Hoàn thiện cơ chế đặc thù về đất đai và môi trường cho Trung tâm tài chính quốc tế

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, dự thảo Nghị định tập trung vào hai nhóm chính sách liên quan đến đất đai và môi trường.

Đáng chú ý, dự thảo Nghị định thống nhất giao Chủ tịch UBND cấp tỉnh làm đầu mối quyết định việc giao đất; cho thuê đất; chuyển mục đích sử dụng, gia hạn, điều chỉnh thời gian sử dụng đất; cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất lần đầu.

Bên cạnh đó, giấy chứng nhận đăng ký đầu tư được coi là căn cứ pháp lý quan trọng khi đề nghị giao, cho thuê, chuyển mục đích sử dụng đất. Đây là điểm mới nhằm tạo thuận lợi tối đa cho nhà đầu tư - Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh.

Về chính sách môi trường, dự thảo Nghị định quy định, dự án đầu tư chỉ cần đăng ký công nghệ và đăng ký về môi trường và sẽ có hướng dẫn cụ thể nội dung văn bản đăng ký, thời điểm tiếp nhận. Cơ quan tiếp nhận là UBND cấp xã - quy định này phù hợp Luật Bảo vệ môi trường. Ngoài ra, nhà đầu tư có thể lựa chọn đăng ký trực tiếp với cơ quan điều hành Trung tâm tài chính quốc tế. Đây là điểm mở rộng, tạo thuận lợi so với quy định hiện hành.

Trong quá trình xây dựng dự thảo Nghị định, còn có một số vấn đề cần xin ý kiến liên quan đến quy định riêng về giám sát đất đai, môi trường; hoàn trả tiền nhà đầu tư ứng trước xây dựng hạ tầng; thế chấp quyền sử dụng đất tại ngân hàng nước ngoài.

Để tránh tình trạng nhiều nghị định cùng hướng dẫn một việc hoặc có những nội dung quan trọng nhưng không có hướng dẫn, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cho rằng, cần xây dựng tổng thể các dự thảo Nghị định hướng dẫn thực hiện Nghị quyết số 222/2025/QH15 và có 'trọng tài chung'; đề xuất, Bộ Tư pháp cần vào cuộc để rà soát chặt chẽ, bảo đảm thống nhất các quy định.

Đóng góp ý kiến cho dự thảo Nghị định, lãnh đạo UBND Thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Đà Nẵng mong muốn cơ quan soạn thảo tiếp tục chỉnh sửa kỹ thuật đối với một số quy định liên quan đến tổ chức đấu giá, đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư; đăng ký môi trường; đồng thời, làm rõ căn cứ pháp lý của quy định coi giấy chứng nhận đăng ký đầu tư là căn cứ để giao, cho thuê, chuyển mục đích sử dụng đất...

Đại diện Bộ Tư pháp, Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính đã thảo luận và cho ý kiến về cơ sở để ban hành cơ chế vượt trội, đặc thù cho Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam; phạm vi điều chỉnh, đặc biệt với lĩnh vực xây dựng; quyền sở hữu nhà ở của người nước ngoài trong khu vực trung tâm; việc cho phép chủ đầu tư được triển khai dự án khi dựa trên báo cáo kinh tế-kỹ thuật thay vì báo cáo nghiên cứu khả thi...

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà lưu ý một số nội dung liên quan đến thủ tục đầu tư (theo quy định của Luật Đầu tư) như quy trình đấu giá, đấu thầu, lựa chọn nhà đầu tư... cần được sửa đổi khi sửa luật. Do đó, Phó Thủ tướng giao Bộ Tài chính tiếp thu, phối hợp với các bộ, ngành để đưa vào văn bản phù hợp. Những vấn đề thuộc lĩnh vực tài chính, Bộ Tài chính chủ trì xây dựng nghị định hướng dẫn.

Liên quan đến quy định về đăng ký môi trường, Phó Thủ tướng yêu cầu chỉnh sửa rõ hơn thủ tục đăng ký, theo hướng có cả hình thức trực tuyến và trực tiếp tại cấp xã; đồng thời thông báo cho cơ quan quản lý Trung tâm tài chính quốc tế theo dõi và "có quyền dừng nếu phát hiện đăng ký của chủ đầu tư không đúng quy định".

Phó Thủ tướng cho rằng, nếu chỉ tham chiếu pháp luật hiện hành thì sẽ mất đi tính đặc thù, nổi trội dành cho Trung tâm tài chính quốc tế; do đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần nghiên cứu kỹ hơn để đề xuất cơ chế vượt trội. Với những nội dung vượt luật và nghị quyết, Chính phủ cần xin ý kiến Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước khi ban hành.

Đối với chính sách quản lý xây dựng, Phó Thủ tướng giao Bộ Xây dựng đề xuất quy định cho phép chủ đầu tư được lập báo cáo kinh tế - kỹ thuật hoặc thiết kế - kỹ thuật - thi công thay vì phải qua nhiều tầng nấc như nghiên cứu tiền khả thi, khả thi..., nhằm giảm thủ tục, phù hợp thông lệ quốc tế.

Liên quan đến quy định thế chấp quyền sử dụng đất tại ngân hàng nước ngoài, Phó Thủ tướng yêu cầu tuân thủ đúng luật hiện hành về quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính khẩn trương tiếp thu đầy đủ, hoàn thiện dự thảo Nghị định, trình Chính phủ lấy ý kiến; đồng thời báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trước khi Thủ tướng Chính phủ ký ban hành.