát từ một máy bay không người lái (drone) của băng đảng ma túy Mexico xâm nhập không phận, Reuters đưa tin.
Theo Bộ trưởng Giao thông Mỹ Sean Duffy, người giám sát Cục Hàng không Liên bang (FAA), sự xuất hiện của một drone được cho là của băng đảng Mexico trong không phận Mỹ đã khiến nhà chức trách áp đặt lệnh cấm bay tại sân bay El Paso. Lệnh cấm ban đầu dự kiến kéo dài 10 ngày, song sau đó được rút ngắn còn khoảng 7 giờ.
Tuy nhiên, một số quan chức khác lại đưa ra thông tin trái ngược. Họ cho biết FAA đóng cửa không phận do lo ngại một hệ thống chống drone bằng laser do Lục quân Mỹ thử nghiệm gần đó có thể gây rủi ro cho hoạt động hàng không dân dụng. Các chuyên gia hàng không cũng nhận định, việc phát hiện drone gần sân bay thường chỉ dẫn tới tạm dừng cất hạ cánh trong thời gian ngắn, chứ không phải đóng cửa kéo dài.
Phía Mexico chưa đưa ra phản hồi chính thức. Văn phòng Tổng thống Claudia Sheinbaum cho biết chưa có thông tin về hoạt động drone dọc biên giới. Trong khi đó, Nhà Trắng dẫn lời Tổng thống Donald Trump khẳng định ông “để ngỏ mọi lựa chọn” trước các diễn biến liên quan đến việc các băng đảng sử dụng drone – dấu hiệu cho thấy vấn đề này đang trở thành điểm nóng mới trong quan hệ song phương.
Theo chuyên gia an ninh của Mỹ Vanda Felbab-Brown, các nhóm tội phạm Mexico đã sử dụng drone thương mại giá rẻ hơn một thập niên qua để trinh sát và vận chuyển hàng cấm. Phần lớn thiết bị là các mẫu thương mại được cải biến thô sơ nhằm thả ma túy qua biên giới hoặc theo dõi lực lượng tuần tra.
Ở một số khu vực nội địa Mexico, đặc biệt tại bang Michoacan, các băng đảng lớn như New Generation Jalisco Cartel còn gắn chất nổ tự chế lên drone để tấn công lực lượng an ninh và dân thường, gây thương vong nghiêm trọng.
Dọc biên giới Mỹ–Mexico, drone chủ yếu được sử dụng để thả các gói ma túy hoặc theo dõi hoạt động của lực lượng biên phòng Mỹ nhằm né tránh truy quét. Bộ Quốc phòng Mỹ cho biết mỗi tháng ghi nhận hơn 1.000 vụ xâm nhập không phận bằng drone tại khu vực biên giới. Tuy vậy, các chuyên gia khẳng định chưa từng xảy ra vụ tấn công bằng drone của băng đảng nhằm vào lãnh thổ Mỹ hay lực lượng thực thi pháp luật Mỹ.
Giới chức Mỹ và Mexico đang phối hợp đối phó nguy cơ này. Đầu tuần, quan chức bang New Mexico của Mỹ và bang Chihuahua của Mexico đã họp bàn về các biện pháp giảm thiểu rủi ro từ drone.
Sự cố tại El Paso diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump nhiều lần tuyên bố muốn sử dụng biện pháp quân sự nhằm vào các băng đảng Mexico – lực lượng mà ông cho là “kiểm soát Mexico”.
Tổng thống Claudia Sheinbaum cảnh báo bất kỳ hành động quân sự đơn phương nào của Mỹ trên lãnh thổ Mexico sẽ là hành vi vi phạm nghiêm trọng chủ quyền và “vượt qua lằn ranh đỏ”. Bà từng nhắc lại ký ức lịch sử về cuộc chiến Mỹ–Mexico giai đoạn 1846–1848, khi Mexico mất một nửa lãnh thổ.
Chính quyền ông Trump thời gian gần đây liên tục nhấn mạnh mối đe dọa từ drone của băng đảng Mexico. Ông Steven Willoughby, Giám đốc chương trình chống drone thuộc Bộ An ninh Nội địa Mỹ, từng điều trần trước Quốc hội rằng “không sớm thì muộn”, người Mỹ hoặc lực lượng thực thi pháp luật trở thành mục tiêu tại khu vực biên giới.
Tuy nhiên, một số chuyên gia Mexico phản bác nhận định này. Chuyên gia Carlos Perez Ricart cho rằng không có bằng chứng cho thấy các băng đảng có ý định tấn công Mỹ bằng drone, bởi điều đó “không mang lại lợi ích chiến lược nào cho họ”. Theo ông, việc thổi phồng mối đe dọa có thể phục vụ mục tiêu chính trị trong việc tạo cơ sở cho hành động cứng rắn hơn.