Nhớ những lần được phiên dịch cho Bác Hồ

07:48 19/05/2017

Xóm Hạ Hồi xưa, nay là phố Hạ Hồi nằm trong khu phố cũ gần hồ Thiền Quang (Hà Nội). Có một ông lão xấp xỉ tuổi 90 nhưng vẫn “đứng lớp” tuần vài buổi cho một sinh viên học tiếng Đức. Hỏi ông: “Từng này tuổi rồi mà ông vẫn dạy học được? Chúng con bái phục!”. Ông cười rổn rảng: “Trước tôi dạy mấy lớp liền nhưng giờ cũng đuối sức rồi, chỉ còn 1 cháu đã theo học nhiều năm. Nó yêu tiếng Đức và thông minh lắm, nên tôi vẫn giúp cháu trau dồi thứ tiếng rất khó này”…

Buổi sáng giữa tháng 5-2017, mấy anh em chúng tôi được trò chuyện với ông Đỗ Mộng Châu, 86 tuổi, cựu giáo viên ngoại ngữ, từng nhiều năm công tác ở Bộ Giáo dục, Bộ Ngoại giao và 26 năm làm phiên dịch cho Đại sứ quán CHDC Đức tại Việt Nam. Chúng tôi được biết, ông có mối quan hệ thân thiết với một số chiến sỹ quốc tế tham gia bộ đội Việt Minh được Bác Hồ đặt tên như Trung tá Chiến Sỹ (tên thật là Erwin Borchers, gốc Đức)… Chuyện đời, chuyện nghề rồi xoay quanh kỉ niệm những lần ông được phiên dịch cho Bác Hồ.

Ông Châu kể: Sau năm 1954, ở miền Bắc rất ít người biết tiếng Đức. Tôi được cùng các anh em học sinh sang công tác, du học tại Cộng hòa Dân chủ (CHDC) Đức, nên nắm bắt rất nhanh tiếng Đức. Hơn nữa, tôi thạo tiếng Pháp, tiếng Anh nên khi học tiếng Đức cũng dễ tiếp thu, có lẽ nhờ năng khiếu.

Năm 1964, tôi đang công tác ở Bộ Ngoại giao thì Đại sứ quán CHDC Đức đề nghị Bộ Ngoại giao cử cho một phiên dịch vào làm việc trong sứ quán. Ông Đại sứ còn trực tiếp gặp, nói chuyện với đồng chí lãnh đạo Bộ Ngoại giao phụ trách tổ chức: “Chúng tôi đào tạo hàng ngàn sinh viên cho Việt Nam, nay chỉ xin 1 người làm phiên dịch cho sứ quán, mong các đồng chí ủng hộ”… Thế là, tôi được điều sang làm phiên dịch cho Đại sứ quán CHDC Đức.

Bác Hồ đến thăm Trường Thiếu nhi Việt Nam tại thành phố Moritzburg, Cộng hòa Dân chủ Đức năm 1957. (Ảnh nhân vật cung cấp. Ông Châu ngồi hàng sau, thứ nhất từ phải qua).

Nhiều lần được gặp, phiên dịch cho Bác, ông Châu kể: Trong chuyến thăm chính thức CHDC Đức (tháng 7-1957), Bác Hồ đã đến thăm và nói chuyện với thầy và trò Trường Thiếu nhi Việt Nam ở Moritzburg. Hôm đó, tôi được giao nhiệm vụ dàn dựng một chương trình văn nghệ để đón chào Bác và các đại biểu.

Chương trình dự kiến kéo dài 30 phút, nhưng biểu diễn được một lúc thì đồng chí Bí thư thứ nhất Đại sứ quán đến gặp tôi, yêu cầu cắt ngắn chương trình để đảm bảo sức khỏe cho Bác, vì Bác còn nhiều hoạt động trong ngày. Nghe vậy, tôi rất lo vì thầy và trò đã dành nhiều công sức tập luyện, dàn dựng chương trình; ánh mắt của các em học sinh đều toát lên sự háo hức được biểu diễn phục vụ Bác…

Tôi đánh bạo tới gặp một đồng chí trong đoàn, đề nghị dẫn lên gặp Bác. Bác chăm chú nghe tôi trình bày rồi nói: “Chú cứ tiếp tục chương trình như dự kiến. Bác rất khỏe và vui khi được xem các cháu biểu diễn!”. Chương trình văn nghệ kết thúc, chúng tôi đều vui mừng đã hoàn thành nhiệm vụ và có được niềm vinh dự phục vụ Bác… Nhưng sau đó, tôi bị cấp trên nhắc nhở, phê bình vì “báo cáo vượt cấp!”.

Đến năm 1962, ông Châu lại được gặp và phiên dịch cho Bác Hồ. Ông Châu kể, hôm đó hết giờ đứng lớp ở Trường Bổ túc Ngoại ngữ (nay là Đại học Ngoại ngữ Hà Nội), tôi được ông hiệu trưởng giao nhiệm vụ đi phiên dịch một cuộc gặp quan trọng của Trung ương. Có xe ôtô của Bộ Ngoại giao đến tận trường đón.

Tác giả và ông Đỗ Mộng Châu.

Trên đường đi, anh cán bộ vui vẻ trò chuyện với tôi và bật mí: “Hôm nay, Bác Hồ tiếp Phó Thủ tướng CHDC Đức đang thăm nước ta. Tôi đưa anh đi phiên dịch cho Bác”. Nghe vậy, ông Châu thốt lên: “Tôi chỉ biết dạy tiếng Đức, chứ phiên dịch việc quan trọng thế này thì tôi sợ không làm nổi”.

Người cán bộ đó động viên ông Châu: “Anh yên tâm đi. Bác cũng biết tiếng Đức, nhưng vì nguyên tắc ngoại giao nên chúng tôi chọn anh phiên dịch cho Bác. Hơn nữa, đây là cuộc tiếp xã giao, không bàn sâu vấn đề gì”. Nghe anh cán bộ nói Bác biết cả tiếng Đức, tôi lại càng “run” nên nói: “Gặp Bác Hồ thì ai mà chả mừng, nhưng có khi vì mừng quá mà tôi cuống đấy nhé!”.

Vào cuộc tiếp, sau những lời thăm hỏi xã giao giữa Bác và khách, đến lượt Phó Thủ tướng CHDC Đức phát biểu, có câu trân trọng nói về Bác: “Chủ tịch là biểu tượng (sym-bol) của tinh thần quốc tế vô sản và giải phóng dân tộc”. Tôi dịch đến chữ sym-bol thì không nhớ ra tiếng Việt là gì, nên lúng túng cứ đực mặt ra. Bác thấy vậy liền nhắc: “Chú dịch tiếp đi chứ!”. Tôi thành thật: “Thưa Bác, cháu bỗng không nhớ nghĩa từ sym-bol trong tiếng Việt ạ!”. Bác động viên tôi: “Cứ bình tĩnh. Từ nào không nhớ được trong tiếng Việt, cháu cứ nói tiếng Đức, Bác hiểu được!”.

Lần khác, ông Châu được tháp tùng ông Đại sứ CHDC Đức đến chào xã giao Bác. Sau khi thăm hỏi, trao đổi những vấn đề quan hệ giữa hai nước, Bác tặng ông Đại sứ một số món quà, trong đó có chiếc lược bằng kim loại làm từ xác một chiếc máy bay F111 của không quân Mỹ bị bắn rơi trên bầu trời miền Bắc. Rồi Bác lấy ra một tấm ảnh chân dung tặng Đại sứ; trong lúc chưa ai kịp đưa bút cho Bác ghi lời đề tặng thì ông Đại sứ nhanh trí rút chiếc bút cài trong tút áo đưa cho Bác. Người cẩn trọng ghi lời đề tặng, ký tên rồi trao tấm ảnh và trả lại chiếc bút máy cho Đại sứ.

Từ biệt Bác, trên đường từ Phủ Chủ tịch trở về Đại sứ quán, ông Đại sứ nói với ông Châu: “Châu ạ, hôm nay tôi rất vinh dự được gặp Hồ Chủ tịch. Đặc biệt, Người đã tặng tôi những món quà đầy ý nghĩa. Tôi sẽ giữ mãi cây bút này và nó sẽ trở thành bảo vật trong bảo tàng của gia đình tôi!”.

Duy Hiển – Việt Dũng

Bắt giữ đối tượng trang bị súng ngắn khi bán ma tuý

Hơn 1,4 kg ma túy các loại như" Heroine, Methaphetamine, Ketamine, MDMA cùng súng, đạn đã bị Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Hưng Yên phối hợp với các đơn vị liên quan phát hiện, thu giữ khi bắt giữ đối tượng “sở hữu” 5 tiền án Trương Văn Hải (SN 1974, trú tại tổ dân phố Bần, phường Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên).

Hàng loạt ô tô dồn toa ở Hà Nội, xe con bị "vò nát"

Vụ tai nạn liên hoàn xảy ra giữa hàng loạt ô tô trên tuyến Vành đai 3 trên cao, đoạn cầu Thăng Long theo hướng đi Nội Bài khiến nhiều phương tiện bị hư hỏng, trong đó có một chiếc xe con bị "vò nát".

TP Hồ Chí Minh: Gắn mã định danh cho công trình hạ tầng

Triển khai mã định danh thống nhất cho công trình hạ tầng phục vụ công tác theo dõi, quản lý công trình là một trong những nội dung đáng chú ý của kế hoạch thực hiện chuyển đổi số trong hoạt động xây dựng, quản lý, khai thác kết cấu hạ tầng xây dựng trên địa bàn TP Hồ Chí Minh.

Bộ Y tế cảnh báo khẩn về loại virus lây từ chuột sau chùm ca bệnh tử vong trên tàu du lịch

Bộ Y tế phát đi cảnh báo về nguy cơ bệnh do virus Hanta sau khi ghi nhận chùm ca mắc và tử vong trên tàu du lịch quốc tế ở khu vực Nam Đại Tây Dương, đồng thời khuyến cáo người dân chủ động phòng ngừa nguy cơ lây bệnh từ chuột.

Chiêu lừa tinh vi từ những “suất nội bộ giá rẻ”

Những lời chào mời “suất nội bộ giá rẻ” đang lan tràn trên mạng xã hội, được dàn dựng bằng kịch bản ngày càng tinh vi từ fanpage giả, giao dịch ảo đến giấy tờ giả, biến niềm tin của người mua thành công cụ để chiếm đoạt tài sản. Không ít nạn nhân chỉ nhận ra mình sập bẫy khi đã mất hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng và rơi vào vòng xoáy tranh chấp pháp lý kéo dài.

Giá vàng tiếp tục giảm

Giá vàng thế giới giảm mạnh kéo giá vàng trong nước đi xuống, giảm cả triệu đồng mỗi lượng.

Nổ lớn tại nhà máy pháo hoa ở Trung Quốc: Ít nhất 21 người thiệt mạng

Một vụ nổ nghiêm trọng xảy ra tại nhà máy sản xuất pháo hoa ở tỉnh Hồ Nam (Trung Quốc) đã khiến ít nhất 21 người thiệt mạng và 61 người bị thương, truyền thông nhà nước Trung Quốc đưa tin ngày 5/5. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã yêu cầu tiến hành điều tra toàn diện, làm rõ nguyên nhân và xử lý trách nhiệm liên quan.

Giải cứu 21 nạn nhân mắc kẹt trong vụ tai nạn giao thông trên cao tốc

Cơ quan Công an đã đến hiện trường giải cứu 21 người mắc kẹt trong vụ tai nạn giao thông trên cao tốc TP Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây, đưa đi bệnh viện cấp cứu.

Tạm giữ 3 đối tượng dùng nón bảo hiểm đánh người trên đường

Ngày 5/5, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hồ Chí Minh cho biết đã tạm giữ 3 đối tượng: Phan Văn Nhựt (SN 2006, ngụ phường Tam Thắng), Nguyễn Quốc Chỉnh (SN 2004) và Lê Phú Thành (SN 2007, cùng ngụ phường Vũng Tàu) để điều tra về hành vi “Gây rối trật tự công cộng”.

Sữa a2 Platinum Premium bị thu hồi tại Mỹ, Bộ Y tế yêu cầu ngừng kinh doanh

Trước việc 3 lô sữa a2 Platinum Premium USA dành cho trẻ 0–12 tháng tuổi phát hiện chứa cereulide – độc tố bền nhiệt do vi khuẩn Bacillus cereus sinh ra, có thể gây hại cho trẻ nhỏ, Bộ Y tế đề nghị rà soát, thu hồi, ngừng kinh doanh.

Thẩm mỹ viện Khơ Thị bị phạt 95 triệu đồng, buộc tiêu hủy nhiều mỹ phẩm

Ngày 5/5, Phòng Kiểm tra - Pháp chế (Sở Y tế TP Hồ Chí Minh) vừa ban hành các quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với nhiều đơn vị kinh doanh dược phẩm, mỹ phẩm trên địa bàn. Đáng chú ý, có đơn vị bị phạt nặng 95 triệu đồng và bị đình chỉ hoạt động do hàng loạt sai phạm nghiêm trọng.

Tuyên án 38 bị cáo chiếm đoạt tiền khách hàng từ thẻ tín dụng

Đào Thị Kiều Oanh cùng các đồng phạm đã thiết lập đường dây chuyển đổi tín dụng thành tiền mặt, sử dụng số điện thoại ảo và các thủ đoạn công nghệ để rút tiền từ thẻ tín dụng của hàng trăm người, chiếm đoạt cả tỷ đồng.

Cảnh báo tình trạng học sinh sử dụng xe “độ, chế” nguy cơ mất ATGT

Thời gian gần đây, trên địa bàn xã Thạnh An (TP Cần Thơ), tình trạng học sinh sử dụng xe đạp điện, xe máy điện, xe máy 50cc "độ, chế" có chiều hướng gia tăng, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông (ATGT), cháy nổ và đe dọa tính mạng, sức khỏe của người điều khiển cũng như cộng đồng.

Ô tô lao vào khu đi bộ ở Đức khiến nhiều người thương vong

Một vụ “xe điên” kinh hoàng đã xảy ra tại trung tâm thành phố Leipzig, miền Đông nước Đức vào ngày 4/5 (giờ địa phương), khiến ít nhất 2 người thiệt mạng và nhiều người khác bị thương nặng. Đây là vụ việc mới nhất trong chuỗi các vụ lao xe gây chấn động nước Đức những năm gần đây.

Cướp 2,4kg vàng rồi mua ô tô và tổ chức "tiệc" ma túy

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh vừa ra Quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 4 đối tượng liên quan đến vụ cướp giật tài sản đặc biệt nghiêm trọng xảy ra trên địa bàn, đồng thời thu hồi số tài sản trị giá khoảng 10 tỷ đồng.

Công an làm việc với người phụ nữ đăng thông tin lệch chuẩn về Quảng trường Hồ Chí Minh

Chiều 4/5/2026, Phòng An ninh chính trị nội bộ, Công an tỉnh Nghệ An làm việc với người phụ nữ đăng thông tin thiếu chuẩn mực, nhạy cảm liên quan đến Quảng trường Hồ Chí Minh.