Tổng thống Mỹ dọa “mạnh tay” với Iran
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington đang cân nhắc “những phương án mạnh tay” để đáp trả chiến dịch trấn áp các cuộc biểu tình chống chính phủ tại Iran, trong đó không loại trừ khả năng can thiệp quân sự, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ xung đột khu vực.
Phát biểu với báo giới trên chuyên cơ Không lực Một tối 11/1 (giờ địa phương, tức ngày 12/1 theo giờ Việt Nam), ông Trump cho biết: “Chúng tôi đang xem xét vấn đề này một cách rất nghiêm túc. Quân đội đang xem xét và chúng tôi đang cân nhắc một số lựa chọn rất mạnh. Chúng tôi sẽ đưa ra quyết định”.
Tổng thống Mỹ nói thêm rằng ban lãnh đạo Iran đã chủ động liên hệ, đề nghị “đàm phán” sau những tuyên bố cứng rắn của ông, đồng thời cho biết một cuộc gặp “đang được sắp xếp”. Tuy nhiên, ông cũng để ngỏ khả năng hành động quân sự có thể diễn ra trước khi bất kỳ cuộc gặp nào được tổ chức, nhấn mạnh rằng “chúng tôi có thể phải hành động trước khi có một cuộc họp”.
Phía Iran chưa đưa ra bình luận chính thức về phát biểu mới nhất của ông Trump. Trước đó trong ngày 11/1, các lãnh đạo Iran đã đưa ra cảnh báo gay gắt nhằm ngăn chặn mọi kịch bản can thiệp quân sự từ bên ngoài. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf tuyên bố rằng nếu Iran bị tấn công, “các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng cũng như tất cả các căn cứ, tàu chiến của Mỹ sẽ là mục tiêu hợp pháp”.
Các cuộc biểu tình tại Iran bùng phát từ ngày 28/12, khi các tiểu thương tại khu chợ Grand Bazaar ở Tehran đồng loạt đóng cửa để phản đối sự mất giá nghiêm trọng của đồng rial. Phong trào nhanh chóng lan rộng ra nhiều tỉnh, thành trên cả nước, với các yêu cầu vượt ra ngoài vấn đề chi phí sinh hoạt leo thang, chuyển sang phản đối trực diện hệ thống lãnh đạo tại Iran.
Theo truyền thông nhà nước Iran, ít nhất 109 nhân viên an ninh đã thiệt mạng trong các cuộc đụng độ liên quan đến biểu tình. Tuy nhiên, các nhà hoạt động đối lập ở nước ngoài cho rằng con số thương vong thực tế cao hơn nhiều và bao gồm hàng trăm người biểu tình. Trong khi đó, tình trạng phong tỏa internet trên phạm vi toàn quốc đã kéo dài hơn 72 giờ, theo các tổ chức giám sát độc lập.
Trong phát biểu ngày 11/1, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết chính phủ của ông “sẵn sàng lắng nghe” các yêu cầu chính đáng của người dân, song kêu gọi công chúng không để “những kẻ gây rối” và “các phần tử khủng bố” lợi dụng tình hình để phá hoại đất nước. Ông Pezeshkian cáo buộc Israel và Mỹ đứng sau kích động bất ổn, cho rằng “những thế lực từng tấn công đất nước này” đang tìm cách thổi bùng các vấn đề kinh tế để làm leo thang khủng hoảng.
Diễn biến tại Iran diễn ra trong bối cảnh ông Trump theo đuổi đường lối đối ngoại cứng rắn trên nhiều mặt trận. Trước đó, ông đã gây chấn động dư luận quốc tế với việc bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro, đồng thời công khai thảo luận khả năng mua lại hoặc thậm chí sử dụng vũ lực để kiểm soát Greenland.
Một số nguồn tin cho biết, ông Trump dự kiến sẽ họp với các cố vấn cấp cao trong ngày 13/1 để bàn về các phương án đối với Iran. Theo tờ The Wall Street Journal, các lựa chọn đang được cân nhắc bao gồm không kích quân sự, sử dụng vũ khí mạng bí mật, mở rộng trừng phạt và hỗ trợ trực tuyến cho các nguồn lực chống chính phủ Iran.
Ông Trump cũng tiết lộ kế hoạch trao đổi với tỷ phú Elon Musk về khả năng khôi phục internet tại Iran. Trả lời câu hỏi về việc có hợp tác với SpaceX – công ty cung cấp dịch vụ internet vệ tinh Starlink từng được sử dụng tại Iran – hay không, ông Trump nói: “Ông ấy (Elon Musk) rất giỏi trong lĩnh vực này, và có một công ty rất tốt”.
Bên cạnh Iran, Tổng thống Mỹ còn đề cập tới Venezuela và Greenland. Ông xác nhận sẽ gặp lãnh đạo đối lập Venezuela Maria Corina Machado trong tuần này, đồng thời cam kết các tập đoàn dầu khí quốc tế sẽ “an toàn” nếu đầu tư vào Venezuela. Với Greenland, ông Trump kêu gọi vùng lãnh thổ tự trị của Đan Mạch “đạt được một thỏa thuận” với Mỹ và tái khẳng định lập luận rằng nếu Mỹ không hành động, Nga và Trung Quốc sẽ giành quyền kiểm soát khu vực chiến lược này.