Tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm của ASEAN

Tại cuộc họp Ủy ban Hợp tác ASEAN - New Zealand (ANZJCC) lần thứ 10 được tổ chức tại trụ sở Ban Thư ký ASEAN hôm 16/6, hai bên tái khẳng định cam kết tăng cường hợp tác theo Kế hoạch Hành động ASEAN-New Zealand giai đoạn 2021-2025. Hai bên ghi nhận những tiến bộ đạt được trong năm đầu tiên thực hiện Kế hoạch Hành động; mong muốn nối lại các hoạt động đã bị tạm dừng do đại dịch COVID-19, bao gồm giao lưu doanh nghiệp và giao lưu nhân dân, cũng như kế hoạch mở lại biên giới của New Zealand vào cuối tháng 7 tới.

Nhằm thúc đẩy kết nối hàng không và phục hồi kinh tế của cả hai bên, cuộc họp đã ghi nhận tầm quan trọng của việc kết thúc đàm phán Hiệp định Dịch vụ Hàng không ASEAN-New Zealand. Để đạt được mục tiêu này, New Zealand đã giới thiệu chương trình đối tác Hòa bình, Thịnh vượng, Con người và Hành tinh (4Ps). Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn, cuộc họp đã ghi nhận tầm quan trọng của một thỏa thuận đầu tư và thương mại cởi mở, bao trùm, dựa trên các quy tắc, đồng thời hoan nghênh việc Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) có hiệu lực vào tháng 1 năm nay.

Hai bên cũng mong muốn sớm kết thúc đàm phán nâng cấp Hiệp định thiết lập Khu vực Thương mại Tự do ASEAN - Australia - New Zealand (AANZFTA). Cuộc họp cũng thảo luận về các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm, nêu bật tầm quan trọng của các cơ chế do ASEAN dẫn dắt và vai trò trung tâm của ASEAN trong việc duy trì hòa bình, an ninh và ổn định trong khu vực.

ASEAN và Thổ Nhĩ Kỳ trong tuần qua cũng đã cam kết tiếp tục tăng cường hợp tác tại cuộc họp lần thứ tư Ủy ban hợp tác chung vừa được tổ chức tại trụ sở Ban Thư ký ASEAN. Tại cuộc họp, hai bên nêu bật những tiến bộ đạt được trong quan hệ hợp tác song phương, đặc biệt trong các lĩnh vực ưu tiên được nêu trong Đối tác đối thoại lĩnh vực giai đoạn 2019-2023. Hai bên thảo luận một số dự án hợp tác đang trong quá trình triển khai, bao gồm các chương trình nâng cao năng lực ngoại giao và thích ứng với biến đổi khí hậu trong lĩnh vực nông nghiệp, cũng như các dự án trong lĩnh vực du lịch bền vững, thương mại kỹ thuật số và hậu cần, rủi ro thiên tai, phát triển nguồn nhân lực, khoa học và công nghệ, và các cam kết của khu vực tư nhân.

Cuộc họp cũng thảo luận các lĩnh vực tiềm năng hợp tác khác như chế tạo, công nghệ thông tin và truyền thông, thành phố thông minh, khách sạn và du lịch, an ninh mạng, kết nối, kinh tế xanh, nông nghiệp và chế biến thực phẩm, xây dựng và phát triển cơ sở hạ tầng, đóng và bảo trì tàu, hàng không, hậu cần, phát triển bền vững, sức khỏe cộng đồng, biến đổi khí hậu, giáo dục, cũng như sản xuất phim và phim truyền hình.

Cũng trong tuần qua, Bộ trưởng Ngoại giao và đại diện cấp cao các nước ASEAN đã tham dự Hội nghị đặc biệt Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN-Ấn Độ nhân kỷ niệm 30 năm quan hệ đối tác song phương (1992-2022) được tổ chức tại Thủ đô New Delhi. Bộ trưởng Ngoại giao nước chủ nhà S. Jaishankar khẳng định ASEAN không chỉ là trụ cột quan trọng trong chính sách Hành động hướng Đông mà còn cả trong tổng thể chính sách đối ngoại và là trọng tâm Sáng kiến Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương (IPOI) của Ấn Độ. Bên cạnh đó, Ấn Độ ủng hộ ASEAN đóng vai trò trung tâm trong cấu trúc khu vực, coi trọng mối quan hệ láng giềng gần gũi với ASEAN và mong muốn nâng quan hệ ASEAN-Ấn Độ lên Đối tác chiến lược toàn diện.

Các Bộ trưởng ASEAN nhấn mạnh mối liên kết truyền thống hàng thế kỷ giữa Ấn Độ và Đông Nam Á, tạo nền tảng cho quan hệ ASEAN-Ấn Độ đạt nhiều tiến triển qua 3 thập niên. Mặc dù chịu ảnh hưởng bởi dịch COVID-19 nhưng hai bên đã phối hợp duy trì và thúc đẩy quan hệ phát triển tích cực, năng động. Hiện, Ấn Độ là đối tác thương mại lớn thứ 7 của ASEAN với kim ngạch thương mại hai chiều tăng gần 23 lần trong 30 năm qua. Hướng tới tương lai, các Bộ trưởng nhất trí phối hợp thúc đẩy quan hệ ASEAN-Ấn Độ phát huy vai trò chiến lược, đóng góp hiệu quả cho hòa bình, an ninh, ổn định ở khu vực, thông qua triển khai hiệu quả Tuyên bố chung ASEAN-Ấn Độ về Hợp tác triển khai quan điểm ASEAN về Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương vì hòa bình, ổn định và thịnh vượng trong khu vực năm 2021, Kế hoạch hành động ASEAN-Ấn Độ 2021-2025 và khai thác hiệu quả thị trường ASEAN-Ấn Độ rộng lớn gần 2 tỷ người dân với tổng GDP đạt gần 6.000 tỷ USD.

ASEAN nhất trí sẽ thảo luận với Ấn Độ về thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện ASEAN-Ấn Độ thực chất, hiệu quả và cùng có lợi. Theo đó, ASEAN và Ấn Độ nhất trí tiếp tục ưu tiên phục hồi, nâng cao năng lực y tế, bảo đảm cung ứng đầy đủ vaccine và thuốc điều trị; tăng cường hợp tác biển bền vững, ứng phó khủng bố, tội phạm xuyên quốc gia và bạo lực cực đoan; đẩy mạnh trao đổi kinh tế, thương mại nhằm sớm đạt được mục tiêu 200 tỷ USD kim ngạch thương mại song phương, triển khai hiệu quả FTA ASEAN-Ấn Độ, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận thị trường của nhau. Đồng thời, thúc đẩy kết nối, bao gồm kết nối vật chất, kết nối số và giao lưu văn hóa, du lịch, kết nối người dân.

Hai bên nhất trí sớm nối lại thảo luận xây dựng Hiệp định vận tải hàng không ASEAN-Ấn Độ, tăng cường hợp tác ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, đồng thời mở rộng hợp tác chuyển đổi năng lượng, ứng phó biến đổi khí hậu, phát triển xanh và bền vững. Về phần mình, Ấn Độ khẳng định sẽ đóng góp vào nỗ lực thúc đẩy hội nhập khu vực thông qua Sáng kiến Liên kết ASEAN (IAI), phát triển tiểu vùng thông qua Hợp tác Mekong-Sông Hằng, thu hẹp khoảng cách phát triển, hợp tác nông nghiệp, quản lý nguồn nước, khoa học công nghệ, năng lượng, giáo dục…

Trao đổi về các vấn đề quốc tế và khu vực, ASEAN và Ấn Độ khẳng định tiếp tục phối hợp duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn và tự do hàng hải ở Biển Đông. Bộ trưởng Ngoại giao Ấn Độ khẳng định ủng hộ lập trường nguyên tắc của ASEAN về Biển Đông, đề cao luật pháp quốc tế và nhấn mạnh Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982 là khung pháp lý điều chỉnh các hành vi trên biển và đại dương.

Trước đó, ASEAN và Trung Quốc đã tái khẳng định cam kết tăng cường hơn nữa quan hệ đối tác và hợp tác, sau khi thiết lập quan hệ đối tác toàn diện vào năm ngoái, tại hội nghị tham vấn các quan chức cấp cao lần thứ 28 được tổ chức vào hôm 10/6. Trong cam kết, Trung Quốc tái khẳng định ủng hộ xây dựng Cộng đồng ASEAN và vai trò trung tâm của ASEAN trong các cơ chế khu vực do ASEAN dẫn dắt. Hội nghị đã thảo luận về những bước phát triển ở ASEAN và Trung Quốc, đồng thời ghi nhận những tiến bộ đạt được trong các lĩnh vực hợp tác như công nghệ thông tin và truyền thông, kinh tế số, giáo dục, y tế công cộng, văn hóa và thông tin, truyền thông, môi trường, phát triển bền vững, và thu hẹp khoảng cách phát triển. Nhiều hoạt động cũng đã được tổ chức trong khuôn khổ Năm hợp tác phát triển bền vững ASEAN-Trung Quốc. Hai bên cũng tiếp tục tăng cường hợp tác giải quyết đại dịch COVID-19, bao gồm sự hỗ trợ và giúp đỡ của Trung Quốc đối với các quốc gia thành viên ASEAN thông qua việc cung cấp trang thiết bị y tế và vaccine, cũng như thực hiện Chương trình hợp tác quản lý y tế công cộng (PROMPT).