Sự chia rẽ đằng sau những tuyên bố đoàn kết

Bên hối thúc, bên chần chừ

Các nhà lãnh đạo Ukraine đang hối thúc phương Tây cung cấp nhiều vũ khí hơn do lo ngại nếu không tiến hành một chiến dịch lớn, Nga sẽ tận dụng những tháng mùa đông để củng cố các khu vực mà lực lượng này kiểm soát ở Donbass. Trong khi đó, các nhà lãnh đạo phương Tây dường như đã sẵn sàng chuẩn bị cho một cuộc chiến lâu dài khi cho rằng việc tăng cường cung cấp đạn dược và chương trình huấn luyện cho Ukraine sẽ kéo dài ít nhất là tới năm sau.

Tổng Thư ký NATO Jens Stoltenberg nhấn mạnh, NATO phải chuẩn bị cho tình huống cuộc chiến Nga - Ukraine sẽ kéo dài nhiều năm. Một nhà ngoại giao phương Tây nhận định với báo giới trước Hội nghị Thượng đỉnh NATO ở Madrid rằng: “Chúng ta cần suy nghĩ dài hạn, vượt ngoài những gì diễn ra trước mắt chúng ta hiện nay. Chúng ta phải suy nghĩ nhiều cho giai đoạn năm tới và ngoài năm tới cũng như những gì Ukraine cần để giành lại thế chủ động vào mùa xuân năm sau”.

“Ukraine càng sớm đảo chiều cuộc chiến trước Nga càng tốt”, nhà ngoại giao này nhận định nhưng không đưa ra các mốc thời gian rõ ràng, “liệu điều đó có diễn ra trước mùa đông hay không, chúng tôi không thể dự đoán nhưng hiện chúng tôi đang tìm cách cung cấp cho họ vũ khí họ để nối lại các chiến dịch tấn công khi thời tiết ấm lên”.

Đây cũng chính xác là những gì Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đánh giá. Phát biểu trước các nhà lãnh đạo G7 hôm 27/6, nhà lãnh đạo Ukraine cho biết ông cần thêm sự hỗ trợ quân sự để đẩy lùi quân đội Nga trước mùa đông này.

Cố vấn an ninh quốc gia Nhà Trắng Jake Sullivan dường như tán thành với thông điệp đó khi nhận định với báo giới trong Hội nghị Thượng đỉnh G7 ở Bavaria (Đức) rằng Tổng thống Volodymyr Zelensky “đang tập trung chủ yếu vào việc cố gắng đảm bảo Ukraine sẽ có lợi thế trên chiến trường nhiều nhất có thể trong tháng tới chứ không phải trong năm tới bởi ông ấy tin rằng một cuộc chiến kéo dài không nằm trong lợi ích của người dân Ukraine”.

Chiến lược của Tổng thống Ukraine tập trung vào việc hối thúc phương Tây tăng cường nhịp độ hỗ trợ cho Kiev cả về mặt tài chính và quân sự chứ không phải để “mọi thứ kéo dài không xác định”.

Tuy nhiên, Mỹ và các nhà lãnh đạo phương Tây tại Hội nghị Thượng đỉnh NATO ở Madrid đã thừa nhận rằng họ không thể đáp ứng những yêu cầu cấp bách theo khung thời gian của Kiev. Phương Tây cũng thừa nhận mặc dù Nga đối mặt với tổn thất lớn về lực lượng và trang thiết bị trong 4 tháng chiến tranh nhưng các lực lượng của Ukraine cũng chịu thương vong nặng nề. Điều đó khiến cả 2 bên đều gặp nhiều khó khăn trong việc tiến hành bất kỳ chiến dịch lớn nào cũng như đạt được thành quả trên thực địa.

Các nhà phân tích chỉ ra rằng, Mỹ và NATO có thể là chỗ dựa trong một cuộc xung đột ngắn, nhưng cả hai đều không thể hỗ trợ một cuộc chiến kéo dài vì không có đủ thiết bị trong kho vốn đã cạn kiệt và sẽ mất rất nhiều thời gian để chế tạo phần cứng thay thế. Họ đưa ra hai mối nguy hiểm lớn đối với Mỹ và NATO.

Thứ nhất, không có đủ thiết bị trong kho để theo kịp tốc độ hỗ trợ Ukraine nếu chiến tranh kéo dài hơn nữa, ngay cả khi có đơn đặt hàng thiết bị mới trong “đường ống” (chuỗi sản xuất chiến tranh). “Đường ống” có thể không thể đáp ứng kịp nhu cầu do cần thời gian dài để sản xuất vũ khí mới. Nếu chiến tranh lan rộng ra ngoài lãnh thổ Ukraine, NATO còn phải đối mặt với thách thức to lớn trong việc bảo vệ một vùng lãnh thổ rộng lớn với ít vũ khí. Không có dấu hiệu nào cho thấy tình trạng thiếu thiết bị như vậy có thể được khắc phục trong vài năm tới, ngay cả khi có ý chí làm như vậy. Một số chính phủ châu Âu đã bắt đầu “thức tỉnh” về chi tiêu quốc phòng. Tuy nhiên, việc sản xuất vũ khí ở châu Âu cũng diễn ra rất chậm, ngay cả so với Mỹ.

Nguy hiểm thứ hai là, nếu giao tranh nổ ra ở các khu vực khác trên thế giới, như bán đảo Triều Tiên, điều này có thể tạo ra gánh nặng gần như không thể chịu đối với Mỹ. Hiện đã có tình trạng thiếu hụt quân sự nghiêm trọng cho các lực lượng Mỹ ở Hàn Quốc và Nhật Bản.

Cuộc chiến sẽ đi về đâu?

Bộ trưởng Quốc phòng Thụy Điển Peter Hulqvist nhận định: “Cuộc chiến này có thể tiếp tục một thời gian dài. Chúng ta phải duy trì sự ủng hộ cho Ukraine bởi nếu không nhận được sự hỗ trợ này, họ sẽ rơi vào tình thế rất nan giải. Việc hỗ trợ Ukraine thành công là mối quan tâm của tất cả chúng ta bởi sẽ có nguy cơ lớn Nga tấn công các quốc gia khác ở châu Âu”.

Nhận định trên được đưa ra trong bối cảnh Nga đã giành được thị trấn chiến lược Severodonetsk ở phía Đông Ukraine sau nhiều tuần giao tranh dữ dội còn lực lượng Ukraine thì rút quân dọc sông Donets tới thành phố Lysychansk - nơi có địa hình cao hơn. Trong khi đó, nhịp độ hỗ trợ cho Ukraine hiện đang chậm dần được các nhà lãnh đạo châu Âu lý giải rằng do sự hạn chế của kho vũ khí. Ngoài ra, NATO và các nước đối tác vẫn chưa xác định rõ ràng kết cục cuộc chiến ở Ukraine sẽ diễn ra như thế nào.

Các quan chức Ukraine từ chối lập trường nhượng bộ Nga về lãnh thổ, bao gồm cả Crimea - bán đảo sáp nhập vào Nga năm 2014. Tuy nhiên, lập trường của các nhà lãnh đạo phương Tây không đi xa đến vậy mà chỉ dừng lại ở những nhận định chung chung rằng cần đánh bại và ngăn chặn Nga.

Một số quốc gia như Pháp và Đức ủng hộ giải pháp đàm phán hòa bình - một ý tưởng mà cả Nga và Ukraine đều từ chối bởi mỗi bên đều muốn đạt được lợi thế cho mình trên chiến trường trước khi ngồi vào bàn đàm phán. Các quốc gia phương Tây khác thì có tầm nhìn xa hơn khi các lực lượng của Nga củng cố kiểm soát các khu vực ở phía Đông và phía Nam Ukraine.

Các nhà phân tích nhận định, quân đội Nga sẽ gặp khó khăn để duy trì ưu thế trên không và tiến hành các chiến dịch tấn công nhằm vào các vị trí được tăng cường xe bọc thép và pháo hạng nặng. Hạ nghị sĩ đảng Dân chủ bang Virginia Gerry Connolly, người từng là Chủ tịch Hội đồng Nghị viện NATO cho rằng, nếu phương Tây có thể cung cấp các hệ thống vũ khí hiện đại kết hợp với huấn luyện cho quân đội Ukraine để đẩy lùi Nga, về dài hạn, Kiev sẽ chiếm ưu thế.