"Ông giời" chủ đích sinh ra NSƯT Tiến Hợi để thể hiện hình tượng Bác

Nghe chúng tôi thông báo NSƯT Tiến Hợi vừa mất, đạo diễn Long Vân giật mình thảng thống. Sau mấy giây lặng đi vì xúc động, bậc trưởng bối của làng điện ảnh Việt vẫn gặng hỏi lại rằng thông tin nói trên có chính xác không, vì ông vẫn cho rằng NSƯT Tiến Hợi vẫn còn khoẻ, vẫn có thể tham gia diễn xuất tốt.

Đạo diễn của nhiều phim truyện điện ảnh Việt Nam đình đám, trong đó có “Hẹn gặp lại Sài Gòn" – tác phẩm điện ảnh đầu tiên về Bác Hồ xúc động cho biết, hiện nay, tuổi ông đã cao, đã quên rất nhiều chuyện trong quá khứ, nhưng nhắc đến NSƯT Tiến Hợi là ông nhớ đến vóc dáng thanh mảnh, vẻ ngoài rất giống Bác thời thanh niên, nhất là gương mặt, đôi mắt sáng, giọng nói ấm và mang âm điệu đặc trưng của vùng đất Nghệ An. Bộ phim khai thác về thời trẻ của Bác, khi Người còn mang tên Nguyễn Tất Thành.

NSƯT Tiến Hợi khi ấy được chọn vào vai người thanh niên Nguyễn Tất Thành, cùng diễn xuất với dàn diễn viên rất nổi tiếng như Thế Anh, Thu Hà, Lâm Tới, Bá Lộc… Đây cũng là một trong những vai diễn để đời của NSƯT Tiến Hợi.

Nhắc nhớ về nam nghệ sĩ này, đạo diễn Long Vân nói rằng, NSƯT Tiến Hợi là một tài năng đặc biệt. Với một đạo diễn như ông thì ngoại hình, giọng nói cũng là tài năng khiến người diễn viên sở hữu chúng khó bị thay thế được. “Cậu ấy hiền lành, luôn đối xử chân thành với những người xung quanh. Tính cách của NSƯT Tiến Hợi bộc lộ rõ qua ngoại hình, khuôn mặt…”, đạo diễn Long Vân cho hay.

Chia sẻ về NSƯT Tiến Hợi, đạo diễn, NSƯT Lê Chức khẳng định: Thể hiện hình tượng Bác là vinh hạnh của người nghệ sĩ. Chúng ta có một số nghệ sĩ thể hiện hình tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh rất thành công trên sân khấu, điện ảnh, trong đó không thể không kể đến NSƯT Tiến Hợi. Hơn thế, nghệ sĩ Tiến Hợi còn có nhiều điều kiện thuận lợi, nhất là ngoại hình rất gần với Bác ở giai đoạn trước 1954 và một thời gian sau đó. Bản thân nghệ sĩ cũng là người Nghệ An, giống như Bác. Người trong nghề vẫn nói vui với nhau đó là thiên năng. Có lẽ “ông giời” chủ đích sinh ra một người để sau này thể hiện hình tượng Bác ở giai đoạn đó.

Với NSƯT Tiến Hợi, đạo diễn Lê Chức có khá nhiều kỷ niệm, nhưng ông nhớ nhất là chuyến đi dài trong chương trình nghệ thuật đặc biệt về hình tượng Bác Hồ trên sân khấu. Đây là chuyến biểu diễn xuyên Việt vào năm 1992, do GS Hoàng Chương, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Sân khấu Việt Nam tổ chức.

Chương trình biểu diễn 5 trích đoạn 5 tác phẩm về Chủ tịch Hồ Chí Minh. 5 nghệ sĩ đóng vai Bác Hồ khi ấy gồm NSND Ngọc Thuỷ, Sỹ Hùng, Văn Tân, Tiến Hợi, Đức Trung. Trong đó, NSƯT Tiến Hợi đóng vai Bác Hồ trong trích đoạn vở “Đêm trắng”. Đây là vở diễn đặc biệt được dàn dựng từ kịch bản của tác giả Lưu Quang Hà, rất được yêu thích. Trong vở diễn, Bác đã có một đêm thức trắng, trước khi đặt bút ký quyết định tử hình Đại tá Trần Dụ Châu – một sĩ quan tham nhũng. NSƯT Tiến Hợi đóng vai Bác Hồ.  NSƯT Lê Chức vào vai Trần Dụ Châu. Nghệ sĩ Đạm Thuỷ, vợ của NSƯT Tiến Hợi vào vai người vợ ở quê của Trần Dụ Châu.

“Chúng tôi đã có 1 lớp diễn rất ăn ý. Đến nay, tôi vẫn tin là vì mình với Tiến Hợi có quan điểm nghệ thuật đồng nhất với nhau về sân khấu. Chúng tôi coi sân khấu như là lẽ sống, nghiêng về sân khấu chính thống. Có lẽ vì thế nên chúng tôi thường được giao những vai chính diện, vai người tốt, vai cán bộ, sĩ quan quân đội, thương binh.

Nghệ sĩ Tiến Hợi đóng vai Bác Hồ rất thành công trên sân khấu, trong tác phẩm điện ảnh và cả sân khấu của các lễ hội, nhưng cùng không nề hà khi được mời tham gia diễn  - đọc Bản Tuyên ngôn độc lập trong một chương trình nhỏ của các thầy cô, học sinh của một trường nào đó.  Những điều kiện thuận lợi về giọng nói, ngoại hình có lẽ là đặc ân của “ông giời” nhưng bằng tài năng, NSƯT Tiến Hợi đã phát huy tốt nhất đặc ân ấy trong nghệ thuật, nhất là khi thể hiện hình tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu”, đạo diễn Lê Chức nhấn mạnh. 

Bày tỏ niềm tiếc thương NSƯT Tiến Hợi, NSND Lê Tiến Thọ, nguyên Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam khẳng định: NSƯT Tiến Hợi đã dành nhiều tâm huyết cho những vai diễn Bác Hồ trên lĩnh vực sân khấu, điện ảnh và là gương mặt khó có thể thay thế. Theo NSND Lê Tiến Thọ, để thực hiện được những vai diễn về hình tượng Bác, người diễn viên phải có sự kiên trì, khổ luyện, tinh tế. Ngoài yếu tố ngoại hình, khi đóng vai Bác, người nghệ sĩ phải luyện tập giọng nói, phong thái…sao cho lột tả chân thực và đậm nét nhất hình ảnh Người lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam.

NSƯT Tiến Hợi đã thể hiện rất xuất sắc những vai diễn về Người và để lại dấu ấn sâu đậm với khán giả. Dù nhắc tới ông là số đông công chúng nhớ ngay đến các vai diễn về Bác Hồ nhưng thực tế, nam nghệ sĩ còn có nhiều vai diễn tạo ấn tượng rất tốt nữa với khán giả, bởi lối diễn chân thật, mộc mạc, tự nhiên. Điều này thể hiện trách nhiệm, sự lao động nghiêm túc, cống hiến hết mình cho nghệ thuật của người nghệ sĩ. “NSƯT Tiến Hợi ra đi là sự mất mát lớn, không chỉ với người yêu sân khấu và với nghệ thuật nói chung”, NSND Lê Tiến Thọ bày tỏ.