Tổng thống Mỹ Donald Trump ra tối hậu thư chính trị với Iran
Dù tuyên bố giới lãnh đạo lâm thời của Iran đã chấp nhận đối thoại sau các đòn không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Tehran, Tổng thống Donald Trump cho biết, chiến dịch quân sự lần này có khả năng kéo dài trong khoảng bốn tuần.
Phát biểu trước truyền thông hôm 1/3 (giờ địa phương), Tổng thống Mỹ Donald Trump xác nhận, phía Iran đã chủ động liên hệ để tìm kiếm một giải pháp ngoại giao. “Họ muốn nói chuyện và tôi đã đồng ý", ông Trump nói, song từ chối bình luận về thời điểm dự kiến của cuộc tiếp xúc.
Ông Trump nhấn mạnh, Tehran đã đợi quá lâu và lẽ ra một thỏa thuận thực tế hơn đã có thể được ký kết từ trước khi các đòn tấn công nổ ra. Theo ông Trump, chiến dịch quân sự nhắm vào các hạ tầng cốt lõi đã khiến 48 lãnh đạo cấp cao của Iran thiệt mạng, bao gồm cả các nhân vật mà Mỹ từng đối thoại trước đây.
Trong các cuộc phỏng vấn với CNBC và Daily Mail, ông Trump cũng tiết lộ tiến độ của chiến dịch quân sự nhằm vào Tehran hiện đang diễn ra vượt dự kiến. Dù vậy, do quy mô lãnh thổ của Iran, ông dự báo các hoạt động tác chiến có thể duy trì trong vòng bốn tuần, để đảm bảo hoàn thành các mục tiêu chiến lược.
Giới phân tích cho rằng con số bốn tuần mà ông Trump đưa ra không chỉ là dự báo quân sự mà còn là một tối hậu thư chính trị. Một mặt, đây là khoảng thời gian được cho là đủ để quân đội Mỹ hoàn tất việc kiểm soát các mục tiêu quân sự nhạy cảm tại Iran. Mặt khác, khoảng thời gian này sẽ thử thách sự thống nhất và khả năng nhượng bộ của các phe phái chính trị tại Iran trên bàn đàm phán.
Các chuyên gia độc lập thì cảnh báo, việc duy trì chiến sự kéo dài bốn tuần ẩn chứa nhiều rủi ro. Sự phản kháng từ các lực lượng vệ tinh của Iran tại khu vực như Hezbollah hay Houthi có thể làm phức tạp thêm tình hình, biến một cuộc xung đột khu vực thành một cuộc chiến tiêu hao kéo dài, gây thiệt hại không chỉ cho Iran mà cho cả các đồng minh của Mỹ tại Vùng Vịnh.
The Guardian dẫn lời giới học giả nhận định, thế giới đang chứng kiến một cuộc chơi ván bài lật ngửa tại Trung Đông. Lời đề nghị đàm phán từ Iran có thể là lối thoát duy nhất cho một thảm họa nhân đạo, nhưng trên bàn đàm phán lần này, vị thế của hai bên đã thay đổi hoàn toàn. Washington không còn tìm kiếm một sự thỏa hiệp ngang hàng, mà là một cuộc tái cấu trúc trật tự khu vực dưới sức ép của bão lửa và những con số nhảy múa trên sàn giao dịch dầu mỏ.
Được biết, giá dầu Brent đã ghi nhận những biến động trong các phiên giao dịch ngoài giờ hôm 1/3, khi có lúc tăng vọt hơn 10%, chạm ngưỡng 80 USD/thùng. Theo các chuyên gia kinh tế từ các ngân hàng lớn như Barclays và RBC, trong thời gian tới, thị trường năng lượng toàn cầu phải đối mặt với "cơn ác mộng" thực sự.
Nếu tình trạng phong tỏa tại Eo biển Hormuz – tuyến hàng hải huyết mạch lưu thông hơn 20% lượng dầu thế giới kéo dài, giá dầu Brent có thể dễ dàng vượt mốc 100 USD/thùng, thậm chí tiến sát ngưỡng 120 USD trong kịch bản xấu nhất.
Phản ứng trước sức nóng của thị trường, liên minh Các nước xuất khẩu dầu mỏ và các đối tác (OPEC+) đã có động thái can thiệp khẩn cấp. Trong cuộc họp hôm 1/3, các nước thành viên đã đạt thỏa thuận sơ bộ về việc tăng nhẹ sản lượng khai thác thêm 206.000 thùng/ngày. Tuy nhiên, giới phân tích tại Capital Economics cảnh báo rằng con số này chỉ như "muối bỏ bể" trước nguy cơ đứt gãy nguồn cung từ Iran và sự tê liệt của các tuyến vận tải biển tại Vùng Vịnh.
Ở giai đoạn này, một giải pháp bền vững không chỉ cần sự nhượng bộ của các bên trực tiếp tham chiến mà còn cần vai trò hòa giải trung lập từ các tổ chức quốc tế và các cường quốc khác. Việc tìm kiếm một lối thoát ngoại giao là ưu tiên hàng đầu nhằm tránh một cuộc khủng hoảng nhân đạo và kinh tế trên quy mô toàn cầu