Tổng thống Mỹ muốn “tham gia gián tiếp” đàm phán hạt nhân Mỹ - Iran
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 16/2 (giờ địa phương) cho biết ông sẽ “tham gia gián tiếp” vào các cuộc đàm phán cấp cao giữa Mỹ và Iran về chương trình hạt nhân của Tehran, dự kiến diễn ra ngày 18/2 tại Geneva (Thụy Sĩ), đồng thời, bày tỏ tin tưởng Iran lần này có động lực đạt được một thỏa thuận.
Phát biểu với báo giới trên chuyên cơ Air Force One, ông Trump nhấn mạnh: “Tôi sẽ tham gia vào các cuộc đàm phán đó, theo cách gián tiếp. Và chúng sẽ rất quan trọng”. Ông cho rằng Tehran không muốn đối mặt với “những hậu quả” nếu các cuộc thương lượng thất bại, theo Reuters.
Trước thềm đàm phán, căng thẳng tại Trung Đông đang gia tăng. Mỹ đã triển khai thêm một tàu sân bay tới khu vực. Các quan chức Mỹ cho biết quân đội nước này đang chuẩn bị cho khả năng phải tiến hành một chiến dịch quân sự kéo dài nếu nỗ lực ngoại giao không đạt kết quả.
Tổng thống Trump cho rằng Iran từng áp dụng lập trường cứng rắn trong đàm phán, song “đã hiểu hậu quả” khi Mỹ ném bom các cơ sở hạt nhân của nước này hồi mùa hè năm ngoái. Ông đề cập đến việc Washington sử dụng oanh tạc cơ tàng hình B-2 để tấn công các mục tiêu hạt nhân của Iran, cho rằng một thỏa thuận khi đó có thể đã tránh được hành động quân sự.
“Tôi hy vọng họ sẽ hợp lý hơn”, ông Trump nói, đồng thời nhấn mạnh Washington từng có cơ hội đạt thỏa thuận thay vì phải triển khai B-2 để “vô hiệu hóa tiềm năng hạt nhân” của Tehran.
Tuyên bố mới của ông Trump có phần khác với phát biểu hôm 14/2, khi ông từng đề cập khả năng thay đổi chế độ tại Iran và bày tỏ thất vọng về nhiều thập kỷ đàm phán không thành công.
Trước các cuộc không kích của Mỹ hồi tháng 6, đàm phán hạt nhân giữa Washington và Tehran đã đình trệ do bất đồng về yêu cầu của Mỹ buộc Iran từ bỏ hoạt động làm giàu uranium trong lãnh thổ nước này. Washington coi đây là con đường tiềm tàng dẫn tới việc phát triển vũ khí hạt nhân, trong khi Tehran khẳng định chương trình hạt nhân của mình phục vụ mục đích hòa bình.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi ngày 16/2 đã gặp Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) tại Geneva, tuyên bố trên mạng xã hội X rằng ông đến đây nhằm “đạt được một thỏa thuận công bằng và bình đẳng”. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh: “Điều không nằm trên bàn đàm phán là sự khuất phục trước các mối đe dọa”.
IAEA nhiều tháng qua đã yêu cầu Iran giải trình về số phận kho dự trữ 440 kg uranium được làm giàu ở mức cao sau các cuộc không kích của Israel và Mỹ, đồng thời cho phép thanh sát đầy đủ trở lại tại ba cơ sở chủ chốt từng bị đánh bom hồi tháng 6 năm ngoái gồm Natanz, Fordow và Isfahan.
Ngoài vấn đề hạt nhân, Mỹ cũng tìm cách mở rộng phạm vi đàm phán sang các nội dung phi hạt nhân như chương trình tên lửa của Iran. Tuy nhiên, Tehran tuyên bố chỉ sẵn sàng thảo luận về việc hạn chế chương trình hạt nhân để đổi lấy việc dỡ bỏ trừng phạt, đồng thời khẳng định không chấp nhận mức làm giàu uranium bằng 0 và năng lực tên lửa “không nằm trên bàn đàm phán”.