Trùm ma túy bị tiêu diệt, bạo lực bùng phát tại nhiều bang ở Mexico
Lực lượng an ninh Mexico đã tiêu diệt Nemesio Ruben Oseguera Cervantes, biệt danh “El Mencho” – thủ lĩnh một trong những tổ chức tội phạm quyền lực nhất nước này – trong một chiến dịch quân sự tại bang Jalisco, làm bùng phát làn sóng bạo lực tại nhiều khu vực, trong đó có thành phố Guadalajara.
Theo Bộ Quốc phòng Mexico, Oseguera, 59 tuổi, bị thương trong cuộc đọ súng với binh sĩ tại thị trấn Tapalpa, bang Jalisco ngày 22/2 (giờ địa phương) và đã tử vong trên đường được chuyển bằng trực thăng tới Mexico City. Mỹ từng treo thưởng 15 triệu USD cho thông tin dẫn đến việc bắt giữ ông trùm này.
Chiến dịch đã châm ngòi cho các hành động trả đũa của các tay súng thuộc băng đảng. Nhiều xe cộ bị đốt cháy, các tuyến cao tốc bị phong tỏa tại nhiều bang. Thủ phủ Guadalajara của bang Jalisco – một trong những địa điểm dự kiến tổ chức các trận đấu thuộc khuôn khổ World Cup sắp tới – gần như tê liệt trong đêm 22/2 trong bối cảnh người dân trú ẩn trong nhà.
Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum ca ngợi lực lượng an ninh trong thông điệp đăng trên mạng xã hội X, đồng thời kêu gọi người dân giữ bình tĩnh.
Bộ Quốc phòng Mexico cho biết cuộc đột kích được tiến hành với “thông tin bổ trợ” từ phía Mỹ. Trong chiến dịch, bốn thành viên của băng đảng Jalisco New Generation Cartel (CJNG) đã bị tiêu diệt tại hiện trường, hai đối tượng khác tử vong trong quá trình áp giải về thủ đô. Hai nghi phạm bị bắt giữ, cùng nhiều phương tiện bọc thép, súng phóng rocket và vũ khí hạng nặng bị thu giữ.
Ba quân nhân Mexico bị thương và đang được điều trị y tế.
Chính phủ Mỹ đã xếp CJNG vào danh sách “tổ chức khủng bố” và cáo buộc nhóm này vận chuyển cocaine, heroin, methamphetamine và fentanyl vào lãnh thổ Mỹ. Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Christopher Landau hoan nghênh chiến dịch, gọi Oseguera là “một trong những trùm ma túy tàn nhẫn nhất”. “Đây là một bước phát triển lớn cho Mexico, Mỹ, khu vực Mỹ Latinh và toàn thế giới”, ông Landau nhấn mạnh.
Bộ Ngoại giao Mỹ cảnh báo công dân nước này tại các bang Jalisco, Tamaulipas, Michoacan, Guerrero và Nuevo Leon của Mexico nên ở nơi an toàn trong khi các hoạt động an ninh đang diễn ra. Canada cũng ban hành cảnh báo với công dân, đề cập đến các vụ đấu súng và nổ tại Jalisco, Guerrero và Michoacan.
Hãng Air Canada thông báo tạm dừng các chuyến bay tới Puerto Vallarta do tình hình an ninh, trong khi United Airlines và American Airlines cũng hủy các chuyến bay tới Puerto Vallarta và Guadalajara.
Việc tiêu diệt ông trùm Oseguera diễn ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump gia tăng sức ép lên chính phủ Mexico yêu cầu siết chặt trấn áp buôn bán ma túy, thậm chí từng đe dọa can thiệp trực tiếp.
CJNG được Washington đánh giá có quy mô và sức mạnh tương đương băng đảng Sinaloa – một trong những tổ chức tội phạm khét tiếng nhất Mexico – với mạng lưới hoạt động tại toàn bộ 50 bang của Mỹ. Đây là một trong những nguồn cung cocaine chủ yếu cho thị trường Mỹ và thu lợi hàng tỷ USD từ sản xuất fentanyl và methamphetamine.
Từng là cảnh sát và nông dân trồng bơ, Oseguera tham gia hoạt động buôn ma túy từ thập niên 1990. Ông trùm này từng di cư sang Mỹ, bị kết án năm 1994 tại Tòa án Liên bang khu vực Bắc California vì âm mưu phân phối heroin và thụ án gần ba năm tù trước khi bị trục xuất về Mexico.
Điều đáng nói là sau đó, Oseguera gia nhập lực lượng cảnh sát địa phương nhưng nhanh chóng tái tham gia hoạt động tội phạm cùng trùm ma túy Ignacio Coronel Villarreal hay còn được biết đến với tên “Nacho Coronel”. Sau khi Villarreal bị tiêu diệt, Oseguera cùng Erik Valencia Salazar hay “El 85” thành lập CJNG khoảng năm 2007.
Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) từng mô tả Oseguera là một trong những tội phạm bị truy nã gắt gao nhất Mexico, còn CJNG là một trong những băng đảng bạo lực nhất quốc gia này. Theo FBI, dưới sự lãnh đạo của Oseguera, CJNG đứng sau nhiều vụ sát hại nhằm vào các nhóm buôn ma túy đối địch và lực lượng thực thi pháp luật Mexico.