Chấm dứt ý tưởng đặt Trung tâm hành chính quốc gia tại Ba Vì

Không có chuyện "dời đô"

Chính phủ khẳng định như vậy trong báo cáo gửi Quốc hội đầu phiên thảo luận khi đưa ra lý giải rằng Trung tâm hành chính quốc gia vẫn nằm trong Hà Nội và không bắt buộc nó phải nằm trong một địa điểm hay một khu vực nào trong Hà Nội.

Trong báo cáo, Chính phủ cũng nêu rõ: Từ thực trạng và những nguyên nhân lịch sử, chắc chắn và mãi mãi Ba Đình vẫn sẽ là "Trung tâm chính trị" của đất nước và trong tâm thức của mỗi người Việt Nam.

Về việc có chuyện "Trung tâm hành chính quốc gia chuyển lên Ba Vì" hay không, báo cáo của Chính phủ khẳng định: ''Ba Vì trong ý tưởng Quy hoạch chung lần này chỉ là nơi dự trữ xây dựng một số cơ quan của Chính phủ theo tầm nhìn đến năm 2050. Trụ sở các Bộ, ngành ở Mỹ Đình không nhất thiết sau này cũng phải chuyển đi nơi nào nếu không có nhu cầu. Việc dành quỹ đất dự trữ là cần thiết, tương tự như việc quy hoạch dành đất cho các công trình công cộng, y tế, giáo dục, thương mại, dịch vụ... phải được nêu trong quy hoạch dài hạn. Đây là đề xuất về tầm nhìn, cần phải có trong một đồ án quy hoạch chung". Như vậy sẽ không tách Trung tâm hành chính và Trung tâm chính trị, mặt khác có thể hiểu là không đặt Trung tâm hành chính quốc gia tập trung trên Ba Vì.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Quân cho biết, tại khu vực Ba Đình không có điều kiện để xây dựng tập trung tất cả trụ sở của các cơ quan đầu não của bộ máy hành chính quốc gia, mà thực tế phải bố trí phân tán ở nhìều khu vực khác nhau trong TP Hà Nội. Hiện nay, một số Bộ, ngành thuộc Chính phủ đang xây dựng trụ sở tại khu vực Mễ Trì - Mỹ Đình. Chính phủ đã chỉ đạo tiếp tục quy hoạch chọn địa điểm để đưa một số Bộ, ngành nữa ra ngoài khu vực nội đô.

''Qua các lần báo cáo Thường trực Chính phủ, Liên danh tư vấn đã đề xuất nhiều vị trí khác nhau, xem xét ở nhiều góc độ, tiêu chí: phù hợp về quy hoạch không gian, hạ tầng, môi trường sinh thái, điều kiện tự nhiên, đất đai... thì Ba Vì hoàn toàn đáp ứng được các điều kiện để quy hoạch là nơi làm việc của các cơ quan hành chính trong tương lai". Tuy báo cáo của Chính phủ đã ''lùi" một bước khi khẳng định sẽ chỉ đặt trụ sở một số cơ quan hành chính tại Ba Vì, nhưng các đại biểu vẫn cho rằng bản báo cáo bổ sung vẫn quá lưu luyến với đề xuất cũ.

Đại biểu Quốc hội xem mô hình quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Ảnh: B.Tuấn).

Đại biểu Trần Du Lịch (TP HCM) đề nghị: ''Nếu nói khu đất đó trên Ba Vì là đất dự trữ để xây các cơ quan hành chính sau năm 2050 thì tốt hơn cả là cứ để đó là đất nông nghiệp và không nói là để làm gì cả. Bây giờ mà nói là dự trữ để làm gì thì chỉ giúp đầu cơ đất thôi, bởi có là khu hành chính trong 50 năm nữa hay không thì chưa ai rõ".

Còn Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hoá, giáo dục, thanh niên, thiếu niên và nhi đồng Nguyễn Minh Thuyết bày tỏ: ''Tôi đồng tình với Bộ trưởng Bộ Xây dựng sẽ không tách Trung tâm hành chính với Trung tâm chính trị và Trung tâm hành chính vẫn đặt tại Ba Đình. Nhưng tôi vẫn thấy có sự lưu luyến ở đây, rằng vẫn muốn đưa các cơ quan hành chính lên Ba Vì". Theo đại biểu Thuyết thì Ba Vì là chốn sơn cùng thủy tận, không ai đưa các cơ quan Chính phủ lên đó trừ khi có chiến tranh....

Một Phó Chủ nhiệm khác của Ủy ban Văn hóa là bà Ngô Thị Minh cũng bày tỏ quan điểm dứt khoát không ủng hộ việc đặt Trung tâm hành chính tại Ba Vì. "Bộ trưởng Bộ Xây dựng phân tích rằng chỉ coi đó là khu dự trữ cho đến sau 2050 sẽ đưa các công trình của các Bộ, ngành mở rộng lên đó. Tôi thấy không nên tiếc thương ý định ban đầu, hãy bỏ luôn ý định đó đi. Hãy cứ để đó là đất nông nghiệp" - đại biểu Phạm Thị Loan tiếp nối.

Trục Thăng Long: Vẫn làm có lãng phí?

Báo cáo giải trình bổ sung về vấn đề trục Thăng Long, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Quân cho biết: Trong Quy hoạch chung có 5 trục giao thông mới được đề xuất song hành với 7 trục hướng tâm hiện hữu, để tăng cường khả năng giao thông và phục vụ 5 đô thị vệ tinh về phía Bắc, phía Tây và phía Nam. Trong đó có một trục phát triển, cũng là một trục cảnh quan được đề xuất kết nối khu vực nội đô với Hòa Lạc - tạm gọi là trục Thăng Long.

Trục Thăng Long bên cạnh chức năng nhằm giải quyết các vấn đề về giao thông và hành lang hạ tầng kỹ thuật là hết sức cần thiết, còn tạo đặc trưng và điểm nhấn về không gian kiến trúc mới cho Thủ đô Hà Nội (Đoạn mở rộng dài khoảng 3,5km tại khu vực từ vành đai 3 đến vành đai 4 để bố trí các công trình kiến trúc văn hóa) và ý tưởng của tư vấn là thể hiện không gian kiến trúc cảnh quan kết nối văn hóa Thăng Long và văn hóa Xứ Đoài. Một số ý kiến đã nêu trục Thăng Long là "trục tâm linh hay trục hoàng đạo" là không đúng với ý tưởng của đồ án".

Theo báo cáo của Chính phủ, dọc trục Thăng Long sẽ được xây dựng và kiểm soát quỹ đất hai bên đường để tạo dựng nên quần thể kiến trúc đô thị hiện đại cho Thủ đô. Các dự án nơi có trục Thăng Long đi qua sẽ được quy hoạch lại để phù hợp với mục tiêu phát triển chung của thành phố. Trục Thăng Long sẽ được phát triển theo từng giai đoạn cụ thể phù hợp với nhu cầu phát triển. Trước mắt cần phải kiểm soát bảo vệ quỹ đất và hành lang cho phát triển tuyến đường này trong tương lai, tránh để cho các dự án đầu tư không đúng mục đích sẽ ảnh hưởng tới công tác di dời, giải phóng mặt bằng trong tương lai.

Phát biểu tại phiên thảo luận, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Thế Thảo cho rằng Hà Nội có nhiều trục hướng tâm nhưng chỉ là trục giao thông đơn thuần, chưa có trục nào để làm trục không gian thể hiện dấu ấn văn hóa của Thủ đô một nước nên cần thiết phải làm. Tuy nhiên, có nhiều ý kiến đã không đồng tình vì lo lãng phí trong khi nước ta chưa giàu, hơn nữa chưa hề có ý tưởng gì về dấu ấn để lưu lại trên ''trục không gian" này. Đại biểu Ngô Thị Minh thì cho rằng nếu không đặt Trung tâm hành chính tại Ba Vì thì làm trục Thăng Long là không cần thiết, có chăng cần tập trung làm các trục đường cho hiệu quả hơn.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Đào (Hà Nội) thì cho rằng vấn đề về trục Thăng Long đang bị một số đối tượng lợi dụng để đẩy giá bất động sản khu vực này. Đại biểu đặt vấn đề tại sao chúng ta không quy hoạch di dân ở các ''khu ổ chuột" trong thành phố lên các khu vực như Ba Vì và xây dựng lại các khu ổ chuột này(?). "Làm sao để sau khi bản quy hoạch này được duyệt thì sẽ không có sự trục lợi của ai đó, không có việc nó đem lại nguồn lợi bất chính cho ai và làm tổn hại cho quốc gia và người dân" - đại biểu Đào bày tỏ.

Còn đại biểu Lê Quốc Dung thẳng thắn chỉ ra có mâu thuẫn trong mục đích làm trục Thăng Long. "Bảo rằng để Trung tâm hành chính ở trong trung tâm Hà Nội nhưng vẫn muốn làm trục Thăng Long là quá lãng phí".

Đối với lý giải của một số người rằng cần làm để trục Thăng Long kiêm luôn trục không gian, là nơi lưu dấu ấn của quy hoạch Thủ đô hiện đại, văn hiến, đại biểu Lê Quốc Dung lắc đầu: "Ta nghèo mà lại muốn chơi sang. Riêng trục Thăng Long tính sơ là mất 10km² đất và nếu đưa người lên Ba Vì thì sẽ phá vỡ hết cảnh quan, thiên nhiên. Tôi đề nghị nên tập trung xây dựng trục Bắc - Nam và nói rõ Trung tâm hành chính không chuyển lên Ba Vì". Đại biểu Dung đề nghị những người có trách nhiệm với Đồ án phải cân nhắc thận trọng, tránh những lãng phí không cần thiết.

Kết thúc thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Kiên cho biết, ngay sau phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ cho tổng hợp các ý kiến của đại biểu gửi đến Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ để Chính phủ tiếp tục chỉ đạo việc nghiên cứu và hoàn chỉnh Đồ án.