Đại biểu Quốc hội đề xuất hạ nhiệt thị trường bất động sản; tăng lương cán bộ, công chức

Sáng 21/4, Quốc hội tiếp tục thảo luận tại hội trường về đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2025; tình hình thực hiện những tháng đầu năm 2026 và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì phiên họp; Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành phiên họp.

Qua thảo luận, một số đại biểu Quốc hội cảnh báo dòng tín dụng đang lệch vào bất động sản đầu cơ, đẩy giá nhà vượt xa thu nhập và tiềm ẩn rủi ro dài hạn; từ đó đề xuất giải pháp nhằm ổn định nguồn cung, hạ nhiệt thị trường; đồng thời đề nghị tăng lương để đảm bảo cuộc sống của cán bộ, công chức, viên chức.

Đại biểu Lê Hoàng Anh (Đoàn Gia Lai) bày tỏ lo ngại khi phần lớn tín dụng trong nước đang dồn vào bất động sản mang tính đầu cơ. Giá nhà tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh hiện cao gấp 25 - 30 lần thu nhập bình quân năm, trong khi ngưỡng lành mạnh theo thông lệ quốc tế khoảng 4 - 6 lần.

Theo đại biểu, điều này đồng nghĩa việc người trẻ, dù lao động nhiều năm, vẫn khó có cơ hội sở hữu nhà ở, trong khi tài sản có xu hướng tập trung nhóm người đã có sẵn đất đai. Nếu kéo dài, không chỉ làm gia tăng bất bình đẳng kinh tế, mà còn có thể ảnh hưởng niềm tin vào sự công bằng xã hội.

Đại biểu dẫn kinh nghiệm quốc tế và cho biết, nhiều cuộc khủng hoảng lớn như tại Nhật Bản, Mỹ, Trung Quốc đều có điểm chung là bong bóng bất động sản được nuôi dưỡng bởi tín dụng; đồng thời phân tích số liệu dư nợ tín dụng bất động sản và cho rằng “xu hướng đáng quan ngại”.

Cụ thể, dư nợ tín dụng bất động sản tăng 132% giai đoạn 2021 - 2025, từ khoảng 1,955 triệu tỷ đồng lên 4,541 triệu tỷ đồng, cao gấp 2,4 lần tốc độ tăng của lĩnh vực công nghiệp. Đến năm 2025, quy mô tín dụng bất động sản lớn gấp 1,81 lần công nghiệp và gấp 5,3 lần nông, lâm, thủy sản; chỉ tính riêng bất động sản và xây dựng chiếm tới 27,4% tổng tín dụng toàn hệ thống.

“Đáng chú ý, giai đoạn 2024 - 2025, tín dụng bất động sản tăng tới 37,6%, trong khi tín dụng công nghiệp chỉ tăng 9,4%. Điều này cho thấy dòng vốn đang bị "giam" trong tài sản đầu cơ, thay vì chảy vào các lĩnh vực tạo ra giá trị gia tăng, xuất khẩu và việc làm bền vững”, đại biểu Lê Hoàng Anh nêu và đề nghị Chính phủ có giải pháp kiểm soát tín dụng vào bất động sản đầu cơ bằng các công cụ thị trường, hạn chế việc sử dụng mệnh lệnh hành chính. Đồng thời, nghiên cứu áp dụng cơ chế dự trữ bắt buộc theo lĩnh vực để định hướng dòng vốn vào sản xuất, công nghiệp và công nghệ.

Bên cạnh đó, cần sớm triển khai các công cụ tài chính về đất đai theo hướng đánh vào hiệu quả sử dụng, như áp dụng phí sử dụng đất gắn với thời gian đưa vào khai thác. Trước mắt, có thể thí điểm tại Hà Nội trong Luật Thủ đô, sau đó mở rộng tại TP Hồ Chí Minh trong khuôn khổ Luật đô thị đặc biệt.

Đại biểu cũng đề xuất áp dụng mức phí tăng dần đối với những dự án chậm triển khai quá 24 tháng; đồng thời áp dụng thuế, phí lũy tiến đối với nhà, đất từ tài sản thứ hai trở lên nhưng không đưa vào sử dụng hoặc cho thuê.

"Nguồn thu từ các chính sách trên cần được ưu tiên cho phát triển nhà ở xã hội, cải tạo chung cư cũ và đầu tư hạ tầng đô thị thiết yếu, qua đó góp phần đưa đất đai trở lại đúng giá trị sử dụng", đại biểu nói.

Cần tăng lương phù hợp để đảm bảo đời sống, tạo động lực phát triển khu vực công.

Phát biểu tại phiên họp, đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn Vĩnh Long) đề nghị tăng lương phù hợp cho cán bộ, công chức, viên chức vì cho rằng việc điều chỉnh mức lương cơ sở không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn tác động trực tiếp đến đời sống, động lực làm việc.

Theo đại biểu, thời gian qua, Nhà nước đã có những bước điều chỉnh tích cực khi nâng mức lương cơ sở từ 1,49 triệu đồng lên 1,8 triệu đồng, sau đó lên 2,34 triệu đồng/tháng và dự kiến tăng lên 2,53 triệu đồng từ ngày 1/7/2026. Tuy nhiên, vấn đề hiện nay không chỉ là có tăng hay không, mà là tăng ở mức nào để vừa đảm bảo đời sống, vừa phù hợp khả năng ngân sách và tạo động lực phát triển khu vực công.

Đánh giá về phương án tăng lên 2,53 triệu đồng/tháng, đại biểu Thạch Phước Bình nhận định đây là bước điều chỉnh hợp lý về mặt kỹ thuật, song chưa đủ mạnh để đảm bảo cuộc sống cho đa số người làm việc trong khu vực công. Mức tăng này tương đương khoảng 8,12% so với hiện hành, cao hơn lạm phát bình quân năm 2025 (3,63%) và CPI quý I-2026 (3,51%), đồng nghĩa người hưởng lương ngân sách có cải thiện thu nhập thực tế. Tuy nhiên, mức tăng này mới chỉ dừng ở mục tiêu ổn định, chưa đạt mục tiêu đảm bảo đời sống.

Đại biểu dẫn chứng, một công chức mới vào nghề với hệ số lương 1,86 chỉ đạt khoảng 4,7 triệu đồng/tháng trước khi trừ bảo hiểm, trong khi chi phí sinh hoạt tối thiểu tại đô thị phổ biến từ 6-7 triệu đồng/tháng, khiến nhiều người khó sống độc lập bằng lương, phải phụ thuộc nguồn thu bổ sung, từ đó ảnh hưởng đến động lực và chất lượng cuộc sống.

So sánh với khu vực doanh nghiệp, từ ngày 1/1/2026, lương tối thiểu vùng dao động từ 3,7 đến 5,31 triệu đồng/tháng, bình quân khoảng 4,47 triệu đồng. Với mức lương cơ sở dự kiến 2,53 triệu đồng, người có hệ số thấp chỉ đạt khoảng 4,7 triệu đồng/tháng, trong khi hệ số 2,1 đạt khoảng 5,3 triệu đồng/tháng. Như vậy, nhóm thấp nhất chỉ nhỉnh hơn mức tối thiểu vùng bình quân, còn nhóm cao hơn mới chạm ngưỡng vùng 1. Với chi phí sinh hoạt tại đô thị, đây chỉ là mức “cầm cự”, chưa đảm bảo cuộc sống ổn định.

Đại biểu cũng lưu ý áp lực chi tiêu ngày càng lớn, khi nhiều nhóm hàng thiết yếu tăng nhanh hơn CPI chung. Trong năm 2025, chi phí nhà ở, điện, nước và vật liệu xây dựng tăng 8,3%, trong khi thuốc và dịch vụ y tế tăng tới 12,92%. Đây đều là các khoản chi khó cắt giảm đối với hộ gia đình công chức, viên chức, khiến việc tăng lương 8,12% chưa tạo được cảm giác an tâm về tài chính.

Từ thực tiễn trên, đại biểu Thạch Phước Bình đề xuất xem xét mức lương cơ sở từ 2,65 đến 2,7 triệu đồng/tháng, tương đương mức tăng khoảng 13-15%. Theo ông, với phương án này, người có hệ số 1,86 có thể đạt khoảng 4,9-5 triệu đồng/tháng, còn hệ số 2,1 đạt trên 5,5 triệu đồng/tháng, tức tăng thêm khoảng 200.000-400.000 đồng mỗi tháng so với phương án 2,53 triệu đồng. Đây là mức tăng có ý nghĩa rõ rệt, đặc biệt với nhóm thu nhập thấp.

Quan trọng hơn, mức điều chỉnh này giúp thu hẹp khoảng cách với lương tối thiểu vùng của khu vực doanh nghiệp, giảm áp lực chi tiêu thiết yếu và cải thiện tâm lý người lao động. Dù chưa thể đảm bảo hoàn toàn sống được bằng lương tại đô thị lớn, nhưng sẽ góp phần giảm phụ thuộc vào thu nhập ngoài lương, tạo động lực làm việc và nâng cao chất lượng đội ngũ khu vực công.

Về cân đối ngân sách, đại biểu cho rằng mức tăng lên 2,65-2,7 triệu đồng/tháng không gây áp lực quá lớn nếu đi kèm các giải pháp như tinh giản biên chế, cơ cấu lại chi tiêu công và cắt giảm các khoản chi kém hiệu quả. Đây là phương án có thể đạt được sự cân bằng giữa khả năng chi trả và yêu cầu cải thiện đời sống.

Đại biểu Thạch Phước Bình nhấn mạnh, việc nâng lương cơ sở lên 2,53 triệu đồng là cần thiết nhưng chưa đủ. Trong bối cảnh hiện nay, mức 2,65-2,7 triệu đồng/tháng được xem là phương án tối ưu hơn, vừa đảm bảo tính khả thi, vừa tạo cải thiện thực chất, đồng thời mở đường cho các bước cải cách tiền lương sâu hơn trong thời gian tới.