Tập trung đầu tư cho mũi nhọn điền kinh Việt Nam

Bước đột phá từ chuyến tập huấn tại Mỹ

Từ hơn chục năm trước, các nhà quản lý môn điền kinh Việt Nam đều xác định rõ nội dung 4x400m nữ là một trong số ít mũi nhọn để tranh chấp huy chương châu lục, giành vé dự Olympic và đương nhiên là giành HCV ở SEA Games.

Năm 2014, lần đầu tiên tổ tiếp sức 4x400m nữ được đưa sang Mỹ tập huấn dài hạn với thời gian gần 5 tháng. Đó cũng là chuyến tập huấn mang tính đột phá, gây nhiều chú ý trong làng thể thao Việt Nam. Bởi đến lúc đó, những địa điểm tập huấn ở Trung Quốc vẫn được xem là lựa chọn hàng đầu. Nhưng những nhà quản lý vẫn mong có đột phá về thành tích của đội 4x400m nữ khi đang sở hữu nhóm VĐV tài năng như Quách Thị Lan, Nguyễn Thị Huyền, Nguyễn Thị Oanh, Nguyễn Thị Thúy. Ban đầu đội tập ở bang New Jersey, nhưng sau những phản ánh về điều kiện cơ sở vật chất, đoàn được chuyển đến một trung tâm điền kinh hiện đại tại Florida.

Sau chuyến tập huấn có phần ồn ào và gây ít nhiều tranh cãi ấy, nhóm VĐV 400m nữ cũng để lại dấu ấn nhất định. Trong đó, Quách Thị Lan giành HCB nội dung 400m tại ASIAD 17 năm 2014, trong khi tổ tiếp sức 4x400m nữ cán đích ở vị trí thứ 5. Vị trí thứ 5 này chưa như kỳ vọng nhưng vẫn tạo cơ sở để điền kinh Việt Nam tiếp tục đầu tư cho nội dung này. Dù vậy, những chuyến tập huấn của cả tổ 4x400m nữ không diễn ra. Thay vào đó, là những chuyến tập huấn cá nhân của những thành viên trong tổ 4x400m nữ từ nguồn kinh phí thể thao trung ương và địa phương quản lý VĐV.

Trong đó, năm 2015, Quách Thị Lan tiếp tục được sang Mỹ tập huấn chuẩn bị cho SEA Games 28. Tuy nhiên, thời gian tập luyện ngắn và chấn thương khiến cô không đạt phong độ cao, chỉ cùng đồng đội giành HCV nội dung 4x400m tiếp sức. Sau SEA Games 28, trong năm 2015-2016, Tổng cục TDTT (nay là Cục TDTT Việt Nam) và Sở VH-TT&DL Thanh Hóa trước đây quyết định chi khoảng 2 tỉ đồng để đưa Quách Thị Lan và anh trai Quách Công Lịch sang Học viện IMG (Florida) tập huấn, dưới sự dẫn dắt của chuyên gia Loren Seagrave.

Thành tích được báo cáo lại không như kỳ vọng khi cả hai VĐV bị tăng cân, thông số chuyên môn thụt lùi. Tranh cãi nổ ra khi dư luận đặt câu hỏi về tính hiệu quả của việc bỏ ra hàng tỉ đồng cho chuyến tập huấn. Lãnh đạo ngành thể thao khi đó lý giải rằng thành tích trước mắt chưa phản ánh đầy đủ, bởi mục tiêu dài hạn là chuẩn bị cho ASIAD 2018. VĐV tập chủ yếu về kỹ thuật để tạo nền tảng về lâu dài nên tăng cân một chút cũng là bình thường.

Dù gây tranh luận, nhưng ngay sau khi trở về Việt Nam cuối năm 2016, Quách Thị Lan và Quách Công Lịch đã tỏa sáng ở Giải vô địch điền kinh quốc gia tại sân Hàng Đẫy khi cùng giành HCV. Chính họ cũng khẳng định chuyến tập huấn giúp cải thiện tốc độ, thể lực và tạo nền tảng cho các mục tiêu tiếp theo.

Mở ra chương mới?

Chuyến tập huấn tại Pháp vào tháng 10 tới cùng sự góp mặt của chuyên gia Ukraine Valerii mở ra kỳ vọng mới cho tổ tiếp sức 4x400m nữ – nội dung được xác định là trọng điểm của điền kinh Việt Nam hướng đến SEA Games 33 năm 2025 và ASIAD 20 năm 2026.

Các gương mặt như Quách Thị Lan, Nguyễn Thị Hằng, Hoàng Thị Minh Hạnh, Nguyễn Thị Ngọc đã liên tục thi đấu nổi bật ở các giải khu vực và châu lục trong thời gian qua vẫn là chủ lực của nhóm này.

Năm 2024, đội nữ 4x400m lập kỷ lục quốc gia mới (330”81) và giành HCV tại Giải điền kinh các nội dung tiếp sức châu Á. Dù vậy, đội không giành được suất chính thức dự Olympic Paris 2024. Đến năm 2025, các tuyển thủ giành HCB giải vô địch châu Á với thông số 334”77, chỉ thua đội Ấn Độ (334”18). Thành tích ấy vừa khẳng định tiềm năng, vừa cho thấy khoảng cách mà chúng ta cần vượt qua nếu muốn tranh HCV ASIAD 19.

Theo đánh giá của Cục TDTT Việt Nam khi ấy, tại ASIAD 19 (Hàng Châu 2022), thành tích HCĐ thuộc về Sri Lanka (330”88) trong khi Việt Nam chỉ đứng thứ tư (331”61). Với lực lượng này, nếu được tập huấn dài hạn ở nước ngoài và chuẩn bị bài bản, đội hoàn toàn có khả năng chen chân vào nhóm 3 đội mạnh nhất châu lục.

Chính vì vậy, ngành Thể thao đã quyết định đưa 4 tuyển thủ chủ lực sang Pháp tập huấn từ tháng 10-2025. Việc này nằm trong chương trình hợp tác giữa Cục TDTT Việt Nam với Hội hữu nghị hợp tác Việt Nam – Pháp và Hiệp hội thể thao Cộng đồng Pháp ngữ. Đây được coi là điều kiện quan trọng để VĐV tiếp cận môi trường tập luyện chất lượng cao, kiểm chứng sự tiến bộ trước mắt tại SEA Games 33 diễn ra vào cuối năm nay.

Kỳ vọng thành tích

Theo phụ trách bộ môn điền kinh Nguyễn Đức Nguyên, đợt tập huấn tại Pháp sẽ là bước chạy đà quan trọng trước SEA Games 33-2025. Thành tích tại SEA Games sẽ là cơ sở để đánh giá hiệu quả đầu tư, đồng thời dự báo khả năng tranh chấp huy chương tại ASIAD 20-2026 ở Nhật Bản. “Chúng tôi đặt mục tiêu đội nữ 4x400m phải giành HCV SEA Games 33 và tiến tới huy chương ASIAD. Đó là chỉ tiêu cụ thể và hoàn toàn khả thi nếu VĐV được chuẩn bị đúng hướng”, ông Nguyên chia sẻ.

Về lực lượng, 4 tuyển thủ Quách Thị Lan, Hoàng Thị Minh Hạnh, Nguyễn Thị Hằng và Nguyễn Thị Ngọc hiện tập trung tại Trung tâm đào tạo VĐV cấp cao Quốc gia (Hà Nội) với sự chuẩn bị cao độ. Bên cạnh đó, đội cũng được tạo điều kiện cọ xát ở nhiều giải quốc tế trước khi bước vào mục tiêu lớn.

Quyết định đầu tư cho tổ 4x400m nữ bằng chương trình tập huấn dài hạn ở Pháp, kết hợp với chuyên gia quốc tế giàu kinh nghiệm, cho thấy định hướng rõ ràng của ngành thể thao: Không chỉ đặt mục tiêu khu vực, mà hướng tới khẳng định vị thế châu lục. Từ kinh nghiệm nhiều lần đưa VĐV ra nước ngoài tập huấn trước đây, lần này điền kinh Việt Nam đã có sự tính toán kỹ lưỡng hơn, cả về địa điểm, chuyên gia lẫn lộ trình thi đấu.

Trong bối cảnh ASIAD 20 chỉ còn chưa đầy một năm, tổ 4x400m nữ Việt Nam sẽ phải chứng minh sự tiến bộ qua từng bước đi, bắt đầu từ SEA Games 33. Nếu thành công, đây sẽ là minh chứng thuyết phục cho hướng đi đầu tư tập trung vào những nội dung trọng điểm – nơi Việt Nam có cơ hội tranh chấp huy chương và vươn tầm châu lục.