Án điểm kéo dài một phần do giám định

Trao đổi với Báo CAND về việc xử lý 8 vụ án điểm, Chánh Văn phòng Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng chống tham nhũng (PCTN) Vũ Tiến Chiến cho rằng: Quá trình điều tra, truy tố, xét xử, các cơ quan tiến hành tố tụng có nhiều cố gắng, quyết tâm cao, các vụ án đều được xử lý đúng quy định pháp luật, tòa tuyên các mức án phù hợp tính chất, mức độ phạm tội, cơ bản được dư luận đồng tình. Ông cũng thừa nhận, một số vụ án điểm quá trình điều tra, xử lý còn kéo dài, có vụ kéo dài 2 - 3 năm…

Không thể vì sợ sai mà "né"

- Đảm nhiệm ở vị trí vừa tham mưu cho Trưởng, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về PCTN, vừa đôn đốc, theo dõi việc xử lý án tham nhũng các cấp, trực tiếp nhận, chuyển đơn thư tố giác tham nhũng của tổ chức, công dân… Ông có thấy đây là "ghế nóng"?

- Đây là cơ quan mới thành lập, công việc có nhiều khó khăn, phức tạp. Qua hơn 2 năm hoạt động, tôi luôn nhận được sự giúp đỡ của các đồng chí lãnh đạo cấp trên và sự cộng tác, giúp đỡ của các cấp, các ngành… Tôi nghĩ, sức ép lớn nhất đối với mình cũng như Văn phòng Ban Chỉ đạo là sức ép công việc. Vấn đề quan trọng của văn phòng là làm thế nào để giúp Ban Chỉ đạo lựa chọn những lĩnh vực, địa bàn, những vấn đề trọng tâm, trọng điểm trong từng thời kỳ để tập trung chỉ đạo, giải pháp nâng cao hiệu quả PCTN.

- Có người thường tìm cách "né" công việc nhạy cảm, phức tạp vì sợ làm nhiều sai nhiều, còn ông?

- Tôi nghĩ vấn đề quan trọng là phải nhận định, đánh giá đúng bản chất vụ việc để xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, có biện pháp bảo vệ những người có động cơ đúng đắn. Phải năng động, sáng tạo, dám làm và dám chịu trách nhiệm, dù có thể sai sót trong thực hiện nhưng không thể vì sợ sai mà "né", thiếu trách nhiệm…

- Những vụ án điểm được Ban Chỉ đạo theo dõi sát sao và liên tục đôn đốc, chỉ đạo, vậy vì sao vẫn để chậm trễ, kéo dài, thưa ông?

- Thực tế, các vụ án Ban Chỉ đạo chọn là án điểm để tập trung chỉ đạo đều là những vụ án đặc biệt khó khăn, phức tạp, phạm vi chứng minh tội phạm rất rộng cả về không gian, thời gian, lĩnh vực và các quan hệ liên quan. Một số vụ có yếu tố nước ngoài, vừa khó khăn trong xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ, vừa khó khăn về cơ sở pháp lý trong quan hệ tố tụng hình sự với yếu tố quốc tế. Các vụ án này được cơ quan tiến hành tố tụng ở Trung ương khởi tố, điều tra, sau đó lại chuyển về địa phương xét xử nên mất nhiều thời gian nghiên cứu hồ sơ và phải trả đi trả lại nhiều lần.

Đồng thời, các vụ án điểm do công tác giám định tư pháp chưa đáp ứng yêu cầu hoạt động tố tụng nên gặp nhiều khó khăn. Việc phối hợp giữa các cơ quan tố tụng ở Trung ương và địa phương cũng như năng lực một số cán bộ được phân công thụ lý án cũng còn hạn chế… Tuy nhiên, qua việc chỉ đạo các vụ án điểm, chúng tôi có thêm kinh nghiệm trong công tác.

Hiện, Ban Chỉ đạo đã chỉ đạo ban hành 2 quy chế phối hợp giữa Văn phòng Ban Chỉ đạo với các cơ quan tố tụng và cơ quan có liên quan, bước đầu thực hiện có hiệu quả. Tổ chức các cuộc họp liên ngành để tạo sự phối hợp giữa các cơ quan hữu quan, kịp thời giải quyết vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ xử lý.

- Cơ quan CSĐT Bộ Công an cho rằng, giám định là vấn đề còn quá nhiều vướng mắc khiến nhiều vụ án điều tra chậm trễ, không đạt hiệu quả như mong muốn. Theo ông có thể thành lập cơ quan giám định độc lập để xác định thiệt hại trong điều tra án tham nhũng?

- Về việc này, Ban Chỉ đạo Trung ương về PCTN đề nghị Ban Chỉ đạo cải cách tư pháp Trung ương xem xét, sớm thành lập các cơ quan giám định quốc gia để đáp ứng các yêu cầu trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử. Còn việc thành lập như thế nào sẽ do các cơ quan chức năng nghiên cứu, đề xuất với cơ quan có thẩm quyền.

- Trong các vụ án được xác định là "án điểm", đáng chú ý một số vụ sau khi kết luận, xét xử thì tội trạng và mức án tòa tuyên không cho thấy tính chất nghiêm trọng, phức tạp, chẳng hạn vụ "siêu lừa Nguyễn Đức Chi" được xác định án điểm nhưng vừa qua bị cáo này chỉ bị tuyên phạt có 4 năm tù?

- Quá trình điều tra là quá trình xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ để chứng minh sự thật, bản chất của sự việc phạm tội, là quá trình đi từ thông tin ban đầu phản ánh hiện tượng, dấu hiệu phạm tội đến sự thật, nội dung, bản chất tội phạm. Quá trình đó nhất định có những khác nhau, do đó không có cơ sở để nhận xét theo cách hiểu giảm nhẹ cho các đối tượng phạm tội hay thiếu quyết tâm trong điều tra, xử lý tội phạm tham nhũng. Đây cũng là vấn đề cần rút kinh nghiệm trong đưa tin về các vụ án nói chung, vụ án tham nhũng nói riêng để tránh hiểu lầm trong dư luận…

Nói Ban Chỉ đạo PCTN địa phương hiệu quả thấp là không đúng

- Một số quan điểm lo ngại hiệu quả hoạt động của Ban Chỉ đạo PCTN ở địa phương, cho rằng từ khi thành lập Ban Chỉ đạo cấp này, án tham nhũng ở địa phương ít, hiệu quả thấp. Ban Chỉ đạo Trung ương đã có đánh giá nào về việc này, thưa ông?

- Việc thực hiện Ban Chỉ đạo PCTN ở địa phương là đúng đắn. Do đặc điểm từng địa phương nên thời gian thành lập, đi vào hoạt động khác nhau, 23 tỉnh thành lập trong quý IV năm 2007, 30 tỉnh trong quý I năm 2008, 10 địa phương trong quý III và IV năm 2008. Ban Chỉ đạo của 56 địa phương đã thực hiện 783 cuộc làm việc, kiểm tra, đôn đốc các cơ sở về công tác PCTN, nhiều nơi lập đường dây nóng tiếp nhận tin tố giác tham nhũng.

Theo báo cáo của 30 tỉnh, thành phố, Ban Chỉ đạo cấp tỉnh đã lập danh sách 185 vụ án, vụ việc tham nhũng để chỉ đạo, đôn đốc, 28 tỉnh, thành phố đã lựa chọn, tập trung chỉ đạo giải quyết 502 đơn tố cáo tham nhũng.

- Vậy đánh giá hiệu quả thấp là không đúng?

- Trong quá trình hoạt động, Ban Chỉ đạo cấp tỉnh có nơi còn lúng túng trong nội dung, phương thức hoạt động, chất lượng một số nơi còn hạn chế. Tuy nhiên, đối chiếu kết quả chung thì cơ bản đạt yêu cầu, do đó ý kiến nhận xét từ khi lập Ban Chỉ đạo PCTN cấp tỉnh thì án tham nhũng ở địa phương ít, hiệu quả thấp là không đúng tình hình thực tế.

- Xin cảm ơn ông!