Triển vọng về ngừng bắn ở Dải Gaza trước chuyển giao quyền lực tại Mỹ

Văn phòng Thủ tướng Israel trong thông báo ngày 12/1 (giờ địa phương) cho biết: “Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã thảo luận với Tổng thống Mỹ về tiến triển trong các cuộc đàm phán để giải cứu con tin và cập nhật về nhiệm vụ đã giao cho nhóm đàm phán đến Doha để thúc đẩy việc này”, CNN đưa tin.

Bên cạnh đó, Thủ tướng Israel cũng muốn cảm ơn Tổng thống Joe Biden và Tổng thống sắp nhậm chức Donald Trump vì đã hợp tác trong sứ mệnh thiêng liêng này, Văn phòng Thủ tướng Israel thông tin thêm. Theo Nhà Trắng, hai ông Biden và Netanyahu đã thảo luận về các cuộc đàm phán tại Doha, dựa trên đề xuất mà Tổng thống Mỹ đưa ra vào tháng 5/2024.

Ông Biden một lần nữa kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức ở Gaza, trả tự do cho các con tin và tăng cường viện trợ nhân đạo cho vùng đất này. Ông Biden cũng đã trao đổi với ông Netanyahu về “hoàn cảnh khu vực đã thay đổi cơ bản” sau lệnh ngừng bắn ở Lebanon vào tháng 11 năm ngoái, sự sụp đổ của chính quyền Tổng thống Syria Bashar al-Assad vào tháng 12 và vị thế suy yếu của Iran trong khu vực, Nhà Trắng cho biết thêm.

Cuộc điện đàm giữa Tổng thống Joe Biden và Thủ tướng Benjamin Netanyahu diễn ra khi người đứng đầu cơ quan tình báo nước ngoài Mossad của Israel David Barnea và cố vấn hàng đầu của ông Joe Biden về Trung Đông Brett McGurk, đang có mặt tại thủ đô Doha của Qatar. Đây đều là những quan chức đóng vai trò quan trọng trong việc ký kết bất kỳ thoả thuận nào liên quan đến Gaza. Truyền thông Israel mới đây đã trích dẫn các nguồn tin đáng tin cậy, theo đó, các cuộc đàm phán ngừng bắn diễn ra tại Qatar đã hoàn thành 90%.

Tuy nhiên, vẫn còn những bất đồng liên quan đến việc chuyển đổi từ giai đoạn đầu tiên của lệnh ngừng bắn sang các giai đoạn tiếp theo. Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã phát đi tín hiệu rằng ông chỉ cam kết thực hiện giai đoạn đầu tiên thả một phần con tin để đổi lệnh ngừng giao tranh trong nhiều tuần và sẽ chiến đấu cho đến khi tiêu diệt hoàn toàn năng lực chiến đấu của Hamas tại Dải Gaza. Trong khi đó, Hamas lại muốn Israel rút toàn bộ quân khỏi vùng lãnh thổ Palestine bị chiến tranh tàn phá nặng nề.

Các cuộc đàm phán về lệnh ngừng bắn tại Gaza do Mỹ, Ai Cập và Qatar làm trung gian trong năm qua nhiều lần bị đình trệ vào những thời điểm mà các bên dường như đã tiến gần đến một thoả thuận. Tới nay, duy nhất một lệnh ngừng bắn ngắn ngủi đạt được tại Dải Gaza và đó là trong những tuần đầu tiên của cuộc xung đột. Tuy nhiên, triển vọng đã gia tăng trong những ngày gần đây, nhất là khi Tổng thống đắc cử Mỹ Donald Trump gia tăng cảnh báo Hamas phải đồng ý thoả thuận con tin trước lễ nhậm chức của ông hoặc phải đối mặt với hậu quả thảm khốc.

Bản thân ông Netanyahu cũng phải đối mặt với áp lực từ phía đồng minh phải đạt được một thỏa thuận. Steve Witkoff, quan chức được ông Trump cử làm Đặc phái viên Trung Đông sau khi chính thức nắm quyền, đã ca ngợi tiến triển đạt được tại các cuộc đàm phán Doha và bày tỏ sự lạc quan về việc đạt được những bước tiến vào thời điểm Trump nhậm chức vào ngày 20/1, mặc dù một quan chức chính quyền cấp cao cho biết các cuộc đàm phán vẫn còn khó khăn.

Cố vấn an ninh quốc gia Mỹ Jake Sullivan cho biết, ông McGruk đang hoàn thiện những chi tiết cuối cùng của một văn bản sẽ được gửi tới hai bên. Dù vậy, quan chức này từ chối bình luận về triển vọng đạt được thoả thuận vào ngày 20/1 tới, thời điểm nhậm chức của Tổng thống đắc cử Donald Trump. “Chúng ta đã rất, rất gần, nhưng vẫn có nghĩa là chúng ta chưa tới đích”, ông Sullivan nhận định trên chương trình “State of the Union”.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken lạc quan cho rằng: “Chúng ta đang tiến rất gần với một thỏa thuận ngừng bắn và thả các con tin. Chúng ta cũng đã nói về điều này trong những ngày qua. Tôi hy vọng các công tác cần thiết cho một thoả thuận sẽ được hoàn thành trong thời gian còn lại. Nếu không, kế hoạch của Tổng thống Joe Biden về lệnh ngừng bắn sẽ được chuyển giao cho chính quyền mới. Và tôi tin rằng thoả thuận được sẽ dựa trên kế hoạch mà Tổng thống Joe Biden đã trình bày trước thế giới vào tháng 5”.

Theo Cơ quan y tế Palestine, xung đột giữa Israel và Hamas đã cướp đi sinh mạng của hơn 46.000 người tại Gaza, phần lớn là phụ nữ và trẻ em. Về phía Israel, 1.200 người đã thiệt mạng và khoảng 250 người đã bị bắt làm con tin trong cuộc đột kích ngày 7/10/2023 của Hamas. Gia đình của khoảng 100 con tin vẫn bị giam giữ ở Gaza đang gây sức ép buộc ông Netanyahu phải đạt được thoả thuận để đưa người thân của họ về nhà.

Cuối tuần qua, rất đông người dân Israel đã xuống đường biểu tình ở Tel Aviv, cầm theo ảnh của các con tin. Còn tại Gaza, người dân Palestine vẫn nuôi hy vọng cuộc chiến tranh tàn khốc này sẽ nhanh chóng chấm dứt. Suốt hơn một năm xung đột đã tàn phá phần lớn vùng lãnh thổ Palestine và khiến hơn 80% trong tổng số 2,3 triệu người dân phải rời bỏ nhà cửa.