Nhớ những lần được phiên dịch cho Bác Hồ

07:48 19/05/2017
Xóm Hạ Hồi xưa, nay là phố Hạ Hồi nằm trong khu phố cũ gần hồ Thiền Quang (Hà Nội). Có một ông lão xấp xỉ tuổi 90 nhưng vẫn “đứng lớp” tuần vài buổi cho một sinh viên học tiếng Đức. Hỏi ông: “Từng này tuổi rồi mà ông vẫn dạy học được? Chúng con bái phục!”. Ông cười rổn rảng: “Trước tôi dạy mấy lớp liền nhưng giờ cũng đuối sức rồi, chỉ còn 1 cháu đã theo học nhiều năm. Nó yêu tiếng Đức và thông minh lắm, nên tôi vẫn giúp cháu trau dồi thứ tiếng rất khó này”…


Buổi sáng giữa tháng 5-2017, mấy anh em chúng tôi được trò chuyện với ông Đỗ Mộng Châu, 86 tuổi, cựu giáo viên ngoại ngữ, từng nhiều năm công tác ở Bộ Giáo dục, Bộ Ngoại giao và 26 năm làm phiên dịch cho Đại sứ quán CHDC Đức tại Việt Nam. Chúng tôi được biết, ông có mối quan hệ thân thiết với một số chiến sỹ quốc tế tham gia bộ đội Việt Minh được Bác Hồ đặt tên như Trung tá Chiến Sỹ (tên thật là Erwin Borchers, gốc Đức)… Chuyện đời, chuyện nghề rồi xoay quanh kỉ niệm những lần ông được phiên dịch cho Bác Hồ.

Ông Châu kể: Sau năm 1954, ở miền Bắc rất ít người biết tiếng Đức. Tôi được cùng các anh em học sinh sang công tác, du học tại Cộng hòa Dân chủ (CHDC) Đức, nên nắm bắt rất nhanh tiếng Đức. Hơn nữa, tôi thạo tiếng Pháp, tiếng Anh nên khi học tiếng Đức cũng dễ tiếp thu, có lẽ nhờ năng khiếu.

Năm 1964, tôi đang công tác ở Bộ Ngoại giao thì Đại sứ quán CHDC Đức đề nghị Bộ Ngoại giao cử cho một phiên dịch vào làm việc trong sứ quán. Ông Đại sứ còn trực tiếp gặp, nói chuyện với đồng chí lãnh đạo Bộ Ngoại giao phụ trách tổ chức: “Chúng tôi đào tạo hàng ngàn sinh viên cho Việt Nam, nay chỉ xin 1 người làm phiên dịch cho sứ quán, mong các đồng chí ủng hộ”… Thế là, tôi được điều sang làm phiên dịch cho Đại sứ quán CHDC Đức.

Bác Hồ đến thăm Trường Thiếu nhi Việt Nam tại thành phố Moritzburg, Cộng hòa Dân chủ Đức năm 1957. (Ảnh nhân vật cung cấp. Ông Châu ngồi hàng sau, thứ nhất từ phải qua).

Nhiều lần được gặp, phiên dịch cho Bác, ông Châu kể: Trong chuyến thăm chính thức CHDC Đức (tháng 7-1957), Bác Hồ đã đến thăm và nói chuyện với thầy và trò Trường Thiếu nhi Việt Nam ở Moritzburg. Hôm đó, tôi được giao nhiệm vụ dàn dựng một chương trình văn nghệ để đón chào Bác và các đại biểu.

Chương trình dự kiến kéo dài 30 phút, nhưng biểu diễn được một lúc thì đồng chí Bí thư thứ nhất Đại sứ quán đến gặp tôi, yêu cầu cắt ngắn chương trình để đảm bảo sức khỏe cho Bác, vì Bác còn nhiều hoạt động trong ngày. Nghe vậy, tôi rất lo vì thầy và trò đã dành nhiều công sức tập luyện, dàn dựng chương trình; ánh mắt của các em học sinh đều toát lên sự háo hức được biểu diễn phục vụ Bác…

Tôi đánh bạo tới gặp một đồng chí trong đoàn, đề nghị dẫn lên gặp Bác. Bác chăm chú nghe tôi trình bày rồi nói: “Chú cứ tiếp tục chương trình như dự kiến. Bác rất khỏe và vui khi được xem các cháu biểu diễn!”. Chương trình văn nghệ kết thúc, chúng tôi đều vui mừng đã hoàn thành nhiệm vụ và có được niềm vinh dự phục vụ Bác… Nhưng sau đó, tôi bị cấp trên nhắc nhở, phê bình vì “báo cáo vượt cấp!”.

Đến năm 1962, ông Châu lại được gặp và phiên dịch cho Bác Hồ. Ông Châu kể, hôm đó hết giờ đứng lớp ở Trường Bổ túc Ngoại ngữ (nay là Đại học Ngoại ngữ Hà Nội), tôi được ông hiệu trưởng giao nhiệm vụ đi phiên dịch một cuộc gặp quan trọng của Trung ương. Có xe ôtô của Bộ Ngoại giao đến tận trường đón.

Tác giả và ông Đỗ Mộng Châu.

Trên đường đi, anh cán bộ vui vẻ trò chuyện với tôi và bật mí: “Hôm nay, Bác Hồ tiếp Phó Thủ tướng CHDC Đức đang thăm nước ta. Tôi đưa anh đi phiên dịch cho Bác”. Nghe vậy, ông Châu thốt lên: “Tôi chỉ biết dạy tiếng Đức, chứ phiên dịch việc quan trọng thế này thì tôi sợ không làm nổi”.

Người cán bộ đó động viên ông Châu: “Anh yên tâm đi. Bác cũng biết tiếng Đức, nhưng vì nguyên tắc ngoại giao nên chúng tôi chọn anh phiên dịch cho Bác. Hơn nữa, đây là cuộc tiếp xã giao, không bàn sâu vấn đề gì”. Nghe anh cán bộ nói Bác biết cả tiếng Đức, tôi lại càng “run” nên nói: “Gặp Bác Hồ thì ai mà chả mừng, nhưng có khi vì mừng quá mà tôi cuống đấy nhé!”.

Vào cuộc tiếp, sau những lời thăm hỏi xã giao giữa Bác và khách, đến lượt Phó Thủ tướng CHDC Đức phát biểu, có câu trân trọng nói về Bác: “Chủ tịch là biểu tượng (sym-bol) của tinh thần quốc tế vô sản và giải phóng dân tộc”. Tôi dịch đến chữ sym-bol thì không nhớ ra tiếng Việt là gì, nên lúng túng cứ đực mặt ra. Bác thấy vậy liền nhắc: “Chú dịch tiếp đi chứ!”. Tôi thành thật: “Thưa Bác, cháu bỗng không nhớ nghĩa từ sym-bol trong tiếng Việt ạ!”. Bác động viên tôi: “Cứ bình tĩnh. Từ nào không nhớ được trong tiếng Việt, cháu cứ nói tiếng Đức, Bác hiểu được!”.

Lần khác, ông Châu được tháp tùng ông Đại sứ CHDC Đức đến chào xã giao Bác. Sau khi thăm hỏi, trao đổi những vấn đề quan hệ giữa hai nước, Bác tặng ông Đại sứ một số món quà, trong đó có chiếc lược bằng kim loại làm từ xác một chiếc máy bay F111 của không quân Mỹ bị bắn rơi trên bầu trời miền Bắc. Rồi Bác lấy ra một tấm ảnh chân dung tặng Đại sứ; trong lúc chưa ai kịp đưa bút cho Bác ghi lời đề tặng thì ông Đại sứ nhanh trí rút chiếc bút cài trong tút áo đưa cho Bác. Người cẩn trọng ghi lời đề tặng, ký tên rồi trao tấm ảnh và trả lại chiếc bút máy cho Đại sứ.

Từ biệt Bác, trên đường từ Phủ Chủ tịch trở về Đại sứ quán, ông Đại sứ nói với ông Châu: “Châu ạ, hôm nay tôi rất vinh dự được gặp Hồ Chủ tịch. Đặc biệt, Người đã tặng tôi những món quà đầy ý nghĩa. Tôi sẽ giữ mãi cây bút này và nó sẽ trở thành bảo vật trong bảo tàng của gia đình tôi!”.

Duy Hiển – Việt Dũng

Trong bối cảnh TP Hồ Chí Minh vận hành theo mô hình chính quyền hai cấp và mở rộng không gian đô thị sau sáp nhập với Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu, vấn đề gia đình không còn là câu chuyện riêng của từng mái nhà, mà đã trở thành một trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững. Báo cáo kết quả triển khai Chiến lược phát triển gia đình giai đoạn 2022-2030 do Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh thực hiện cho thấy, xây dựng gia đình đang được đặt vào vị trí trung tâm của các chính sách văn hóa - xã hội, với nhiều chuyển động rõ nét và thực chất.

Bước sang năm 2026 với kỳ nghỉ Tết Dương lịch kéo dài 4 ngày, nhưng tại các cửa khẩu, không khí làm việc vẫn khẩn trương, nhộn nhịp từ sáng 1/1. Hoạt động xuất nhập khẩu (XNK), xuất nhập cảnh diễn ra thông suốt, thủ tục nhanh gọn, tạo khí thế lạc quan cho một năm mới nhiều kỳ vọng.

Ngày 3/1, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh An Giang cho biết đã ra quyết định khởi tố bị can đối với 11 đối tượng (trong đó, thực hiện bắt tạm giam 8 bị can, áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú đối với 2 bị can; 1 bị can còn lại đang chấp hành án trong một vụ án khác) liên quan đến vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, xảy ra vào các tháng 12/2023 và 1/2024, trên địa bàn xã Hòn Đất, tỉnh An Giang.

Chiều 3/1, Công an đặc khu Phú Quốc (tỉnh An Giang) cho biết, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh An Giang đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam Trần Hửu Nghĩa (SN 1996, nơi thường trú: ấp Cần Thới, xã Cần Đăng, tỉnh An Giang; chỗ ở hiện nay: khu phố Gành Dầu, đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang) về hành vi “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.

Trong chương trình Diễn đàn quốc gia phát triển doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam, nhiều tập đoàn và doanh nghiệp công nghệ lớn đã đưa ra những cam kết cụ thể về việc làm chủ công nghệ lõi và công nghệ chiến lược vào năm 2026. Qua các tham luận có thể thấy, các tập đoàn lớn không còn coi "Make in Vietnam" là một khẩu hiệu truyền thông mà là một tư duy phát triển mới, chuyển từ gia công sang làm chủ thiết kế và công nghệ để đảm bảo an ninh phát triển cho quốc gia.

Công an Cà Mau tập trung quán triệt, triển khai thực hiện hiệu quả các văn bản chỉ đạo của cấp trên về công tác xây dựng Đảng, xây dựng lực lượng CAND, nhất là các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Nhà nước về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.

Việc cố tình hạ giá hợp đồng mua bán nhà đất để trốn nghĩa vụ tài chính với Nhà nước không phải là thủ đoạn mới. Tuy nhiên, vụ án trốn thuế xảy ra tại phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa, liên quan đến Nguyễn Văn Vi (thường gọi là Vi “ngộ”) và vợ là Phạm Thị Hương Giang cho thấy mức độ tính toán, tổ chức và sự liều lĩnh đáng báo động.

Ít nhất 40 người đã thiệt mạng và 119 người khác bị thương, nhiều trường hợp trong tình trạng nguy kịch, trong vụ hỏa hoạn nghiêm trọng xảy ra đêm Giao thừa tại quán bar Le Constellation, thuộc khu nghỉ dưỡng trượt tuyết Crans-Montana, bang Valais (Thụy Sĩ). Đây được xem là một trong những thảm kịch nghiêm trọng nhất trong lịch sử hiện đại của quốc gia này, Reuters đưa tin. 

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 2/1 (giờ địa phương) đã lên tiếng đe dọa can thiệp để ủng hộ người biểu tình tại Iran nếu lực lượng an ninh nước này nổ súng trấn áp, trong bối cảnh các cuộc biểu tình kéo dài nhiều ngày qua đã khiến một số người thiệt mạng và được xem là thách thức nội bộ nghiêm trọng nhất đối với chính quyền Tehran trong nhiều năm trở lại đây.

Giá vàng đã khép lại một năm "rực rỡ" với mức tăng lên tới 80%, gấp gần 20 lần so với mức 5% nếu gửi tiết kiệm. Đây là động lực thúc đẩy nhà đầu tư tìm kiếm lợi nhuận từ kim loại quý.

Liên tiếp các vụ ngộ độc thực phẩm tập thể xảy ra vào những tháng cuối năm cho thấy nguy cơ mất an toàn thực phẩm (ATTP) đang trở lên nóng bỏng. Theo báo cáo của Bộ Y tế, trong 11 tháng 2025, cả nước xảy ra 74 vụ ngộ độc, làm 1.588 người bị ảnh hưởng sức khỏe, trong đó có 19 trường hợp tử vong. Gần Tết, thực phẩm "bẩn" được các đối tượng nhập lậu dùng đủ mọi cách để trà trộn lưu thông vào thị trường.

Vừa qua, Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP Hồ Chí Minh đã khởi tố bị can và bắt tạm giam Nguyễn Thanh Hải (tức "Hiệp sĩ" Nguyễn Thanh Hải) cùng 40 đối tượng với 5 tội danh, gồm: "Cưỡng đoạt tài sản", "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản"; "Mua bán người"; "Tổ chức, môi giới cho người khác xuất, nhập cảnh trái phép", "Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân".

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文