Tây Ban Nha buộc oanh tạc cơ Mỹ tham chiến Iran phải bay đường vòng
Quyết định của Tây Ban Nha về việc đóng cửa không phận với các máy bay Mỹ tham chiến tại Iran phản ánh lập trường phản đối mạnh mẽ của Madrid đối với cuộc xung đột ở Trung Đông, buộc các máy bay quân sự Mỹ phải điều chỉnh lộ trình, qua đó có thể làm phức tạp thêm việc triển khai lực lượng từ châu Âu tới điểm nóng này.
Bộ trưởng Quốc phòng Tây Ban Nha Margarita Robles hôm 30/3 (giờ địa phương) tuyên bố, nước này không cho phép máy bay Mỹ liên quan đến chiến dịch quân sự tại Iran sử dụng không phận quốc gia. Quyết định được đưa ra sau khi Madrid từ chối để Washington sử dụng các căn cứ quân sự chung trên lãnh thổ Tây Ban Nha phục vụ các hoạt động liên quan đến xung đột.
Bà Robles nhấn mạnh: "Tây Ban Nha sẽ không tham gia hoặc góp phần vào một cuộc chiến được khởi xướng đơn phương và đi ngược luật pháp quốc tế”. Được biết, quyết định trên của Madrid cũng áp dụng với máy bay Mỹ đồn trú tại các quốc gia thành viên của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).
Các nhà phân tích mô tả, quyết định này được xem là động thái bất đồng công khai đáng kể nhất của một đồng minh phương Tây với Washington, kể từ cuộc chiến Iraq năm 2003 – thời điểm Tây Ban Nha vẫn cho phép Mỹ sử dụng lãnh thổ dù vấp phải phản đối trong nước.
Theo Reuters, quyết định trên không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật liên quan đến không phận, mà còn truyền đi thông điệp chính trị rõ ràng, nhấn mạnh ưu tiên đối với giải pháp ngoại giao và tuân thủ luật pháp quốc tế.
Trước đó, truyền thông địa phương đưa tin, khoảng 15 máy bay tiếp dầu KC-135 của Mỹ đã được điều chuyển tới các căn cứ tại Pháp và Đức trong thời gian qua. Việc không thể sử dụng không phận Tây Ban Nha buộc các máy bay ném bom tầm xa như B-52 hay B-1 xuất phát từ căn cứ Fairford (Anh) phải bay theo lộ trình dài hơn.
Reuters dẫn lời giới chuyên gia cho rằng, việc phải điều chỉnh lộ trình bay và phụ thuộc nhiều hơn vào các điểm trung chuyển khác tại châu Âu có thể khiến chi phí vận hành của Mỹ gia tăng, đồng thời làm phức tạp thêm bài toán hậu cần.
Tây Ban Nha là một trong những quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU) lên tiếng phản đối mạnh mẽ chiến dịch quân sự nhằm vào Iran. Madrid thậm chí đã triệu hồi đại sứ tại Israel và hạ cấp quan hệ ngoại giao. Ở chiều ngược lại, Tổng thống Mỹ Donald Trump công khai chỉ trích quyết định này, đồng thời cảnh báo khả năng áp dụng các biện pháp thương mại và nhắc lại việc Tây Ban Nha chưa đạt mục tiêu chi tiêu quốc phòng 5% theo yêu cầu của NATO.
Dù vậy, Madrid vẫn khẳng định tiếp tục tuân thủ các cam kết với NATO, duy trì hợp tác trong khuôn khổ liên minh cũng như với EU về các vấn đề an ninh chung. Các cơ sở quân sự tại Tây Ban Nha vẫn mở để phía Mỹ sử dụng theo các thỏa thuận song phương hiện hành, chủ yếu phục vụ hậu cần và hỗ trợ lực lượng khoảng 80.000 binh sĩ Mỹ đang triển khai tại châu Âu.