Thảm kịch Mỹ bắn rơi máy bay thương mại Iran cách đây hơn 3 thập kỷ

08:22 10/01/2020

Hơn ba thập kỷ trước, chiến hạm hiện đại nhất thế giới của Mỹ USS Vincennes bắn hai tên lửa vào máy bay thương mại Iran trên Eo biển Hormuz, làm toàn bộ 290 người trên khoang thiệt mạng.

Chuyến bay mang số hiệu PS752 của hãng Hàng không Quốc tế Ukraine (UIA) sáng sớm 8-1 đã bốc cháy trên không rồi rơi chỉ hai phút sau khi cất cánh từ sân bay quốc tế Imam Khomeini ở thủ đô Tehran của Iran, vài giờ sau khi Tehran tấn công tên lửa vào căn cứ có lực lượng Mỹ đồn trú ở Iraq để trả thù vụ sát hại tướng Qassem Soleimani.

Phần động cơ chiếc máy bay xấu số của Ukraine bị rơi gần Tehran. Ảnh: BBC

Dựa trên phân tích thông tin tình báo và các dữ liệu vệ tinh, radar, quân đội Mỹ nhận định Iran đã bắn nhầm chiếc phi cơ, cho rằng tên lửa Tor-M1 do Nga sản xuất là tác giả của vụ việc.

Iran lập tức bác bỏ cáo buộc và tuyên bố sẽ mời chuyên gia Mỹ cùng các nước tham gia điều tra về vụ việc để làm sáng tỏ vụ việc.

Có thể nói, để làm rõ nguyên nhân dẫn đến vụ việc lần này sẽ cần một cuộc điều tra kĩ lưỡng, tránh vội vàng đổ lỗi cho bất cứ bên nào. Tuy vậy, giới chuyên gia đều đồng tình rằng căng thẳng leo thang sát ngưỡng xung đột quân sự giữa Mỹ và Iran gần đây buộc các hãng hàng không lớn trên khắp thế giới phải định tuyến lại các chuyến bay tránh khu vực Iran, ngăn ngừa khả năng phi cơ thương mại bị bắn nhầm trong thời điểm hỗn loạn.

Tàu chiến USS Vincennes của Mỹ. Ảnh: US Navy

Nguy cơ này là hoàn toàn có thật, khi mà cách đây hơn đúng 31 năm, ngày 3-7-1988, chính căng thẳng giữa Mỹ và Iran trên Eo biển Hormuz đã dẫn đến một trong những sự cố hàng không thảm khốc nhất lịch sử thế giới mà đến nay người Iran vẫn không thể quên và khiến họ khó lòng tha thứ: Sự cố máy bay IR655 bị bắn hạ.

Theo New York Times, sự việc khi đó xảy ra trong bối cảnh cuộc chiến tranh Iran – Iraq đang đi vào hồi khốc liệt nhất. Trong cuộc chiến này, Iraq tấn công Iran trước dưới sự hậu thuẫn của Mỹ.

Từ đầu năm 1988, Mỹ nhiều lần dùng lí do tàu bè bị tấn công ở Eo biển Hormuz để đánh phủ đầu Iran. Chỉ riêng cuộc xung đột trực tiếp giữa hai bên vào tháng 4-1988, Mỹ phá hủy hai giàn khoan dầu của Iran, đánh chìm 6 tàu chiến, chiếm một nửa lực lượng tác chiến của hải quân Tehran, khiến tình hình lúc nào cũng "căng như dây đàn".

Bản đồ đường đi và vị trí gặp nạn của máy bay IR655.

Vào ngày 3-7-1988, tàu tuần dương tên lửa USS Vincennes hiện đại nhất thế giới khi đó của Mỹ do hạm trưởng William C. Rogers III chỉ huy vượt qua Eo biển Hormuz để trở về Bahrain sau nhiệm vụ hộ tống. Tuy nhiên, một trực thăng cất cánh từ tàu này bị tấn công bởi tàu tuần tra của Iran, khiến ông Rogers III cho tàu quay lại truy đuổi.

Vào thời điểm cuộc rượt đuổi diễn ra trên biển, máy bay thương mại Airbus A-300 203 B2, số hiệu IR655, của hãng hàng không Iran Air đã cất cánh từ sân bay Bandar Abbas trong hành trình đến Dubai, Các tiểu Vương quốc Arab Thống nhất (UAE).

Phi cơ của Iran sử dụng hệ thống thu-phát tín hiệu mã "squawk" đặc trưng của máy bay dân sự và duy trì liên lạc vô tuyến với trạm kiểm soát không lưu mặt đất. Tuy nhiên, khi vừa cất cánh, máy bay lại lọt vào phạm vi kiểm soát của radar Aegis trên USS Vincennes.

Khi bay qua Eo biển Hormuz, hạm trưởng Rogers III không rõ vì lí do gì lại nhận định chiếc A-300 là “một mối đe dọa” và ra lệnh phóng 2 tên lửa đối không SM-2MR về phía phi cơ, không cho phi công trên máy bay thương mại Iran cơ hội nào ứng phó. Chiếc A-300 rơi xuống biển, toàn bộ 290 hành khách và phi hành đoàn thiệt mạng.

Rogers III khai rằng chiếc máy bay cất cánh từ sân bay quốc tế Bandar Abbas đã bay lệch hướng, hạ độ cao và hướng về phía tàu chiến Mỹ, khiến ông ta tin rằng nó là một tiêm kích F-14A của Iran đang có ý định tấn công USS Vincennes.

Hạm trưởng William C. Rogers III. Ảnh: AP

Tuy nhiên, cuộc điều tra do chính Mỹ tiến hành đã kết luận chiếc Airbus A-300 tăng độ cao hoàn toàn bình thường như một máy bay dân sự và bám theo tuyến bay dân sự được chỉ định. USS Vincennes cũng được cho là đã xâm phạm lãnh hải Iran.

Vụ việc trở thành một “vết nhơ” trong lịch sử quan hệ vốn ngày càng xấu đi giữa hai nước. Mỹ sau đó nói rằng họ “bắn nhầm” nhưng đổ lỗi cho Iran vì “cho máy bay thương mại hoạt động ở vùng chiến sự”.

Gần 8 năm sau thảm họa, Chính phủ Mỹ miễn cưỡng chi hơn 60 triệu USD bồi thường cho các nạn nhân xấu số Iran. Nhưng đến nay, chưa có lời xin lỗi chính thức nào được đưa ra.

Đáng chú ý, một thời gian sau sự cố, vào năm 1990, hạm trưởng Rogers III thậm chí vẫn được Hải quân Mỹ trao huân chương vì "thành tích phục vụ đặc biệt" trong thời gian tham chiến ở vịnh Ba Tư.

Thiện Nhân

Công an tỉnh Sơn La có tân giám đốc

Ngày 1/4, tại Công an tỉnh Sơn La, Bộ Công an tổ chức Lễ công bố Quyết định của Bộ trưởng Bộ Công an về công tác cán bộ.

Cần sớm khơi thông sông Tả Trạch để đảm bảo an toàn cho người dân

Sau nhiều tháng xảy ra trận lũ lớn vào cuối tháng 10, đầu tháng 11/2025, đến nay dòng sông Tả Trạch chảy qua địa bàn xã Khe Tre (TP Huế) đã và đang bị bồi lấp nghiêm trọng. Tình trạng này khiến người dân địa phương sinh sống dọc 2 bên bờ sông lo ngại do dòng chảy con sông thay đổi và nguy cơ cao xảy ra sạt lở, uy hiếp nhà dân.

Đề nghị truy tố 8 đối tượng Công ty CP Asia Life sản xuất kẹo Kera và 12 loại thực phẩm giả khác

Cơ quan CSĐT Bộ Công an đề nghị truy tố 8 bị can thuộc nhóm Công ty CP Asia Life về 2 tội danh. Đây là nhóm đối tượng sản xuất kẹo Kera và 12 sản phẩm thực phẩm giả khác, gây ảnh hưởng xấu đến sức khoẻ người tiêu dùng.

Kiểm tra chuyên đề, kiểm soát hoạt động giết mổ trên phạm vi toàn quốc

Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường thừa nhận, với hàng chục nghìn cơ sở giết mổ nhỏ lẻ, việc kiểm soát còn hạn chế. Trong khi đó, các mô hình giết mổ tập trung chưa phát huy hiệu quả, dẫn đến tình trạng giết mổ tự phát quay trở lại.

Cựu Thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan bị đề nghị truy tố vì nhận hối lộ nhiều tỷ đồng

Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an vừa ban hành kết luận điều tra bổ sung vụ án “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”, “Nhận hối lộ”, “Môi giới hối lộ” xảy ra tại Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (nay là Bộ Nội vụ), Công ty Hoàng Long và các đơn vị liên quan.

Bí mật trong cuốn sổ tay "ăn chia" của cán bộ kiểm dịch trong vụ 300 tấn thịt lợn "bẩn"

Liên quan đến vụ đưa gần 300 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả châu Phi vào một số công ty cung cấp thực phẩm, vào bếp ăn công nghiệp và một số trường tiểu học và mầm non ở Hà Nội và Bắc Ninh, Đội 7, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hà Nội đã làm rõ hành vi tiếp tay, bảo kê, lợi dụng chức vụ đặc biệt nghiêm trọng của một số cán bộ kiểm dịch; đồng thời, thu giữ được cuốn sổ tay ghi chép việc ăn chia của các đối tượng.

Đấu tranh, triệt phá hiệu quả tội phạm núp bóng doanh nghiệp

Với vỏ bọc hào nhoáng là những doanh nghiệp lớn, tưởng chừng hoạt động hợp pháp nhưng thực chất các đối tượng tội phạm hình sự cộm cán đã âm thầm cài cắm, thao túng và thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật tinh vi, nguy hiểm. Việc nhận diện đúng, bóc tách trúng và triệt phá tận gốc tội phạm hình sự núp bóng doanh nghiệp trở thành một trong những thách thức cam go đối với lực lượng Công an.

Cháy xe khách giường nằm ở phố biển Nha Trang

Thông tin từ Phòng Cảnh sát PCCC&CNCH Công an tỉnh Khánh Hòa trưa nay (1/4) cho biết, cán bộ, chiến sĩ đơn vị này đã dập tắt đám cháy xe khách giường nằm đang dừng trên đường nội bộ tại Tổ hợp khách sạn và căn hộ cao cấp Mường Thanh Khánh Hòa ở 04 Trần Phú, phường Nha Trang.

Hệ thống quan trắc được thiết kế nhiều lớp kiểm soát nhưng vẫn tồn tại lỗ hổng

Phó Cục trưởng Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Nguyễn Xuân Hải khẳng định, các hành vi can thiệp, làm sai lệch dữ liệu quan trắc môi trường là vi phạm nghiêm trọng, tinh vi, có thể thực hiện thông qua can thiệp vào phần mềm, cấu hình hệ thống hoặc quá trình truyền dữ liệu.

Triệu hồi một số xe ô tô Volkswagen EOS, Passat, Golf vì lỗi túi khí

Ủy ban Cạnh tranh quốc gia vừa thông tin về chương trình thu hồi một số mẫu xe ô tô Volkswagen EOS, Passat, Golf của Công ty TNHH Ô tô Thế giới được nhập khẩu và phân phối tại thị trường Việt Nam.

Người dân Lạng Sơn cảm nhận rõ rung lắc từ động đất tại Trung Quốc

Trận động đất cường độ 3,1 độ richter đã xảy ra ở tỉnh Quảng Tây (Trung Quốc), gần khu vực biên giới Trung Quốc- Lạng Sơn khiến nhiều người dân ở Lạng Sơn cảm nhận rõ sự rung lắc nhẹ.

Hà Nội tiếp tục đưa thêm 170 xe buýt điện vào hoạt động

Sáng 1/4, ông Hồ Phương, Giám đốc Trung tâm Quản lý và Điều hành giao thông công cộng thành phố Hà Nội cho biết, từ hôm nay thông qua hình thức đấu thầu, Hà Nội đã đưa vào vận hành 10 tuyến xe buýt điện với tổng số 288 phương tiện, đánh dấu bước tiến quan trọng trong lộ trình phát triển giao thông công cộng xanh.

Cựu Thứ trưởng Hoàng Văn Thắng bị đề nghị mức án từ 4 đến 5 năm tù

Sau hai ngày TAND TP Hà Nội xét xử sơ thẩm vụ án xảy ra ở Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (cũ), Công ty Hoàng Dân và các đơn vị liên quan, sáng1/4, đại diện Viện kiểm sát thực hành quyền công tố tại phiên tòa đã nêu quan điểm giải quyết vụ án và đề nghị mức án đối với các bị cáo.

Sẽ miễn phí giáo trình và học phí môn Giáo dục quốc phòng và an ninh

Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) vừa công bố dự thảo Nghị định quy định về miễn phí sách giáo khoa (SGK) giáo dục phổ thông và lộ trình miễn học phí, giáo trình môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh (GDQPAN) tại cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp trên Cổng thông tin điện tử của Bộ để lấy ý kiến góp ý theo quy định.

Máy bay vận tải quân sự Nga rơi tại Crimea, 29 người thiệt mạng

Một máy bay vận tải quân sự An-26 của Nga đã bị rơi tại bán đảo Crimea, khiến 29 người thiệt mạng, các hãng thông tấn nước này dẫn thông tin do Bộ Quốc phòng Nga cung cấp sáng 1/4.

Em trai và cháu gái “đại gia” Hứa Thị Phấn ra tòa

Sáng 1/4, TAND TP Hồ Chí Minh mở phiên tòa xét xử vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản vi phạm vi phạm quy định về hoạt động ngân hàng gây thiệt hại nghiêm trọng cho một ngân hàng do bà Hứa Thị Phấn (đã chết) và các đồng phạm thực hiện.