Việt Nam đề nghị các nước ưu tiên củng cố và phát huy vai trò của ASEAN+3, EAS và ARF với ASEAN

Các hội nghị đã kiểm điểm tình hình hợp tác và thống nhất định hướng phát triển các khuôn khổ liên quan thời gian tới, đồng thời rà soát chuẩn bị cho các hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN+3/EAS/ARF và các Hội nghị cấp cao ASEAN+3 và EAS tại Lào lần lượt vào tháng 7 và tháng 10.

Hoan nghênh những tiến triển tích cực trong các khuôn khổ ASEAN+3, EAS và ARF thời gian qua, các nước nhất trí cần phối hợp đẩy mạnh hợp tác thực chất, cùng có lợi và hỗ trợ hiệu quả ASEAN xây dựng cộng đồng, cùng đóng góp tích cực cho hoà bình, an ninh, ổn định và phát triển tại khu vực. Các đối tác cam kết ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực, cùng ASEAN ứng phó hiệu quả các thách thức chung và định hình cấu trúc khu vực mở, bao trùm, minh bạch và đề cao luật pháp quốc tế.

Tại hội nghị SOM ASEAN+3, các nước hoan nghênh kết quả hội nghị thượng đỉnh Trung Quốc-Nhật Bản-Hàn Quốc lần thứ 9 cuối tháng 5 vừa qua tại Seoul, cũng như sự ủng hộ của các đối tác này đối với vai trò trung tâm và đoàn kết thống nhất của ASEAN. Đồng thời, các nước đánh giá cao vai trò và đóng góp quan trọng của tiến trình ASEAN+3, với ASEAN đóng vai trò chủ đạo, đối với tiến trình liên kết và hợp tác khu vực tại Đông Á.

Các nước nhất trí tiếp tục phối hợp triển khai hiệu quả kế hoạch công tác hợp tác ASEAN+3, làm sâu sắc hơn các lĩnh vực hợp tác hiện có, nhất là thương mại, đầu tư, tài chính, giao lưu nhân dân, đồng thời mở rộng hợp tác trên các lĩnh vực mới như đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, xe điện, năng lượng sạch, tăng trưởng xanh.

Hội nghị SOM EAS tái khẳng định EAS, với ASEAN giữ vai trò động lực chính, là diễn đàn của các lãnh đạo thảo luận các vấn đề chiến lược ảnh hưởng đến hòa bình, an ninh và phát triển thịnh vượng ở khu vực, đồng thời nhất trí cần phát huy hơn nữa vai trò chiến lược của EAS trong bối cảnh khó khăn hiện nay.

Nhận định dư địa, tiềm năng hợp tác EAS còn rất lớn, các nước nhấn mạnh phối hợp triển khai hiệu quả kế hoạch hành động EAS giai đoạn 2024-2028, tập trung vào những lĩnh vực giàu tiềm năng mà ASEAN quan tâm và đối tác EAS có thế mạnh như thương mại, đầu tư, chuyển đổi số, năng lượng, ứng phó biến đổi khí hậu, hướng tới phát triển bền vững.

Tại hội nghị SOM ARF, các nước nhấn mạnh nhu cầu nâng cao hiệu quả hoạt động và tận dụng diễn đàn để thúc đẩy đối thoại và hợp tác về các vấn đề chính trị-an ninh cùng quan tâm, xây dựng lòng tin và ngoại giao phòng ngừa, nhất là trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực biến động nhanh chóng, phức tạp, với nhiều thách thức đa dạng và đa chiều.

Các nước rà soát và đánh giá tích cực hiệu quả của các hoạt động đã được triển khai trong năm giữa kỳ 2023-2024, thống nhất danh mục các hoạt động mới cho năm giữa kỳ 2024-2025 để trình hội nghị ARF lần thứ 31 (7/2024) thông qua.

Thảo luận về các vấn đề quốc tế và khu vực tại các hội nghị, các nước chia sẻ quan ngại về những nguy cơ lớn đối với môi trường hòa bình, an ninh và ổn định khu vực, nhất là căng thẳng gia tăng tại các điểm nóng như Biển Đông, Bán đảo Triều Tiên, xung đột Nga-Ukraine, tình hình Trung Đông, vấn đề Myanmar, cũng như các thách thức phi truyền thống đang nổi lên…

Dù còn một số khác biệt trong cách tiếp cận, nhưng các nước đều nhấn mạnh tuân thủ luật pháp quốc tế, kiềm chế, giảm căng thẳng, tăng cường đối thoại, xây dựng lòng tin, giải quyết hòa bình các khác biệt, tranh chấp trên cơ sở luật pháp quốc tế.

Nhiều nước nêu quan ngại về những diễn biến phức tạp trên Biển Đông thời gian qua, nhất là các hành động đơn phương vi phạm luật pháp quốc tế và UNCLOS 1982; nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo đảm hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn hàng hải và hàng không ở Biển Đông, tuyến hàng hải huyết mạch của khu vực và thế giới.

Theo đó, các nước đề cao và khẳng định ủng hộ lập trường nguyên tắc của ASEAN về Biển Đông, thúc đẩy nỗ lực của các bên thực hiện đầy đủ và hiệu quả DOC, và sớm đạt được Bộ Quy tắc COC hiệu quả, thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế và UNCLOS 1982.